Samenvatting Formeel Strafrecht

DEEL I: STRAFPROCESRECHT

1 INLEIDING
Definitie:
 Formeel strafrecht/strafprocesrecht/strafrechtspleging/strafvordering
 Beschrijft de manier waarop OH strafrecht correct moet toepassen
 Geheel van rechtsregels die gevolgd moeten worden in verband met
 Vaststelling of misdrijf werd gepleegd (rond het zoeken van de waarheid indien
misdaad gepleegd)
 Vastst of onderzoek naar door wie het werd gepleegd (wie is de dader)
 Op welke manier men de schuldige wetten en maatregelen kan opleggen(welke
straffen/maatregelen opgelegd kunnen worden als strafbaar feit bewezen is en
dader)elling
 Werking en bevoegdheden van betrokken instellingen en organen (diensten en
organen die bovenstaande uitvoeren)
 Wetboek van Strafvordering
≠ materieel strafrecht
 Regels en wetten m.b.t.
 Onder welke voorwaarden is feit misdrijf
 Wie kan er worden gestraft
 Welke sancties zijn mogelijk
 Strafwetboek
Vier delen:
 Onderzoek (om een strafbaar feit te onderzoeken: is het een strafbaar feit, wie is de
eventuele dader, welke bewijzen kunnen aangevoerd worden)
 Vordering (al dan niet doorsturen naar bevoegde rechtbank)
 Berechting (al dan niet geven van straf of maatregel)
 Strafuitvoering (sommigen vinden dat dit niet behoort onder het strafprocesrecht
maar onder het penitentiair recht op bestraffing betrekking hebbend)
Doelstellingen strafprocesrecht: tegenstrijdig
Efficiëntie Bescherming individu
SPR als bescherming van de maatschappij SPR kan geen ongelimiteerde macht
 zoveel mogelijk misdrijven opsporen, bezitten
schuldigen vatten en berechten  waarborgen inbouwen, vermijden dat
onschuldigen vervolgd of gestraft worden
Onderscheid rechtspleging:
 Inquisitoir: schriftelijk, geheim, niet-tegensprekelijk; vooronderzoek vb. in het oude
Rome werd iemand door het slachtoffer in het publiek beschuldigd. De
beschuldigde kon zich tov de volledige gemeenschap verdedigen, rechter was als
het ware een scheidsrechter en kwam niet actief tussen.
 Accusatoir: mondeling, openbaar, tegensprekelijk; berechting vb. Spaanse inquisitie
waarbij men op vage beschuldigingen werd opgepakt



1

,  Ons SPR is een gemengd systeem: inquisitoir in het stadium van het onderzoek,
accusatoir bij berechting Vb. de verdachte kan tijdens het onderzoek (inquisitoir)
geen inzage krijgen van het strafdossier dat tegen hem is opgesteld, behalve
wanneer hij voor de rechtbank (onderzoeksgerecht of vonnisgerecht) moet
verschijnen (berechting= accusatoir).
Opgelet: ‘geheim karakter’ van het vooronderzoek wordt soms doorbroken ( wet
Franchimont n.a.v. zaak Dutroux: regeling verhoor en tussenkomst van partijen en
slachtoffer in het onderzoek)

2 VORDERINGEN DIE UIT EEN MISDRIJF ONTSTAAN
Burgerlijke vordering
 Ingesteld door benadeelde of SO
 Bij schade
 Doel: schadevergoeding of teruggave van wat hem/haar ontnomen is
 Kan zowel voor strafrechter als voor burgerlijke rechter
Strafrechtelijke vordering
 Ingesteld door o.m. het Openbaar Ministerie (= parket)
 In naam van de maatschappij
 Doel: pleger van misdrijf sanctioneren  herstel
 Door middel van straf of maatregel

3 ACTOREN VAN HET STRAFRECHT
Openbaar Ministerie (OM)
 Staande magistratuur
o Substituten (parketmedewerkers die ook magistraten zijn)
 Procureur des Konings
 In eerste aanleg, vanaf beroep: Procureur-Generaal
 Spilfiguur: leiding opsporingsonderzoek
 Hiërarchisch opgebouwd
 hogere magistraat geeft bevel aan lagere, procureurs des Konings staat hierboven,
maar onder het gezag van de procureur-generaal
 Ondeelbaar: treden op als orgaan en niet uit eigen naam
 Onafhankelijk: ontvangt geen bevelen van de rechtbank
 Taak: Opsporing en vervolging misdrijven en verdachten
 Samen met politie
 Leiden strafonderzoek, sporen de daders op en PdK beslist of iets vervolgd wordt, of
niet, of buitengerechtelijke afhandeling bv. Minnelijke schikking, bemiddeling (op
basis van opportuniteitsbeginsel)
 Advies verlenen in burgerlijke zaken
Onderzoeksrechter
 Leiding gerechtelijk onderzoek
 Rechter, geen lid van OM

2

,  Onpartijdig en onafhankelijk
 Taak: onderzoeken misdrijven
Burgerlijke Partij
 SO of benadeelden kan klacht indienen
 Verschillend van burgerlijke partijstelling: actor in proces, met meer rechten, moet
SO zichzelf burgelijke partij stellen, bij schadeverschoeding  niet verplicht
 Geen garantie tot vervolging
 Rechten:
 Kan inzage in strafdossier aanvragen
 Opheffing van bepaalde maatregelen vragen
 Bijkomende onderzoekshandelingen vragen
 ! kan altijd geweigerd worden door OR
Zittende magistratuur
 Rechters
 Taak: beslechten van geschil, recht spreken
Politie
 Cruciale rol bij vaststellen en onderzoeken van misdrijven
 Onder toezicht van PdK of OR

4 OPSPORING EN ONDERZOEK VAN MISDRIJVEN
Opsporingsonderzoek o.l.v. PdK
Gerechtelijk onderzoek o.l.v. OR




Hoe wordt strafvordering ingesteld?
 Politie neemt kennis van feit via
 Klacht
 door SO
 Aangifte
 door iedereen

3