VERTAALTECH 2
2. TAALTECHNOLOGIE ONDERDEEL VAN DE AI
A. INLEIDING AI
Ooit vooral bekend uit films en SF, nu ook dagelijks in de krant
Vooral herkenbaar vanuit films met robots (Starwars)
MAAR zijn helemaal geen robots, wel cognitieve systemen die niet in lichaam hoeven te zitten
We worden omringd door AI Google, chatGPT, gezichtsherkenning, zelfrijdende auto’s
2015: opmerkelijke verbetering in bruikbaarheid en toepasbaarheid
BIJNA op menselijk niveau of zelfs beter
Beeldverwerking, spraakherkenning, automatische vertaling, …
Neurale netwerken (deep learning) spelen centrale rol hierbij
AI succes: “deep blue”
De computer won van Kasparov met een spelletje schaak
B. ARTIFICIËLE INTELLIGENTIE
Definitie: de computer dingen laten doen die we intelligent vinden als mensen ze doen
- medische diagnose, olie of gas vinden, vertalen, schaak spelen, …
Onderscheid gemaakt tss:
1. Specifieke AI
= systemen die gemaakt zijn om een specifieke taak uit te voeren
Voorbeeld: deepminds eiwitstructuren extrapoleren (kan zo veel sneller dan vroeger)
2. = Algemene AI (artificial general intelligence, AGI)
= systemen die hun kennis kunnen toepassen op een brede waaier van taken
Voorbeeld: wiskundeproblemen oplossen, teksten vertalen enz.
3. Superintelligentie (artificial super intelligence, ASI)
= systemen die het niveau van mensen overstijgen bij om het even welke taak
WAT MET ROBOTS?
= het onderdeel van de AI dat momenteel achterloopt en nog niet goed draait
Robots zijn de belichaming van de cognitieve AI (robots met denkvermogen)
De humanoïde vorm van robots: afwasmachine inladen en kleren strijken
C. ONDERDELEN VAN INTELLIGENT AGENT (IA)
, AI wordt heel vaak omschreven als het maken van agents
= software agents of robots die software agents implementeren
systemen moeten aan bepaalde eisen voldoen om te kunnen spreken van AI
Perceptie vd omgeving: moet de omgeving kunnen waarnemen
= het herkennen van concepten en relaties tussen concepten
Namelijk: beeld, geluid, spraak, tekst, beweging
DUS inclusief taalbegrip: moet begrijpen wat er gezegd wordt
Kennisrepresentatie: er moet een geheugen zijn waar kennis in zit
Actie: je moet kunnen interageren met de wereld
= doelstellingen realiseren als acties in de omgeving
Namelijk: met taalgebruik of het manipuleren van beelden
DUS inclusief taalproductie
Cognitieve processen zoals redeneren, leren, reflecteren en beslissingen nemen spelen zich af door
integratie van opgebouwde kennis in het geheugen met wat wordt waargenomen
Bounded rationality, Herbert Simon
Heeft te maken met de grote van je geheugen en de inhoud ervan
Als je heel weinig kennis hebt, ga je vaak irrationeel gedrag vertonen
“je bent maar zo rationeel als de kennis die je hebt”
THERMOSTAAT, INTELLIGENT AGENT?
(+) Perceptie vd omgeving: het kan de omgeving waarnemen, neemt zijn temperatuur waar
(+) Het kan actie ondernemen WANT het kan de temperatuur verhogen/verlagen
(+) Het heeft een geheugen WANT het weet hoe zijn gebruiker de temperaturen heeft ingesteld
= kennis over de planning van de ideale temperatuur op een bepaald moment vd dag
(-) het ontbreekt aan complexiteit om interessante dingen te doen
H. REKENKRACHT
Robert Noyce, 1559
Uitvinding van integrated circuits (computerchips, goedkope componenten)
= de vervanging van transistoren en vacuümlampen
BELANG? Anders zou de noodzakelijke miniaturisering v computerprocessen en – geheugen nooit gestart zijn
En door die miniaturisering is de exponentiele groei gelijk
De wet van Moore
Een observatie van Gordon Moore waarin die exponentiele groei werd samengevat
“computerkracht verdubbelt elke twee jaar”
Horizontaal: de tijdslijn
verticaal: aantal transistoren dat je op een bepaalde maat kan krijgen
!! wel logaritmisch
De rechte duidt een exponentiele groei aan
Exponentiele groei = een proces waarbij de hoeveelheid van iets toeneemt
evenredig aan de huidige hoeveelheid. Daardoor gaat de groei sneller naarmate
de tijd verstrijkt
I. FYSIEKE SYMBOOLSYSTEMEN HYPOTHESE
HOE gaan die intelligent agents evolueren?
2. TAALTECHNOLOGIE ONDERDEEL VAN DE AI
A. INLEIDING AI
Ooit vooral bekend uit films en SF, nu ook dagelijks in de krant
Vooral herkenbaar vanuit films met robots (Starwars)
MAAR zijn helemaal geen robots, wel cognitieve systemen die niet in lichaam hoeven te zitten
We worden omringd door AI Google, chatGPT, gezichtsherkenning, zelfrijdende auto’s
2015: opmerkelijke verbetering in bruikbaarheid en toepasbaarheid
BIJNA op menselijk niveau of zelfs beter
Beeldverwerking, spraakherkenning, automatische vertaling, …
Neurale netwerken (deep learning) spelen centrale rol hierbij
AI succes: “deep blue”
De computer won van Kasparov met een spelletje schaak
B. ARTIFICIËLE INTELLIGENTIE
Definitie: de computer dingen laten doen die we intelligent vinden als mensen ze doen
- medische diagnose, olie of gas vinden, vertalen, schaak spelen, …
Onderscheid gemaakt tss:
1. Specifieke AI
= systemen die gemaakt zijn om een specifieke taak uit te voeren
Voorbeeld: deepminds eiwitstructuren extrapoleren (kan zo veel sneller dan vroeger)
2. = Algemene AI (artificial general intelligence, AGI)
= systemen die hun kennis kunnen toepassen op een brede waaier van taken
Voorbeeld: wiskundeproblemen oplossen, teksten vertalen enz.
3. Superintelligentie (artificial super intelligence, ASI)
= systemen die het niveau van mensen overstijgen bij om het even welke taak
WAT MET ROBOTS?
= het onderdeel van de AI dat momenteel achterloopt en nog niet goed draait
Robots zijn de belichaming van de cognitieve AI (robots met denkvermogen)
De humanoïde vorm van robots: afwasmachine inladen en kleren strijken
C. ONDERDELEN VAN INTELLIGENT AGENT (IA)
, AI wordt heel vaak omschreven als het maken van agents
= software agents of robots die software agents implementeren
systemen moeten aan bepaalde eisen voldoen om te kunnen spreken van AI
Perceptie vd omgeving: moet de omgeving kunnen waarnemen
= het herkennen van concepten en relaties tussen concepten
Namelijk: beeld, geluid, spraak, tekst, beweging
DUS inclusief taalbegrip: moet begrijpen wat er gezegd wordt
Kennisrepresentatie: er moet een geheugen zijn waar kennis in zit
Actie: je moet kunnen interageren met de wereld
= doelstellingen realiseren als acties in de omgeving
Namelijk: met taalgebruik of het manipuleren van beelden
DUS inclusief taalproductie
Cognitieve processen zoals redeneren, leren, reflecteren en beslissingen nemen spelen zich af door
integratie van opgebouwde kennis in het geheugen met wat wordt waargenomen
Bounded rationality, Herbert Simon
Heeft te maken met de grote van je geheugen en de inhoud ervan
Als je heel weinig kennis hebt, ga je vaak irrationeel gedrag vertonen
“je bent maar zo rationeel als de kennis die je hebt”
THERMOSTAAT, INTELLIGENT AGENT?
(+) Perceptie vd omgeving: het kan de omgeving waarnemen, neemt zijn temperatuur waar
(+) Het kan actie ondernemen WANT het kan de temperatuur verhogen/verlagen
(+) Het heeft een geheugen WANT het weet hoe zijn gebruiker de temperaturen heeft ingesteld
= kennis over de planning van de ideale temperatuur op een bepaald moment vd dag
(-) het ontbreekt aan complexiteit om interessante dingen te doen
H. REKENKRACHT
Robert Noyce, 1559
Uitvinding van integrated circuits (computerchips, goedkope componenten)
= de vervanging van transistoren en vacuümlampen
BELANG? Anders zou de noodzakelijke miniaturisering v computerprocessen en – geheugen nooit gestart zijn
En door die miniaturisering is de exponentiele groei gelijk
De wet van Moore
Een observatie van Gordon Moore waarin die exponentiele groei werd samengevat
“computerkracht verdubbelt elke twee jaar”
Horizontaal: de tijdslijn
verticaal: aantal transistoren dat je op een bepaalde maat kan krijgen
!! wel logaritmisch
De rechte duidt een exponentiele groei aan
Exponentiele groei = een proces waarbij de hoeveelheid van iets toeneemt
evenredig aan de huidige hoeveelheid. Daardoor gaat de groei sneller naarmate
de tijd verstrijkt
I. FYSIEKE SYMBOOLSYSTEMEN HYPOTHESE
HOE gaan die intelligent agents evolueren?
