Economische vorming
0. INLEIDING ..................................................................................................................................................... 3
0.1. DOEL VAN DE ECONOMISCHE WETENSCHAP............................................................................................................ 3
0.2. WELVAART EN WELZIJN...................................................................................................................................... 5
0.3. SOORTEN GOEDEREN EXAMENVRAAG .............................................................................................................. 5
0.4. CONSUMPTIE EN PRODUCTIE ............................................................................................................................... 9
0.5. DE METHODE ................................................................................................................................................... 9
0.6. DE CETERIS PARIBUS-CLAUSULE ......................................................................................................................... 10
0.7. MICRO- EN MACRO-ECONOMIE ......................................................................................................................... 10
1. CONSUMENTEN .......................................................................................................................................... 11
1.1. DE KEUZE VAN DE OPTIMALE GOEDERENCOMBINATIE ............................................................................................. 11
1.2. DE PRIJSVRAAGCURVE...................................................................................................................................... 16
1.3. DE ELASTICITEIT VAN DE VRAAG ......................................................................................................................... 19
1.4. METING VAN PRIJZEN, DE CONSUMPTIEPRIJSINDEX ................................................................................................ 26
2. PRODUCENTEN ........................................................................................................................................... 28
2.1 DE BEPALING VAN DE OPTIMALE PRODUCTIEGROOTTE ............................................................................................. 28
2.2 DE WET VAN DE TOE- EN AFNEMENDE MEEROPBRENGST .......................................................................................... 28
2.3 HET KOSTENVERLOOP ....................................................................................................................................... 29
2.4 HET OPBRENGSTENVERLOOP .............................................................................................................................. 31
2.5 DE OPTIMALE PRODUCTIEGROOTTE BIJ VOLKOMEN CONCURRENTIE ............................................................................ 32
2.6 DE AFLEIDING VAN DE AANBODCURVE .................................................................................................................. 36
2.7 DE PRIJSELASTICITEIT VAN HET AANBOD ................................................................................................................ 38
3. PRIJSVORMING........................................................................................................................................... 40
3.1 MARKT EN MARKTVORMEN ............................................................................................................................... 40
3.2 DE VOLKOMEN CONCURRENTIE ........................................................................................................................... 42
3.3 DE ONVOLKOMEN CONCURRENTIE....................................................................................................................... 43
4. MACRO-ECONOMISCHE GROOTHEDEN ...................................................................................................... 48
4.0 INLEIDING ...................................................................................................................................................... 48
4.1 DE ECONOMISCHE KRINGLOOP ........................................................................................................................... 48
4.2 DE BEREKENING VAN DE ECONOMISCHE ACTIVITEIT ................................................................................................. 50
4.3 HET REËLE EN HET NOMINALE BBP ....................................................................................................................... 52
4.4 HET BBP ALS MAATSTAF VOOR ONZE WELVAART ..................................................................................................... 52
4.5 MACRO-ECONOMISCHE GEGEVENS VAN DE BELGISCHE ECONOMIE ............................................................................ 53
5. NATIONAAL INKOMEN EN WERKGELEGENHEID .......................................................................................... 56
5.1. DE ARBEIDSMARKT .......................................................................................................................................... 56
6. GELD, MONETAIR BELEID EN INFLATIE ........................................................................................................ 63
6.1 HET GELD ....................................................................................................................................................... 63
6.2 DE MONETAIRE POLITIEK VAN HET EUROSYSTEEM ................................................................................................... 69
6.3 HET INFLATIEVERSCHIJNSEL ................................................................................................................................ 71
7. INTERNATIONAAL BETALINGSVERKEER ...................................................................................................... 74
7.1. DE WISSELMARKT ........................................................................................................................................... 74
7.2. MONDIALE SAMENWERKING: INTERNATIONAAL BETALINGSVERKEER.......................................................................... 85
7.3. INTERNATIONALE BELEIDSCOÖRDINATIE ............................................................................................................... 86
Andreas Perdieu
,8. INTERNATIONAAL HANDELSVERKEER ......................................................................................................... 88
8.1 BETEKENIS EN BESCHRIJVING VAN HET BELGISCHE HANDELSVERKEER .......................................................................... 88
8.2 DE WERKING VAN HET SYSTEEM VAN VRIJ INTERNATIONAAL HANDELSVERKEER ............................................................. 90
8.3 HANDELSPOLITIEKE MAATREGELEN ...................................................................................................................... 93
8.4 MONDIALE SAMENWERKING: INTERNATIONAAL HANDELSVERKEER ............................................................................. 94
8.5 VORMEN VAN ECONOMISCHE INTEGRATIE............................................................................................................. 95
9. OVERHEID .................................................................................................................................................. 99
9.1 OVERHEIDSTUSSENKOMST OF TOCH NIET? ............................................................................................................ 99
9.2 DOELSTELLINGEN VAN DE ECONOMISCHE POLITIEK ................................................................................................ 100
9.3 DE OVERHEIDSFINANCIËN ................................................................................................................................ 102
OPLOSSINGEN: ............................................................................................................................................. 106
2
,0. Inleiding
Definitie – Anticyclisch beleid;
Wanneer het goed gaat met de economie moet een land weinig/geen geld uitgeven. Pas
wanneer het slecht gaat gaan met de economie moet een land geld gaan uitgeven.
0.1. Doel van de economische wetenschap
Keuzeprobleem
o Hoe je behoeften moet bevredigen met schaarse middelen
o Kern van het economisch principe
Voorbeeld – Vluchtelingencrisis;
• Behoefte aan kleding, huisvesting, ontspanning, …
• Middelen om dit te bevredigen zijn schaars
Economie
• De wetenschap die bestudeert hoe de mens met schaarse middelen handelt om zijn
behoeften te bevredigen
• Komt van het Griekse “OIKONOMIA” (OIKO = huis / NEMEIN = beheren)
• Het beheren van het huishouden: zorgen dat je met je inkomsten je uitgaven kan dekken
3
, 0.1.1. Behoeften
Definitie – Behoefte;
Het aanvoelen van een tekort en het streven dit tekort te bevredigen. Een behoefte is
persoonlijk (subjectief karakter) en kan doorheen de jaren wijzigen.
3 Soorten behoeften:
o Primaire/levensnoodzakelijke behoeften vs. Secundaire behoeften
o Materiële vs. Immateriële behoeften
o Individuele vs. Collectieve behoeften
Voorbeelden;
Behoefte aan eten & drinken → Individuele en primaire behoefte
Behoefte aan onderwijs en ouderenzorg → Immateriële en collectieve behoefte
0.1.2. Schaarse middelen
Definitie - Schaarse goederen;
• Goederen waarvan de verlangde hoeveelheid de beschikbare hoeveelheid zou
overtreffen indien het gratis ter beschikking stond
• OPGELET: Schaars is geen synoniem voor zeldzaam
• Vb.: Als voedingsmiddelen gratis worden aangeboden, dan zal voorraad snel uitgeput zijn
0.1.3. Nuttigheid en keuzeprobleem
Definitie – Nut;
Nut is de mate van behoeftebevrediging (deze is voor iedereen verschillend)
Vb.: nut van flesje water voor iemand die net gedronken heeft vs. Iemand die net gaan
sporten is.
4
0. INLEIDING ..................................................................................................................................................... 3
0.1. DOEL VAN DE ECONOMISCHE WETENSCHAP............................................................................................................ 3
0.2. WELVAART EN WELZIJN...................................................................................................................................... 5
0.3. SOORTEN GOEDEREN EXAMENVRAAG .............................................................................................................. 5
0.4. CONSUMPTIE EN PRODUCTIE ............................................................................................................................... 9
0.5. DE METHODE ................................................................................................................................................... 9
0.6. DE CETERIS PARIBUS-CLAUSULE ......................................................................................................................... 10
0.7. MICRO- EN MACRO-ECONOMIE ......................................................................................................................... 10
1. CONSUMENTEN .......................................................................................................................................... 11
1.1. DE KEUZE VAN DE OPTIMALE GOEDERENCOMBINATIE ............................................................................................. 11
1.2. DE PRIJSVRAAGCURVE...................................................................................................................................... 16
1.3. DE ELASTICITEIT VAN DE VRAAG ......................................................................................................................... 19
1.4. METING VAN PRIJZEN, DE CONSUMPTIEPRIJSINDEX ................................................................................................ 26
2. PRODUCENTEN ........................................................................................................................................... 28
2.1 DE BEPALING VAN DE OPTIMALE PRODUCTIEGROOTTE ............................................................................................. 28
2.2 DE WET VAN DE TOE- EN AFNEMENDE MEEROPBRENGST .......................................................................................... 28
2.3 HET KOSTENVERLOOP ....................................................................................................................................... 29
2.4 HET OPBRENGSTENVERLOOP .............................................................................................................................. 31
2.5 DE OPTIMALE PRODUCTIEGROOTTE BIJ VOLKOMEN CONCURRENTIE ............................................................................ 32
2.6 DE AFLEIDING VAN DE AANBODCURVE .................................................................................................................. 36
2.7 DE PRIJSELASTICITEIT VAN HET AANBOD ................................................................................................................ 38
3. PRIJSVORMING........................................................................................................................................... 40
3.1 MARKT EN MARKTVORMEN ............................................................................................................................... 40
3.2 DE VOLKOMEN CONCURRENTIE ........................................................................................................................... 42
3.3 DE ONVOLKOMEN CONCURRENTIE....................................................................................................................... 43
4. MACRO-ECONOMISCHE GROOTHEDEN ...................................................................................................... 48
4.0 INLEIDING ...................................................................................................................................................... 48
4.1 DE ECONOMISCHE KRINGLOOP ........................................................................................................................... 48
4.2 DE BEREKENING VAN DE ECONOMISCHE ACTIVITEIT ................................................................................................. 50
4.3 HET REËLE EN HET NOMINALE BBP ....................................................................................................................... 52
4.4 HET BBP ALS MAATSTAF VOOR ONZE WELVAART ..................................................................................................... 52
4.5 MACRO-ECONOMISCHE GEGEVENS VAN DE BELGISCHE ECONOMIE ............................................................................ 53
5. NATIONAAL INKOMEN EN WERKGELEGENHEID .......................................................................................... 56
5.1. DE ARBEIDSMARKT .......................................................................................................................................... 56
6. GELD, MONETAIR BELEID EN INFLATIE ........................................................................................................ 63
6.1 HET GELD ....................................................................................................................................................... 63
6.2 DE MONETAIRE POLITIEK VAN HET EUROSYSTEEM ................................................................................................... 69
6.3 HET INFLATIEVERSCHIJNSEL ................................................................................................................................ 71
7. INTERNATIONAAL BETALINGSVERKEER ...................................................................................................... 74
7.1. DE WISSELMARKT ........................................................................................................................................... 74
7.2. MONDIALE SAMENWERKING: INTERNATIONAAL BETALINGSVERKEER.......................................................................... 85
7.3. INTERNATIONALE BELEIDSCOÖRDINATIE ............................................................................................................... 86
Andreas Perdieu
,8. INTERNATIONAAL HANDELSVERKEER ......................................................................................................... 88
8.1 BETEKENIS EN BESCHRIJVING VAN HET BELGISCHE HANDELSVERKEER .......................................................................... 88
8.2 DE WERKING VAN HET SYSTEEM VAN VRIJ INTERNATIONAAL HANDELSVERKEER ............................................................. 90
8.3 HANDELSPOLITIEKE MAATREGELEN ...................................................................................................................... 93
8.4 MONDIALE SAMENWERKING: INTERNATIONAAL HANDELSVERKEER ............................................................................. 94
8.5 VORMEN VAN ECONOMISCHE INTEGRATIE............................................................................................................. 95
9. OVERHEID .................................................................................................................................................. 99
9.1 OVERHEIDSTUSSENKOMST OF TOCH NIET? ............................................................................................................ 99
9.2 DOELSTELLINGEN VAN DE ECONOMISCHE POLITIEK ................................................................................................ 100
9.3 DE OVERHEIDSFINANCIËN ................................................................................................................................ 102
OPLOSSINGEN: ............................................................................................................................................. 106
2
,0. Inleiding
Definitie – Anticyclisch beleid;
Wanneer het goed gaat met de economie moet een land weinig/geen geld uitgeven. Pas
wanneer het slecht gaat gaan met de economie moet een land geld gaan uitgeven.
0.1. Doel van de economische wetenschap
Keuzeprobleem
o Hoe je behoeften moet bevredigen met schaarse middelen
o Kern van het economisch principe
Voorbeeld – Vluchtelingencrisis;
• Behoefte aan kleding, huisvesting, ontspanning, …
• Middelen om dit te bevredigen zijn schaars
Economie
• De wetenschap die bestudeert hoe de mens met schaarse middelen handelt om zijn
behoeften te bevredigen
• Komt van het Griekse “OIKONOMIA” (OIKO = huis / NEMEIN = beheren)
• Het beheren van het huishouden: zorgen dat je met je inkomsten je uitgaven kan dekken
3
, 0.1.1. Behoeften
Definitie – Behoefte;
Het aanvoelen van een tekort en het streven dit tekort te bevredigen. Een behoefte is
persoonlijk (subjectief karakter) en kan doorheen de jaren wijzigen.
3 Soorten behoeften:
o Primaire/levensnoodzakelijke behoeften vs. Secundaire behoeften
o Materiële vs. Immateriële behoeften
o Individuele vs. Collectieve behoeften
Voorbeelden;
Behoefte aan eten & drinken → Individuele en primaire behoefte
Behoefte aan onderwijs en ouderenzorg → Immateriële en collectieve behoefte
0.1.2. Schaarse middelen
Definitie - Schaarse goederen;
• Goederen waarvan de verlangde hoeveelheid de beschikbare hoeveelheid zou
overtreffen indien het gratis ter beschikking stond
• OPGELET: Schaars is geen synoniem voor zeldzaam
• Vb.: Als voedingsmiddelen gratis worden aangeboden, dan zal voorraad snel uitgeput zijn
0.1.3. Nuttigheid en keuzeprobleem
Definitie – Nut;
Nut is de mate van behoeftebevrediging (deze is voor iedereen verschillend)
Vb.: nut van flesje water voor iemand die net gedronken heeft vs. Iemand die net gaan
sporten is.
4
