Alle begrippen tentamen sociale psychologie
Accuraatheidsmotief: Het accuraatheidsmotief is de behoefte van mensen om een goed en juist beeld te
hebben van de wereld om hen heen. Dit helpt hen om betere beslissingen te nemen en situaties realistischer te
beoordelen. Wanneer mensen het accuraatheidsmotief volgen, proberen ze informatie kritisch te bekijken en
niet zomaar alles te geloven.
Affectieve route: De affectieve route is een manier waarop mensen hun gevoelens en emoties gebruiken om
een oordeel te vormen. In plaats van logisch te redeneren, vertrouwen ze op hoe iets hen laat voelen. Deze
route speelt bijvoorbeeld een grote rol in reclame, waarbij positieve emoties worden gekoppeld aan een
product.
Afhankelijk zelfbeeld: Een afhankelijk zelfbeeld houdt in dat je jezelf vooral ziet in relatie tot anderen. Je voelt
je identiteit sterk verbonden met de mensen om je heen, zoals familie, vrienden of een groep waar je bij hoort.
Dit komt vaak voor in collectivistische culturen waar samenwerking belangrijk is.
Agressie: Agressie is gedrag dat bedoeld is om iemand anders pijn te doen, zowel fysiek als emotioneel. Er zijn
twee soorten agressie: instrumentele agressie (om een doel te bereiken, zoals winnen) en vijandige agressie
(uit boosheid of frustratie). Agressie kan worden beïnvloed door omgevingsfactoren, zoals stress of provocatie.
Altruïsme: Altruïsme betekent dat je anderen helpt zonder dat je daar zelf iets voor terugverwacht. Dit kan
voortkomen uit empathie, waarbij je je echt inleeft in de ander. Evolutionair gezien kan altruïsme bijdragen aan
het overleven van de groep.
Analytische denkstijl: Bij een analytische denkstijl kijk je vooral naar de losse onderdelen van een probleem en
probeer je deze logisch te analyseren. Je focust meer op details dan op het geheel. Dit soort denken komt vaak
voor in individualistische culturen, zoals die van veel westerse landen.
Anker- en correctieheuristiek: Deze heuristiek houdt in dat mensen bij het nemen van beslissingen vaak
uitgaan van een startpunt (het anker) en daar kleine aanpassingen (correcties) op maken. Het probleem is dat
deze correcties vaak te klein zijn, waardoor het anker veel invloed blijft houden. Bijvoorbeeld: als je iets als
“normaal” gepresenteerd krijgt, kan dat je mening sturen.
Attitude op de affectieve component: Dit verwijst naar de emoties en gevoelens die je hebt over een
onderwerp of persoon. Bijvoorbeeld, je kunt je blij voelen bij de gedachte aan je favoriete muziekband, wat een
positieve affectieve attitude laat zien. Het gaat om hoe iets je laat voelen, niet wat je erover weet.
Attitude op de klassieke component: Dit betekent dat je attitude voortkomt uit eerdere ervaringen of
associaties. Bijvoorbeeld, als je een geur associeert met fijne herinneringen, krijg je automatisch een positieve
houding tegenover die geur. Deze attitudes zijn vaak onbewust en gebaseerd op klassieke conditionering.
Attitude op de cognitieve component: De cognitieve component van een attitude gaat over de overtuigingen
en gedachten die je hebt over een onderwerp. Bijvoorbeeld: "Ik denk dat sporten gezond is." Het draait om
rationele ideeën en kennis in plaats van gevoelens of gedrag.
Attitude op de gedragscomponent: Dit verwijst naar hoe je daadwerkelijk handelt of geneigd bent te handelen
in relatie tot een onderwerp. Bijvoorbeeld, als je een positieve houding hebt tegenover recyclen, laat de
gedragscomponent zien of je het ook daadwerkelijk doet. Het gedrag weerspiegelt je houding.
Attitudecomponent: Attitudes bestaan uit drie delen: de affectieve component (gevoelens), de cognitieve
component (gedachten) en de gedragscomponent (handelingen). Samen vormen deze je mening of houding
ten opzichte van een persoon, object of idee.
, Attributieproces: Het attributieproces gaat over hoe mensen proberen te verklaren waarom iets gebeurt of
waarom iemand zich op een bepaalde manier gedraagt. Ze kunnen dit toeschrijven aan interne factoren (zoals
iemands persoonlijkheid) of externe factoren (zoals de situatie). Dit proces beïnvloedt hoe we anderen
beoordelen.
Attributietheorie: Deze theorie legt uit hoe mensen verklaringen geven voor gedrag en gebeurtenissen. Ze
maken onderscheid tussen interne attributies (oorzaken binnen een persoon, zoals karakter) en externe
attributies (oorzaken buiten een persoon, zoals pech).
Autokinetisch effect: Dit is een visueel fenomeen waarbij een stilstaand lichtpunt in een donkere ruimte lijkt te
bewegen. Het wordt vaak gebruikt in experimenten over sociale invloed, omdat mensen naar elkaar gaan
kijken om te bepalen wat ze zien.
Basisfrequentie: De basisfrequentie is hoe vaak iets voorkomt in een bepaalde populatie. Mensen negeren
deze informatie vaak bij het maken van beslissingen, wat kan leiden tot verkeerde inschattingen.
Benjamin franklin effect: Het Benjamin Franklin-effect houdt in dat je iemand aardiger gaat vinden als je die
persoon een gunst verleent. Dit komt omdat je hersenen dit gedrag proberen te verklaren: “Ik heb geholpen,
dus ik moet die persoon wel aardig vinden.”
Belief perseverance: Dit betekent dat mensen vasthouden aan hun overtuigingen, zelfs als er bewijs is dat deze
niet kloppen. Ze blijven bijvoorbeeld geloven dat iets waar is, ook al zijn er feiten die het tegenspreken.
Beschikbaarheidsheuristiek: Dit is een vuistregel waarbij mensen oordelen op basis van informatie die
gemakkelijk in hun gedachten komt. Als iets opvallend of recent is, lijkt het belangrijker of waarschijnlijker dan
het eigenlijk is.
Blootstellingseffect: Hoe vaker je iets of iemand ziet, hoe meer je het gaat waarderen. Dit effect werkt
onbewust en speelt bijvoorbeeld een rol bij reclame en relaties.
Catharsistheorie: De catharsistheorie stelt dat het uiten van boosheid of frustratie (zoals schreeuwen of slaan)
je agressie vermindert. Onderzoek toont echter aan dat dit vaak juist meer agressie kan opwekken.
Centrale route: Bij de centrale route van overtuiging luister je aandachtig en denk je goed na over een
boodschap. Dit gebeurt meestal als je geïnteresseerd bent en de boodschap belangrijk vindt.
Cocktail-party-effect: Dit effect houdt in dat je je naam of belangrijke informatie kunt horen in een drukke
ruimte, zelfs als je op iets anders gefocust bent. Je hersenen filteren irrelevante informatie weg en letten op
wat belangrijk is.
Collectivistische cultuur: In collectivistische culturen ligt de nadruk op groepsharmonie, samenwerking en het
belang van de groep boven het individu. Voorbeelden zijn veel Aziatische, Afrikaanse en Zuid-Amerikaanse
samenlevingen.
Common sense: Common sense is gezond verstand of praktische kennis die mensen vaak vanzelfsprekend
vinden. Het is niet altijd accuraat, omdat het gebaseerd kan zijn op intuïtie in plaats van feiten.
Communale relatie/uitwisselingsrelatie: In een communale relatie help je anderen zonder iets terug te
verwachten. In een uitwisselingsrelatie verwacht je juist een wederdienst of eerlijkheid in geven en nemen.
Competetieve afhankelijkheid: Dit is een situatie waarin mensen samenwerken, maar ook met elkaar
concurreren. Bijvoorbeeld in een groepsproject waarbij iedereen zijn eigen bijdrage wil laten opvallen.
Accuraatheidsmotief: Het accuraatheidsmotief is de behoefte van mensen om een goed en juist beeld te
hebben van de wereld om hen heen. Dit helpt hen om betere beslissingen te nemen en situaties realistischer te
beoordelen. Wanneer mensen het accuraatheidsmotief volgen, proberen ze informatie kritisch te bekijken en
niet zomaar alles te geloven.
Affectieve route: De affectieve route is een manier waarop mensen hun gevoelens en emoties gebruiken om
een oordeel te vormen. In plaats van logisch te redeneren, vertrouwen ze op hoe iets hen laat voelen. Deze
route speelt bijvoorbeeld een grote rol in reclame, waarbij positieve emoties worden gekoppeld aan een
product.
Afhankelijk zelfbeeld: Een afhankelijk zelfbeeld houdt in dat je jezelf vooral ziet in relatie tot anderen. Je voelt
je identiteit sterk verbonden met de mensen om je heen, zoals familie, vrienden of een groep waar je bij hoort.
Dit komt vaak voor in collectivistische culturen waar samenwerking belangrijk is.
Agressie: Agressie is gedrag dat bedoeld is om iemand anders pijn te doen, zowel fysiek als emotioneel. Er zijn
twee soorten agressie: instrumentele agressie (om een doel te bereiken, zoals winnen) en vijandige agressie
(uit boosheid of frustratie). Agressie kan worden beïnvloed door omgevingsfactoren, zoals stress of provocatie.
Altruïsme: Altruïsme betekent dat je anderen helpt zonder dat je daar zelf iets voor terugverwacht. Dit kan
voortkomen uit empathie, waarbij je je echt inleeft in de ander. Evolutionair gezien kan altruïsme bijdragen aan
het overleven van de groep.
Analytische denkstijl: Bij een analytische denkstijl kijk je vooral naar de losse onderdelen van een probleem en
probeer je deze logisch te analyseren. Je focust meer op details dan op het geheel. Dit soort denken komt vaak
voor in individualistische culturen, zoals die van veel westerse landen.
Anker- en correctieheuristiek: Deze heuristiek houdt in dat mensen bij het nemen van beslissingen vaak
uitgaan van een startpunt (het anker) en daar kleine aanpassingen (correcties) op maken. Het probleem is dat
deze correcties vaak te klein zijn, waardoor het anker veel invloed blijft houden. Bijvoorbeeld: als je iets als
“normaal” gepresenteerd krijgt, kan dat je mening sturen.
Attitude op de affectieve component: Dit verwijst naar de emoties en gevoelens die je hebt over een
onderwerp of persoon. Bijvoorbeeld, je kunt je blij voelen bij de gedachte aan je favoriete muziekband, wat een
positieve affectieve attitude laat zien. Het gaat om hoe iets je laat voelen, niet wat je erover weet.
Attitude op de klassieke component: Dit betekent dat je attitude voortkomt uit eerdere ervaringen of
associaties. Bijvoorbeeld, als je een geur associeert met fijne herinneringen, krijg je automatisch een positieve
houding tegenover die geur. Deze attitudes zijn vaak onbewust en gebaseerd op klassieke conditionering.
Attitude op de cognitieve component: De cognitieve component van een attitude gaat over de overtuigingen
en gedachten die je hebt over een onderwerp. Bijvoorbeeld: "Ik denk dat sporten gezond is." Het draait om
rationele ideeën en kennis in plaats van gevoelens of gedrag.
Attitude op de gedragscomponent: Dit verwijst naar hoe je daadwerkelijk handelt of geneigd bent te handelen
in relatie tot een onderwerp. Bijvoorbeeld, als je een positieve houding hebt tegenover recyclen, laat de
gedragscomponent zien of je het ook daadwerkelijk doet. Het gedrag weerspiegelt je houding.
Attitudecomponent: Attitudes bestaan uit drie delen: de affectieve component (gevoelens), de cognitieve
component (gedachten) en de gedragscomponent (handelingen). Samen vormen deze je mening of houding
ten opzichte van een persoon, object of idee.
, Attributieproces: Het attributieproces gaat over hoe mensen proberen te verklaren waarom iets gebeurt of
waarom iemand zich op een bepaalde manier gedraagt. Ze kunnen dit toeschrijven aan interne factoren (zoals
iemands persoonlijkheid) of externe factoren (zoals de situatie). Dit proces beïnvloedt hoe we anderen
beoordelen.
Attributietheorie: Deze theorie legt uit hoe mensen verklaringen geven voor gedrag en gebeurtenissen. Ze
maken onderscheid tussen interne attributies (oorzaken binnen een persoon, zoals karakter) en externe
attributies (oorzaken buiten een persoon, zoals pech).
Autokinetisch effect: Dit is een visueel fenomeen waarbij een stilstaand lichtpunt in een donkere ruimte lijkt te
bewegen. Het wordt vaak gebruikt in experimenten over sociale invloed, omdat mensen naar elkaar gaan
kijken om te bepalen wat ze zien.
Basisfrequentie: De basisfrequentie is hoe vaak iets voorkomt in een bepaalde populatie. Mensen negeren
deze informatie vaak bij het maken van beslissingen, wat kan leiden tot verkeerde inschattingen.
Benjamin franklin effect: Het Benjamin Franklin-effect houdt in dat je iemand aardiger gaat vinden als je die
persoon een gunst verleent. Dit komt omdat je hersenen dit gedrag proberen te verklaren: “Ik heb geholpen,
dus ik moet die persoon wel aardig vinden.”
Belief perseverance: Dit betekent dat mensen vasthouden aan hun overtuigingen, zelfs als er bewijs is dat deze
niet kloppen. Ze blijven bijvoorbeeld geloven dat iets waar is, ook al zijn er feiten die het tegenspreken.
Beschikbaarheidsheuristiek: Dit is een vuistregel waarbij mensen oordelen op basis van informatie die
gemakkelijk in hun gedachten komt. Als iets opvallend of recent is, lijkt het belangrijker of waarschijnlijker dan
het eigenlijk is.
Blootstellingseffect: Hoe vaker je iets of iemand ziet, hoe meer je het gaat waarderen. Dit effect werkt
onbewust en speelt bijvoorbeeld een rol bij reclame en relaties.
Catharsistheorie: De catharsistheorie stelt dat het uiten van boosheid of frustratie (zoals schreeuwen of slaan)
je agressie vermindert. Onderzoek toont echter aan dat dit vaak juist meer agressie kan opwekken.
Centrale route: Bij de centrale route van overtuiging luister je aandachtig en denk je goed na over een
boodschap. Dit gebeurt meestal als je geïnteresseerd bent en de boodschap belangrijk vindt.
Cocktail-party-effect: Dit effect houdt in dat je je naam of belangrijke informatie kunt horen in een drukke
ruimte, zelfs als je op iets anders gefocust bent. Je hersenen filteren irrelevante informatie weg en letten op
wat belangrijk is.
Collectivistische cultuur: In collectivistische culturen ligt de nadruk op groepsharmonie, samenwerking en het
belang van de groep boven het individu. Voorbeelden zijn veel Aziatische, Afrikaanse en Zuid-Amerikaanse
samenlevingen.
Common sense: Common sense is gezond verstand of praktische kennis die mensen vaak vanzelfsprekend
vinden. Het is niet altijd accuraat, omdat het gebaseerd kan zijn op intuïtie in plaats van feiten.
Communale relatie/uitwisselingsrelatie: In een communale relatie help je anderen zonder iets terug te
verwachten. In een uitwisselingsrelatie verwacht je juist een wederdienst of eerlijkheid in geven en nemen.
Competetieve afhankelijkheid: Dit is een situatie waarin mensen samenwerken, maar ook met elkaar
concurreren. Bijvoorbeeld in een groepsproject waarbij iedereen zijn eigen bijdrage wil laten opvallen.
