Kine bij ouderen – theorie
1e zit: 80% examen: meerkeuze (40%) & open vragen (40%) + 20% PEME 2e zit: 50% meerkeuze & 50% open vragen
LES 1: HEALTHY AGEING
OUDEREN ZIJN HOT
- Steeds meer onderzoek naar gedaan
- Gerontology = studie v ouder w
- Geriatrie = medische aspect v ouder w
WAT IS EVIDENCE BASED MEDICINE?
- = zorgvuldig, expliciet & oordeelkundig gebruik v huidige beste bewijsmateriaal om beslissingen te
nemen voor individuele patiënten.
Praktijk v EBM
- Impliceert het integreren v individuele klinische expertise met het beste externe bewijsmateriaal dat
vanuit systematisch onderzoek beschikbaar is.
➢ Voorkeuren, wensen & verwachtingen v patiënt spelen een centrale rol bij besluitvorming
BIJ ELKE BESLISSING IN KLINISCHE REDENEERPROCES
- Screening
- Diagnostiek
- Uitspraak over prognose
- Evaluatie v interventie
METHODISCH HANDELEN
EFFECTIEF DECISION MAKING V BEHANDELING VEREIST OORDEELKUNDIG KLINISCH REDENEREN
- Patiënten, omgevingen, pathologieën & fysiotherapeuten (T) zijn complex
- Er zijn geen definitieve goede of foute processen, eerder variaties in juistheid v besluitvorming v T.
KLINISCH REDENEREN IS EEN DENKPROCES DAT DE T AANZET TOT 'VERSTANDIGE' ACTIE
- De T, die interageert met P & andere partijen, helpt de P haar gezondheidsstrategieën te beheren op
basis v zijn bevindingen
➢ ICF
,Kine bij ouderen – theorie
MODEL V DIAGNOSE
STANDAARD MEDISCHE MODEL V DIAGNOSE
- Past niet goed bij de geriatrische populatie! (minder dan de helft pas erbij)
Cognitieve bias
OUDER WORDEN
- Leeftijd NIET veralgemenen!!
➢ Het is een factor maar zeker niet DE factor
➢ Er is een verschil in biologische leeftijd & kalender leeftijd!
Biologische leeftijd = hoe oud is lichaam / weefsels als gevolg v externe factor vb. Rokers hebben
oudere biologische leeftijd, fysieke activiteit heeft lagere biologische, obees heeft hogere biologische,
Kan hoger zijn dan Kalender leeftijd
Kalender leeftijd = hoeveel jaar ben je sinds geboorte
GERIATRISCHE FYSIOTHERAPIE:
- Noodzaak v juiste perceptie!
➢ Curatieve benadering helpen, verzorgen, evt. Beetje behandelen maar steeds meer focus op preventie
➢ Preventie krijgt steeds een grotere rol (ook bij jongvolwassenen)
,Kine bij ouderen – theorie
HEALTY AGING // GEZOND OUDER WORDEN
DEFINITIE
- Healty aging = proces v ontwikkeling & behoud v … dat welzijn op oudere leeftijd mogelijk maakt
➢ Functioneel vermogen
Bepaald door omgeving & interactie ervan vb. Iemand kan in Westerse wereld zeer functioneel zijn
(rolstoel zelf naar auto) -> leeft deze person in woestijn dan lagere mogelijkheden functioneel + door intrinsieke
capaciteit => niet omdat men in 1 omgeving functioneel is dat dit ook zo is in andere omgeving!
➢ Intrinsieke capaciteiten
= Combinatie v fysieke & mentale capaciteiten v persoon (alle domeinen hoog = functioneel)
Vitaliteit Cognitieve capaciteit (mentaal)
Visuele capaciteit Psychologische capaciteit
Hoor vermogen Bewegingsapparaat capaciteit (beweging, spier, gewricht)
Visuele weergaven in kubus:
- Blauw = functioneel
➢ Interageert met omgeving
- Rood = intrinsiek
➢ Interactie met functioneel vermogen
➢ Bevat veel systemen: genetisch, persoonlijke karakteristieken
onderliggende persoonlijke comorbiditeiten
➢ Hoe groter, hoe meer functioneel mogelijk
Daling v intrinsieke capaciteit & functioneel vermogen met de leeftijd tgv: vb. minder goede spieren minder, makkelijk
om uit stoel te komen, langer te stappen
- Onderliggende ziekten
- Verouderingsproces
➔ Sterke variatie tussen oudere volwassenen! (ieder heeft ander traject)
WHO ontwikkelde richtlijnen om afname v functioneel vermogen & intrinsieke capaciteit doorheen het leven
te beheersen:
- beoordeel behoeften & achteruitgang v fysieke & mentale capaciteiten v oudere persoon
- Bepaal doel v zorg & ontwikkel multicomponent interventie
- Zorgplan uitvoeren met behulp v beginselen v zelfmanagementondersteuning Shared decision-making!
- Zorg voor sterk verwijzingspad & monitoring v zorgplan
- Gemeenschappen betrekken & zorgverleners ondersteunen
De aanwezigheid v afname v capaciteit leidt altijd tot dringende verwijzing voor medische beoordeling!
- Aanbeveling 1
➢ Multimodale lichaamsbeweging (progressieve kracht-weerstandstraining & andere trainingscomponenten: balans,
flexibiliteit en aerobe training) moet aanbevolen w voor ouderen met afnemende fysieke capaciteit ->
gemeten adhv lage loopsnelheid, grijpkracht & andere fysieke prestatiemetingen.
Kwaliteit v bewijs: matig
Sterkte v aanbeveling: sterk
➔ Gezond ouder worden, w al bij kinderen toegepast -> alles bij houden,
indien afwijking extra behandeling (groeicurve, invulboekjes)
, Kine bij ouderen – theorie
ICOPE screening tool:
- Stap 1: screening
➢ Verlies v intrinsieke capaciteit -> hoe verder gaan tot beoordelen, interveniëren & opvolgen
- Stap 2: persoonsgerichte beoordeling in 1e lijnszorg
WHO ICOPE screening tool:
GERIATRISCHE FYSIOTHERAPEUT
DOELEN
- Gerelateerd aan functie, activiteit & onafhankelijkheid
➢ Beperking v onafhankelijk functioneel vermogen = laatste gemeenschappelijke resultaat voor vele
aandoeningen bij ouderen
- Vroegtijdig & vaak screenen!
➢ Om afnames vroegtijdig te kunnen kapteren zodat functionele mogelijkheden nog niet weg zijn!
Functioneel behoud!
Doelen kine:
- Preventie v functieverlies
- Oudere helpen het hoogst mogelijke niveau v functioneren te bereiken.
➔ Beide w bereikt door toepassing v wetenschappelijk onderbouwde (evidence based) principes.
WAAROM?
- Ter preventie
- Niet alleen kijken naar belangrijkste klacht of primaire diagnose OOK naar geheel v individu =
interdisciplinariteit Diagnose v patient bekijken is bij oudere anders want binnen individu zit heel verhaal v aspecten zoals
veel comorbiditeiten -> met veel andere samenwerken (kine, ergo, psycholoog, geriater)
1e zit: 80% examen: meerkeuze (40%) & open vragen (40%) + 20% PEME 2e zit: 50% meerkeuze & 50% open vragen
LES 1: HEALTHY AGEING
OUDEREN ZIJN HOT
- Steeds meer onderzoek naar gedaan
- Gerontology = studie v ouder w
- Geriatrie = medische aspect v ouder w
WAT IS EVIDENCE BASED MEDICINE?
- = zorgvuldig, expliciet & oordeelkundig gebruik v huidige beste bewijsmateriaal om beslissingen te
nemen voor individuele patiënten.
Praktijk v EBM
- Impliceert het integreren v individuele klinische expertise met het beste externe bewijsmateriaal dat
vanuit systematisch onderzoek beschikbaar is.
➢ Voorkeuren, wensen & verwachtingen v patiënt spelen een centrale rol bij besluitvorming
BIJ ELKE BESLISSING IN KLINISCHE REDENEERPROCES
- Screening
- Diagnostiek
- Uitspraak over prognose
- Evaluatie v interventie
METHODISCH HANDELEN
EFFECTIEF DECISION MAKING V BEHANDELING VEREIST OORDEELKUNDIG KLINISCH REDENEREN
- Patiënten, omgevingen, pathologieën & fysiotherapeuten (T) zijn complex
- Er zijn geen definitieve goede of foute processen, eerder variaties in juistheid v besluitvorming v T.
KLINISCH REDENEREN IS EEN DENKPROCES DAT DE T AANZET TOT 'VERSTANDIGE' ACTIE
- De T, die interageert met P & andere partijen, helpt de P haar gezondheidsstrategieën te beheren op
basis v zijn bevindingen
➢ ICF
,Kine bij ouderen – theorie
MODEL V DIAGNOSE
STANDAARD MEDISCHE MODEL V DIAGNOSE
- Past niet goed bij de geriatrische populatie! (minder dan de helft pas erbij)
Cognitieve bias
OUDER WORDEN
- Leeftijd NIET veralgemenen!!
➢ Het is een factor maar zeker niet DE factor
➢ Er is een verschil in biologische leeftijd & kalender leeftijd!
Biologische leeftijd = hoe oud is lichaam / weefsels als gevolg v externe factor vb. Rokers hebben
oudere biologische leeftijd, fysieke activiteit heeft lagere biologische, obees heeft hogere biologische,
Kan hoger zijn dan Kalender leeftijd
Kalender leeftijd = hoeveel jaar ben je sinds geboorte
GERIATRISCHE FYSIOTHERAPIE:
- Noodzaak v juiste perceptie!
➢ Curatieve benadering helpen, verzorgen, evt. Beetje behandelen maar steeds meer focus op preventie
➢ Preventie krijgt steeds een grotere rol (ook bij jongvolwassenen)
,Kine bij ouderen – theorie
HEALTY AGING // GEZOND OUDER WORDEN
DEFINITIE
- Healty aging = proces v ontwikkeling & behoud v … dat welzijn op oudere leeftijd mogelijk maakt
➢ Functioneel vermogen
Bepaald door omgeving & interactie ervan vb. Iemand kan in Westerse wereld zeer functioneel zijn
(rolstoel zelf naar auto) -> leeft deze person in woestijn dan lagere mogelijkheden functioneel + door intrinsieke
capaciteit => niet omdat men in 1 omgeving functioneel is dat dit ook zo is in andere omgeving!
➢ Intrinsieke capaciteiten
= Combinatie v fysieke & mentale capaciteiten v persoon (alle domeinen hoog = functioneel)
Vitaliteit Cognitieve capaciteit (mentaal)
Visuele capaciteit Psychologische capaciteit
Hoor vermogen Bewegingsapparaat capaciteit (beweging, spier, gewricht)
Visuele weergaven in kubus:
- Blauw = functioneel
➢ Interageert met omgeving
- Rood = intrinsiek
➢ Interactie met functioneel vermogen
➢ Bevat veel systemen: genetisch, persoonlijke karakteristieken
onderliggende persoonlijke comorbiditeiten
➢ Hoe groter, hoe meer functioneel mogelijk
Daling v intrinsieke capaciteit & functioneel vermogen met de leeftijd tgv: vb. minder goede spieren minder, makkelijk
om uit stoel te komen, langer te stappen
- Onderliggende ziekten
- Verouderingsproces
➔ Sterke variatie tussen oudere volwassenen! (ieder heeft ander traject)
WHO ontwikkelde richtlijnen om afname v functioneel vermogen & intrinsieke capaciteit doorheen het leven
te beheersen:
- beoordeel behoeften & achteruitgang v fysieke & mentale capaciteiten v oudere persoon
- Bepaal doel v zorg & ontwikkel multicomponent interventie
- Zorgplan uitvoeren met behulp v beginselen v zelfmanagementondersteuning Shared decision-making!
- Zorg voor sterk verwijzingspad & monitoring v zorgplan
- Gemeenschappen betrekken & zorgverleners ondersteunen
De aanwezigheid v afname v capaciteit leidt altijd tot dringende verwijzing voor medische beoordeling!
- Aanbeveling 1
➢ Multimodale lichaamsbeweging (progressieve kracht-weerstandstraining & andere trainingscomponenten: balans,
flexibiliteit en aerobe training) moet aanbevolen w voor ouderen met afnemende fysieke capaciteit ->
gemeten adhv lage loopsnelheid, grijpkracht & andere fysieke prestatiemetingen.
Kwaliteit v bewijs: matig
Sterkte v aanbeveling: sterk
➔ Gezond ouder worden, w al bij kinderen toegepast -> alles bij houden,
indien afwijking extra behandeling (groeicurve, invulboekjes)
, Kine bij ouderen – theorie
ICOPE screening tool:
- Stap 1: screening
➢ Verlies v intrinsieke capaciteit -> hoe verder gaan tot beoordelen, interveniëren & opvolgen
- Stap 2: persoonsgerichte beoordeling in 1e lijnszorg
WHO ICOPE screening tool:
GERIATRISCHE FYSIOTHERAPEUT
DOELEN
- Gerelateerd aan functie, activiteit & onafhankelijkheid
➢ Beperking v onafhankelijk functioneel vermogen = laatste gemeenschappelijke resultaat voor vele
aandoeningen bij ouderen
- Vroegtijdig & vaak screenen!
➢ Om afnames vroegtijdig te kunnen kapteren zodat functionele mogelijkheden nog niet weg zijn!
Functioneel behoud!
Doelen kine:
- Preventie v functieverlies
- Oudere helpen het hoogst mogelijke niveau v functioneren te bereiken.
➔ Beide w bereikt door toepassing v wetenschappelijk onderbouwde (evidence based) principes.
WAAROM?
- Ter preventie
- Niet alleen kijken naar belangrijkste klacht of primaire diagnose OOK naar geheel v individu =
interdisciplinariteit Diagnose v patient bekijken is bij oudere anders want binnen individu zit heel verhaal v aspecten zoals
veel comorbiditeiten -> met veel andere samenwerken (kine, ergo, psycholoog, geriater)
