SAMENVATTING INLEIDING
KWALITATIEVE ANALYSE
2024-2025
Inhoudsopgave
Grounded Theory (GT)................................................................................................................................... 3
Aandachtspunten uit cursus methodologie..........................................................................................................3
Verwarring en andere benaderingen....................................................................................................................3
Kenmerken............................................................................................................................................................4
Oorsprong en verschillen.......................................................................................................................................5
Voor het coderen...................................................................................................................................................6
Het codeerproces..................................................................................................................................................6
Eerste fase.........................................................................................................................................................6
Tweede fase......................................................................................................................................................8
Derde fase.......................................................................................................................................................10
Uitdagingen........................................................................................................................................................13
Qualitative Content Analysis (QContA)......................................................................................................... 13
Wat is QContA?...................................................................................................................................................13
Oorsprong en debat............................................................................................................................................14
Hoe doe je een QContA?.....................................................................................................................................15
Onderzoeksvragen uitschrijven.......................................................................................................................15
Steekproef en richtinggevende categorieën...................................................................................................15
Dataverzameling..............................................................................................................................................16
Kennismaken met de data...............................................................................................................................16
Open (initieel) coderen...................................................................................................................................16
Categorieën ontwikkelen................................................................................................................................19
Codeerschema ontwikkelen............................................................................................................................19
Trial coding......................................................................................................................................................20
Alle data coderen............................................................................................................................................20
Resultaten uitschrijven....................................................................................................................................20
Deductieve / direct QContA................................................................................................................................21
Thematic Analysis (TA)................................................................................................................................. 21
Oorsprong...........................................................................................................................................................22
1
, Thema’s...............................................................................................................................................................23
Boyatzis’ benadering...........................................................................................................................................23
Strategieën van code-ontwikkeling.................................................................................................................24
Analysefase......................................................................................................................................................24
Braun en Clarke’s benadering.............................................................................................................................25
Maak jezelf vertrouwd met de data................................................................................................................25
Coderen van data............................................................................................................................................25
Genereren van initiële thema’s uit de codes..................................................................................................26
Ontwikkelen en reviewen van thema’s...........................................................................................................26
Verfijnen, definiëren en benoemen van thema’s...........................................................................................26
Uitschrijven van analyses................................................................................................................................26
Centrale kenmerken TA.......................................................................................................................................26
Qualitative Comparative Analysis (QCA)....................................................................................................... 27
Wat is QCA?........................................................................................................................................................27
Instrumenten QCA...............................................................................................................................................28
Een onderzoek met QCA......................................................................................................................................29
Onderzoeksontwerp........................................................................................................................................29
Operationalisatie en dichotomisatie...............................................................................................................29
Truth table.......................................................................................................................................................30
Logische minimisatie & parsimonious solution...............................................................................................30
Interpretatie....................................................................................................................................................30
Varianten QCA en software................................................................................................................................31
Critical Discourse Analysis (CDA).................................................................................................................. 31
Inleiding...............................................................................................................................................................31
Discours en discoursanalyse................................................................................................................................32
Verschillende benaderingen................................................................................................................................33
Discourstheorie (DT)........................................................................................................................................34
Critical discours analysis (CDA)........................................................................................................................35
Krachtlijnen.........................................................................................................................................................41
Etnografie.................................................................................................................................................... 42
Wat is etnografie?...............................................................................................................................................42
De mogelijke onderzoekrollen in etnografie.......................................................................................................42
Verschillende fasen in etnografisch onderzoek...................................................................................................43
Opzetten van onderzoek.................................................................................................................................43
Intrede in de setting........................................................................................................................................43
Het verblijf in een setting................................................................................................................................43
Uittreden.........................................................................................................................................................45
Uitdagingen/opportuniteiten bij het uitvoeren van etnografisch onderzoek.....................................................45
Twee voorbeelden...............................................................................................................................................47
Hans: ‘Hoe word je populair als tiener?’ in een middelbare school...............................................................47
2
, Peter: ‘Racisme op middelbare scholen in België en Engeland’.....................................................................48
GROUNDED THEORY (GT)
AANDACHTSPUNTEN UIT CURSUS METHODOLOGIE
- Theoretische steekproeftrekking
- Coderen wordt opgedeeld in drie stadia (benaming uit post-positivistische variant, maar fases typisch
voor veel benaderingen in kwal data-analyse)
o Open coderen: identificeren van categorieën en hun eigenschappen (data reduceren tot een
lijst van codes)
o Axiaal coderen: het relateren van categorieën aan elkaar (kijken naar codes en nadenken hoe
te integreren)
o Selectief coderen: integreren van verschillende categorieën en hun relaties in 1 theorie
(bepaalde codes selecteren, die centraal stellen en alle andere codes daaraan relateren)
- Constant vergelijkende methode = elke bijkomende data vergelijken met die je daarvoor hebt
verzameld
- Meeste kwalitatieve data-analyse softwarepakketten (bv. Nvivo, Atlas, …) ondersteunen deze vorm
van analyse
VERWARRING EN ANDERE BENADERINGEN
Doorheen de tijd verschillende veranderingen, ontwikkelingen en interpretaties (ook praktische procedures
beïnvloed) <-> initiële idee van GT om duidelijke richtlijnen en procedures te ontwikkelen voor kwalitatieve
methoden en nieuwe theorieontwikkeling
Veel onderzoekers claimen GT-methodes te gebruiken, maar doen het niet eerder gezien als
verantwoording voor kwalitatieve data-analyse of vorm van coderen GT wordt containerbegrip en een
beetje van alles
Vaak verward met meer algemene inductieve kwalitatieve model (GIQM - Generic Inductive Qualitative
Model)
- Volgt aantal principes die als kenmerkend worden gezien voor kwalitatieve data-analyse in het
algemeen (niet noodzakelijk = GT)
- Pragmatische vorm van data-analyse (richtlijnen en principes waardoor je je kan laten inspireren)
o <-> whatever works benaderingen (maximale vrijheid, zolang kwaliteit output hoog) &
orthodoxe benaderingen (voorgeschreven, enge methode)
- Principes
o Focus op OV’s die de nadruk leggen op
De ontwikkeling van een dieper begrip of verklaring
Verkenning van nieuwe hypothesen boven het testen van bestaande hypothesen
Interpretatie van betekenis
Rijke, contextuele beschrijving
Focus op het proces
o Verzamel en analyseer gegevens op een cyclische manier (periodes van verzameling laten
opvolgen door analyse en omgekeerd)
o Kritische reflectie: Denk voortdurend na over hoe gegevensverzameling en -analyse kan
worden verbeterd
o Focus op interpretatie van tekst (<-> statistische analyse van kwantitatieve gegevens)
3
, o Pas coderingsproces in 3 stappen toe, vaak gekenmerkt door een toenemende graad van
abstractie
o Schrijven als belangrijk hulpmiddel bij analyseren (interpreteren) van gegevens
Bv. memo-achtige samenvatting
o Selecteer cases of contexten obv hun theoretische relevantie
o Gebruik (redelijk) ruwe data en visuele presentaties bij het presenteren vd uitkomst vd
analyse
o Presenteer je bevindingen en hun theoretische relevantie samen op een geïntegreerde
manier (<-> apart: gebruikelijker in kwantitatief)
o Gebruik van literatuur voor bepalen OV’s en interpreteren van gegevens
o Codering van gegevens gericht op thema's en soms op theoretische categorieën
o Gegevensverzameling stopt wanneer extra cases geen nieuwe informatie meer toevoegen
Pragmatische, orthodoxe en ‘alles kan’ benaderingen
- Orthodoxe geven je meer houvast om bepaald type OV’s te bestuderen
o Beschrijven concretere stappen die je kunt volgen
o Duiden indicatoren van kwaliteit in je analyses aan
- ‘whatever works’: overlapt in realiteit vaak met meer pragmatische benadering en geeft minder
houvast aan beginnende onderzoeker
- Centraal: hoge kwaliteit analyses
o Verschillende manieren van definiëren, maar vaak evaluatie van bevindingen als
geloofwaardig en theoretisch relevant
KENMERKEN
Analyse moet hieraan voldoen om het als GT te omschrijven
- Theoretische steekproeftrekking
o Eerst basissteekproef: meer homogeen voor basistheorie fenomeen als focus kiezen
cases kiezen ifv verbetering theorie rond dat fenomeen
o Kan niet op voorhand worden bepaald, maar moet veranderen ifv de ontwikkelende theorie
(<-> GIQM: op voorhand bepalen, vergelijkingen tussen cases op voorhand ingebouwd door
de sampling)
o Geen representativiteit nastreven
- Constant-vergelijkende methode
o Nieuwe data in zijn geheel vergelijken met voorgaande data in zijn geheel, los van wat de
theorie zegt waar je naar moet kijken zaken die oorspronkelijk niet gerelateerd werden,
kunnen belangrijk zijn en de focus van de vergelijking worden
o Pas in latere fases focus op inductief ontwikkelende concepten, groepen of contexten (niet
vooraf gedefinieerde concepten, groepen of contexten vergelijken!) (<->GIQM)
- Ontwikkelen van een nieuwe theorie
o Louter toetsen van bestaande theorieën/concepten is onvoldoende
- Theoretische saturatie
o Niet stoppen als je niets nieuws meer hoort (zoals in GIQM), maar enkel als je bepaalde
processen of fenomenen volledig kunt verklaren of begrijpen (en dus concepten volledig
ontwikkeld)
o Lukt vaak niet door tijdsbeperking
- OV’s: volledig verklaren of begrijpen van fenomenen
o Meer dan louter beschrijven of exploreren
o Veranderen quasi altijd van focus tijdens onderzoek
4
KWALITATIEVE ANALYSE
2024-2025
Inhoudsopgave
Grounded Theory (GT)................................................................................................................................... 3
Aandachtspunten uit cursus methodologie..........................................................................................................3
Verwarring en andere benaderingen....................................................................................................................3
Kenmerken............................................................................................................................................................4
Oorsprong en verschillen.......................................................................................................................................5
Voor het coderen...................................................................................................................................................6
Het codeerproces..................................................................................................................................................6
Eerste fase.........................................................................................................................................................6
Tweede fase......................................................................................................................................................8
Derde fase.......................................................................................................................................................10
Uitdagingen........................................................................................................................................................13
Qualitative Content Analysis (QContA)......................................................................................................... 13
Wat is QContA?...................................................................................................................................................13
Oorsprong en debat............................................................................................................................................14
Hoe doe je een QContA?.....................................................................................................................................15
Onderzoeksvragen uitschrijven.......................................................................................................................15
Steekproef en richtinggevende categorieën...................................................................................................15
Dataverzameling..............................................................................................................................................16
Kennismaken met de data...............................................................................................................................16
Open (initieel) coderen...................................................................................................................................16
Categorieën ontwikkelen................................................................................................................................19
Codeerschema ontwikkelen............................................................................................................................19
Trial coding......................................................................................................................................................20
Alle data coderen............................................................................................................................................20
Resultaten uitschrijven....................................................................................................................................20
Deductieve / direct QContA................................................................................................................................21
Thematic Analysis (TA)................................................................................................................................. 21
Oorsprong...........................................................................................................................................................22
1
, Thema’s...............................................................................................................................................................23
Boyatzis’ benadering...........................................................................................................................................23
Strategieën van code-ontwikkeling.................................................................................................................24
Analysefase......................................................................................................................................................24
Braun en Clarke’s benadering.............................................................................................................................25
Maak jezelf vertrouwd met de data................................................................................................................25
Coderen van data............................................................................................................................................25
Genereren van initiële thema’s uit de codes..................................................................................................26
Ontwikkelen en reviewen van thema’s...........................................................................................................26
Verfijnen, definiëren en benoemen van thema’s...........................................................................................26
Uitschrijven van analyses................................................................................................................................26
Centrale kenmerken TA.......................................................................................................................................26
Qualitative Comparative Analysis (QCA)....................................................................................................... 27
Wat is QCA?........................................................................................................................................................27
Instrumenten QCA...............................................................................................................................................28
Een onderzoek met QCA......................................................................................................................................29
Onderzoeksontwerp........................................................................................................................................29
Operationalisatie en dichotomisatie...............................................................................................................29
Truth table.......................................................................................................................................................30
Logische minimisatie & parsimonious solution...............................................................................................30
Interpretatie....................................................................................................................................................30
Varianten QCA en software................................................................................................................................31
Critical Discourse Analysis (CDA).................................................................................................................. 31
Inleiding...............................................................................................................................................................31
Discours en discoursanalyse................................................................................................................................32
Verschillende benaderingen................................................................................................................................33
Discourstheorie (DT)........................................................................................................................................34
Critical discours analysis (CDA)........................................................................................................................35
Krachtlijnen.........................................................................................................................................................41
Etnografie.................................................................................................................................................... 42
Wat is etnografie?...............................................................................................................................................42
De mogelijke onderzoekrollen in etnografie.......................................................................................................42
Verschillende fasen in etnografisch onderzoek...................................................................................................43
Opzetten van onderzoek.................................................................................................................................43
Intrede in de setting........................................................................................................................................43
Het verblijf in een setting................................................................................................................................43
Uittreden.........................................................................................................................................................45
Uitdagingen/opportuniteiten bij het uitvoeren van etnografisch onderzoek.....................................................45
Twee voorbeelden...............................................................................................................................................47
Hans: ‘Hoe word je populair als tiener?’ in een middelbare school...............................................................47
2
, Peter: ‘Racisme op middelbare scholen in België en Engeland’.....................................................................48
GROUNDED THEORY (GT)
AANDACHTSPUNTEN UIT CURSUS METHODOLOGIE
- Theoretische steekproeftrekking
- Coderen wordt opgedeeld in drie stadia (benaming uit post-positivistische variant, maar fases typisch
voor veel benaderingen in kwal data-analyse)
o Open coderen: identificeren van categorieën en hun eigenschappen (data reduceren tot een
lijst van codes)
o Axiaal coderen: het relateren van categorieën aan elkaar (kijken naar codes en nadenken hoe
te integreren)
o Selectief coderen: integreren van verschillende categorieën en hun relaties in 1 theorie
(bepaalde codes selecteren, die centraal stellen en alle andere codes daaraan relateren)
- Constant vergelijkende methode = elke bijkomende data vergelijken met die je daarvoor hebt
verzameld
- Meeste kwalitatieve data-analyse softwarepakketten (bv. Nvivo, Atlas, …) ondersteunen deze vorm
van analyse
VERWARRING EN ANDERE BENADERINGEN
Doorheen de tijd verschillende veranderingen, ontwikkelingen en interpretaties (ook praktische procedures
beïnvloed) <-> initiële idee van GT om duidelijke richtlijnen en procedures te ontwikkelen voor kwalitatieve
methoden en nieuwe theorieontwikkeling
Veel onderzoekers claimen GT-methodes te gebruiken, maar doen het niet eerder gezien als
verantwoording voor kwalitatieve data-analyse of vorm van coderen GT wordt containerbegrip en een
beetje van alles
Vaak verward met meer algemene inductieve kwalitatieve model (GIQM - Generic Inductive Qualitative
Model)
- Volgt aantal principes die als kenmerkend worden gezien voor kwalitatieve data-analyse in het
algemeen (niet noodzakelijk = GT)
- Pragmatische vorm van data-analyse (richtlijnen en principes waardoor je je kan laten inspireren)
o <-> whatever works benaderingen (maximale vrijheid, zolang kwaliteit output hoog) &
orthodoxe benaderingen (voorgeschreven, enge methode)
- Principes
o Focus op OV’s die de nadruk leggen op
De ontwikkeling van een dieper begrip of verklaring
Verkenning van nieuwe hypothesen boven het testen van bestaande hypothesen
Interpretatie van betekenis
Rijke, contextuele beschrijving
Focus op het proces
o Verzamel en analyseer gegevens op een cyclische manier (periodes van verzameling laten
opvolgen door analyse en omgekeerd)
o Kritische reflectie: Denk voortdurend na over hoe gegevensverzameling en -analyse kan
worden verbeterd
o Focus op interpretatie van tekst (<-> statistische analyse van kwantitatieve gegevens)
3
, o Pas coderingsproces in 3 stappen toe, vaak gekenmerkt door een toenemende graad van
abstractie
o Schrijven als belangrijk hulpmiddel bij analyseren (interpreteren) van gegevens
Bv. memo-achtige samenvatting
o Selecteer cases of contexten obv hun theoretische relevantie
o Gebruik (redelijk) ruwe data en visuele presentaties bij het presenteren vd uitkomst vd
analyse
o Presenteer je bevindingen en hun theoretische relevantie samen op een geïntegreerde
manier (<-> apart: gebruikelijker in kwantitatief)
o Gebruik van literatuur voor bepalen OV’s en interpreteren van gegevens
o Codering van gegevens gericht op thema's en soms op theoretische categorieën
o Gegevensverzameling stopt wanneer extra cases geen nieuwe informatie meer toevoegen
Pragmatische, orthodoxe en ‘alles kan’ benaderingen
- Orthodoxe geven je meer houvast om bepaald type OV’s te bestuderen
o Beschrijven concretere stappen die je kunt volgen
o Duiden indicatoren van kwaliteit in je analyses aan
- ‘whatever works’: overlapt in realiteit vaak met meer pragmatische benadering en geeft minder
houvast aan beginnende onderzoeker
- Centraal: hoge kwaliteit analyses
o Verschillende manieren van definiëren, maar vaak evaluatie van bevindingen als
geloofwaardig en theoretisch relevant
KENMERKEN
Analyse moet hieraan voldoen om het als GT te omschrijven
- Theoretische steekproeftrekking
o Eerst basissteekproef: meer homogeen voor basistheorie fenomeen als focus kiezen
cases kiezen ifv verbetering theorie rond dat fenomeen
o Kan niet op voorhand worden bepaald, maar moet veranderen ifv de ontwikkelende theorie
(<-> GIQM: op voorhand bepalen, vergelijkingen tussen cases op voorhand ingebouwd door
de sampling)
o Geen representativiteit nastreven
- Constant-vergelijkende methode
o Nieuwe data in zijn geheel vergelijken met voorgaande data in zijn geheel, los van wat de
theorie zegt waar je naar moet kijken zaken die oorspronkelijk niet gerelateerd werden,
kunnen belangrijk zijn en de focus van de vergelijking worden
o Pas in latere fases focus op inductief ontwikkelende concepten, groepen of contexten (niet
vooraf gedefinieerde concepten, groepen of contexten vergelijken!) (<->GIQM)
- Ontwikkelen van een nieuwe theorie
o Louter toetsen van bestaande theorieën/concepten is onvoldoende
- Theoretische saturatie
o Niet stoppen als je niets nieuws meer hoort (zoals in GIQM), maar enkel als je bepaalde
processen of fenomenen volledig kunt verklaren of begrijpen (en dus concepten volledig
ontwikkeld)
o Lukt vaak niet door tijdsbeperking
- OV’s: volledig verklaren of begrijpen van fenomenen
o Meer dan louter beschrijven of exploreren
o Veranderen quasi altijd van focus tijdens onderzoek
4
