Te kennen leerstof:
lees vragen grondig
- nooit, niet, altijd
- geen dubbelzinnigheden in vraag
niet rond de pot draaien, essentie
geen punten af door fout, enkel erbij
Open vragen (10p)
- peilt naar inzicht doorheen de cursus
- bespreek en geef vb, zaken linken dat terugkeren!
- adhv voorbeelden uitleggen
multiple choice (30p)
- verhoogde cesuur
1. Basisbegrippen...................................................................................................................3
A. Terminologie.................................................................................................................. 3
B. Gebiedend of verbiedend..............................................................................................3
C. !! Aanvullend of dwingend (al dan niet van openbare orde)...........................................3
D. Algemene normen en individuele bevelen.....................................................................4
E. !! Objectief - Subjectief...................................................................................................4
F. Rechtsbekwaamheid - handelingsbekwaamheid...........................................................4
D. Rechtsfeit- rechtshandeling...........................................................................................4
E. Formeel - materieel.......................................................................................................4
F. “valse vrienden”.............................................................................................................4
1. Basisprincipes.................................................................................................................... 5
A. Rechtsregel moet kenbaar zijn......................................................................................5
B. Hiërarchie rechtsbronnen..............................................................................................5
C. Werking in de tijd........................................................................................................... 5
D. Werking in de ruimte.....................................................................................................6
2. Het toepassen van de rechtsregel......................................................................................6
A. Recht vs feiten: moment van inductie............................................................................6
B. Recht vs feiten: interpretatie..........................................................................................6
C. Recht vs feiten: de juridische deductie..........................................................................6
3. !! Hiërarchie der “materiële wetten”.....................................................................................7
1. Inter- en supranationale normen....................................................................................7
2. Grondwet....................................................................................................................... 7
3. Bijzondere wetten.......................................................................................................... 7
4. (formele) wetten, decreten, ordonnanties, KB................................................................7
5. Koninklijke besluiten, besluiten gem/gew regeringen.....................................................7
6. Ministeriële besluiten.....................................................................................................7
7. Provinciale en gemeentelijke reglementen.....................................................................7
8. Rondzendbrieven........................................................................................................... 7
1
,4. Rechtspraak....................................................................................................................... 8
5. Rechtsleer.......................................................................................................................... 8
6. Gewoonte........................................................................................................................... 8
De natuurlijke persoon............................................................................................................8
Staat.................................................................................................................................. 8
Identificatie......................................................................................................................... 8
Bewijs van staat!................................................................................................................ 9
Verticale relaties................................................................................................................... 10
Afstamming...................................................................................................................... 10
Adoptie............................................................................................................................. 11
Voogdij............................................................................................................................. 11
Horizontale relaties............................................................................................................... 11
Feitelijke samenwoning....................................................................................................11
Wettelijke samenwoning..................................................................................................11
Huwelijk........................................................................................................................... 12
1) EIGENDOM Art 3.50 BW.............................................................................................15
2) MEDE-EIGENDOM.....................................................................................................17
3) VRUCHTGEBRUIK Art 3.138......................................................................................17
4) ERFPACHT................................................................................................................. 17
5) OPSTALRECHT.......................................................................................................... 17
6) ERFDIENSTBAARHEDEN..........................................................................................18
ZAKELIJKE ZEKERHEDEN.................................................................................................18
INTELLECTUELE RECHTEN...............................................................................................18
RM........................................................................................................................................ 19
GERECHTELIJK RECHT.....................................................................................................19
!!! A. ORGANISATIE............................................................................................................. 19
B. fundamentele rechten en principes..................................................................................21
C. actoren van justitie........................................................................................................... 21
D. procesrechtelijke aspecten...............................................................................................22
E. Bewijsrecht....................................................................................................................... 24
F. Toegang tot justitie........................................................................................................... 24
1. Situering........................................................................................................................... 24
2. Organisatie van het OM....................................................................................................24
3. Optreden van het OM.......................................................................................................24
4. Bevoegdheden van het OM in strafzaken (onderzoek).....................................................24
5. Organisatie parket O-VL:..................................................................................................25
6. Praktijk: opsporingsonderzoek..........................................................................................26
7. Praktijk: een dag in het leven van een parketmagistraat...................................................26
8. Wachtdiensten.................................................................................................................. 27
1. Definitie en soorten........................................................................................................... 28
op basis v ontstaanswijze................................................................................................28
op basis v voorwerp......................................................................................................... 28
op basis v modaliteiten....................................................................................................29
2. Verbintenissen uit overeenkomsten..................................................................................29
A. soorten contracten.......................................................................................................29
B. Totstandkoming contract.............................................................................................30
C. Geldigheid contract.....................................................................................................30
D. Gevolgen contract tss partijen.....................................................................................31
2
, E. gevolgen niet-nakoming...............................................................................................31
F. Gevolgen vh contract voor derden...............................................................................31
3. Verbintenissen uit buitencontractuele aansprakelijkheid...................................................32
A. Foutaansprakelijkheid..................................................................................................32
B. De foutaansprakelijkheid.............................................................................................33
Verloop arrest....................................................................................................................... 34
Rolnummer...................................................................................................................... 34
Partijen............................................................................................................................. 34
Zittende en staande magistratuur bij Cassatie.................................................................35
Middelen in rechtspleging................................................................................................35
Dictum.............................................................................................................................. 36
1. Algemeen......................................................................................................................... 36
Rol vd overheid............................................................................................................... 36
Algemene beginselen SW/SV..........................................................................................36
Territoriale toepassing.....................................................................................................37
2. Materieel strafrecht: misdrijven en straffen SW................................................................37
A. Algemeen en bijzonder strafrecht................................................................................37
B. 1 Materiële gedraging..................................................................................................38
B. 2. Wederrechterlijkeheid..............................................................................................38
B. 3. Moreel element (Schuld)..........................................................................................38
B.4 Strafwaardigheid........................................................................................................39
C. Indeling van straffen en van misdrijven.......................................................................39
D. Opschorting, uitstel, probatie.......................................................................................40
E. Einde van de straf........................................................................................................40
3. Formeel strafrecht: strafvordering en procedures SV.......................................................40
A. Inleiding....................................................................................................................... 41
B. Kennisname misdrijf....................................................................................................41
D. Verloop strafprocedure: verschillende procedures.......................................................42
D. Verloop strafprocedure: verschillende procedures.......................................................42
D. Verloop strafprocedure: verschillende procedures.......................................................42
E. Positie van het slachtoffer............................................................................................43
1. basisbegrippen en indeling van het recht
1. Basisbegrippen
A. Terminologie
- Wet
- breed (materieel): uitgaande v overheid aka WB
- eng (formeel): “ v wetgever aka parlement
B. Gebiedend of verbiedend
- gebod= moeten bv moeten helpen, anders schuldig verzuim
- verbod= niet mogen
C. !! Aanvullend of dwingend (al dan niet van openbare orde)
dwingend: niet afwijken vd regel bv huurcontract
3
, aanvullend= suppletief: afwijken is toegestaan, indien beide akkoord zijn afbieden
onderscheid: toegepest in wet, rechtspraak, rechtsleer vs interpetatie
ZIE NIETIGHEID, relatief = dwingend
D. Algemene normen en individuele bevelen
E. !! Objectief - Subjectief
- recht
- Objectief: abstract, los van de toep
- subjectief: concreet, toegepast
prob? → RvS, GwH
- aansprakelijkheid
- objectief minderjarige
- subjectief ouder
prob? → gewone rechtbanken
Rechtsobject (passief)
Rechtssubject (actief): drager rechten en plichten
- natuurlijke personen
- rechtsbekwaam: heeft rechten en plichten
- rechtsbevoegd= meerderjarigheid (uitz)
- genotsbekwaam: genieten vd rechten die je hebt
- rechtspersonen = juridische ficties
- publiekrechterlijke
- privaatrechterlijke: diversce ‘organen’
F. Rechtsbekwaamheid - handelingsbekwaamheid
HandelingsONbekwamen
- vertegenwoordiging: bewindvoerder, gecontroleerd door
vertrouwenspersoon
- subsidiair: allerlaatste mogelijkheid
D. Rechtsfeit- rechtshandeling
- Rechtsfeit: elke gebeurtenis met juridische gevolgen
- Rechtshandeling: handeling om juridische gevolgen te krijgen
- eenzijdig/ meerzijdig
- constitutief - translatief - declaratief
- daden v genot (vruchtgebruik)- beheer - beschikking (gradatie)
E. Formeel - materieel
…
F. “valse vrienden”
WETTELIJK= volgens de wet
WETTIG= legaal, geldig
JURIDISCH
4
, RECHTS-
-RECHTELIJK:
= rechtsgeleerd of -kundig
JUDICIEEL
JUSTITITIEEL
GERECHTELIJK
RECHTERLIJK
IN RECHTE
= via, door of van de rechtbank
Rechtens= volgens het recht iure
Van rechtswege= automatisch, op basis vh recht
sanctie= gevolg
- privaatrechterlijk: meestal nietigheid
- publiekrechterlijk: “ straf
2. De formele rechtsbronnen en de hiërarchie der rechtsnormen
1. Basisprincipes
A. Rechtsregel moet kenbaar zijn
- officiele publicatie materiele wet BS
- officeuze publicatie: commerciele uitgevers codex
- Consolidatie, coordinatie en codificatie → systematisch en formeel
exhaustief
B. Hiërarchie rechtsbronnen
= continentaal rechtssysteem
- Materiële wet (Duidelijk? Stop. Niet duidelijk? Ga verder)
- Rechtspraak
- Rechtsleer
- Gewoonte
- Algemene rechtsbeginselen
C. Werking in de tijd
- Niet-retroactiviteit
- uitz. zachtere strafwet
- Begin: vanaf publicatie
- Einde: nooit, tenzij
- uitdrukkelijk tijdelijk
- “ opgegeven door nieuwe wet
- problemen: overgangsrecht
- indien geen uitdrukkelijke bepalingen
- nieuwste wet heft oudste op
- bijzondere wet > algemene wet
- 3 data v een wet
5
, - bekrachtiging en afkondiging
- publicatie
- inwerkingtreding
D. Werking in de ruimte
- gelden binnen rechtssysteem waarin ze zijn uitgevaardigd
- territoriaal
- personeel
- IPR: internationaal privaatrecht voor grensoverschrijdende problemen
2. Het toepassen van de rechtsregel
A. Recht vs feiten: moment van inductie
- feiten moeten “geapprecieerd” worden
- rechter kwalificeert: feitelijk prob → juridisch prob
- kwalificeert- interpreteert- beoordeelt
B. Recht vs feiten: interpretatie
- wat: toelichting en toegeving feiten
- wie
- wetgever: door interpretatieve wet kan retroactiviteit
- rechtspraak: casuïstiek (want geen precedentwerking) →
Praetoriaanse rechtsvorming (rechter geeft vorm)
- rechtsleer: geen echte impact, gwn visie
- gewoonte
- veel methodes
- Exegetisch, wetshistorisch, theologisch, …
C. Recht vs feiten: de juridische deductie
- volgens klassieke logica:
- Alle mensen zijn sterfelijk
- Maior: algemene regel: ied is mens
- Minor: op specifieke casus: jij ik
- Conclusie: we gaan dood
wetboek lezen: Behoudens= behalve
Onverminderd= met de blijvende gelding van
Hetzij= ofwel
Aanhangig= bezig
Hoedanigheid= de kwaliteit bezit
typische juridische redeneringen A pari= soortgelijk
A contrario= in tegenstelling tot
A fortiori= als het ene niet kan, mag het ander ook niet
6
,3. !! Hiërarchie der “materiële wetten”
1. Inter- en supranationale normen
2. Grondwet
3. Bijzondere wetten
4. (formele) wetten, decreten, ordonnanties
5. Koninklijke besluiten, besluiten gemeenschappen/gewesten Regeringen
6. Ministeriële besluiten
7. Provinciale en gemeentelijke reglementen
8. Rondzendbrieven
1. Inter- en supranationale normen
- rechtstreekse werking
- bi-of multilateraal (# landen)
- belgië= monistisch
- Richtlijnen: beperkte rechtstreekse werking bij niet tijdige omzetting tegen de
eigen overheid + richtlijnconforme interpretatie
2. Grondwet
- 1831 + wijzigingen
- Socio-economische grondrecchten
- democratisering (kiesrecht)
- federalisering
- moeilijk wijzigbaar
- preC
- herzienzingsverklaring en verkiezingen
- C: ⅔ aanwezig + ⅔ meerderheid
3. Bijzondere wetten
- behoren tot belgische GW in brede zin (regelen ook staatsstructuur)
- met bijzondere meerderheid
- gewone meerderheid per taalgroep + totaal ⅔ meerderheid
4. (formele) wetten, decreten, ordonnanties, KB
- wetten in formele zin
- gewone meerderheid
- decreteren ordonnanties op zelfde niveau als wet
- Besluitwetten: door UM
- Genummerde KB: UM wordt wetgever, moet wel bekrachtigd worden!
5. Koninklijke besluiten, besluiten gem/gew regeringen
- UM: enkel toegewezen bevoegdheden
- concretiseren van wetten
6. Ministeriële besluiten
- KBs nog verder uitwerken, geen kracht van wet
7. Provinciale en gemeentelijke reglementen
8. Rondzendbrieven
- eerder richtlijnen, extra duidelijkheid
7
, 4. Rechtspraak
5. Rechtsleer
Proffen hebben invloed
6. Gewoonte
Historisch belangrijke bron
- Essentie: herhaling en sanctie
- verhouding wet- gewoonte
- in rechtsregels uitgewerkt
- aanvullend karakter
- tegen wet in, niet meer toep in maatsch
verschil met gebruik: gewoonterecht had WEL sanctie
3. Familierecht
De natuurlijke persoon
Staat
1) vd NATIE
● geslacht (gedaald)
● leeftijd (+ geestegesteldheid)
● nationaliteit
● woonplaats
2) vd FAMILIE
● afstamming (bloedverwanten)
● burgerlijke staat (aanverwanten
Identificatie
a. naam
Voornaam:
● geen schade
● wijzigbaar bij ABS
○ zonder motivering
○ retributie
Familienaam: (NA ‘14)
● vaststelling 1 ouder
○ die famnaam
○ later 2e vaststelling ouder?
■ keuzerecht (Vetorecht 12j)
● 2 ouders
○ vrije keuze
○ geen overeenkomst?
8
, ■ dubbele naam in alfabet
■ (vroeger enkel P, GwH!)
Wijzigen
● ernstige reden
● Verzoek minister v Justitie
● registratierecht 140 euro
● 1/07/2024 vereenvoudigde procedure naar nieuwe naamstelling (voor ouder dan ‘14)
● Spelfout? --> ABS
b. woonplaats
● hoofdverblijf, uitoefenen rechten en plichten
● inschrijven bevolkingsregister
○ wijziging melden!
● Bijzondere woonplaatsen
○ voor de wet: kieswoonplaats, fiscale, ...
● GEKOZEN WOONPLAATS
○ Conventioneel
○ Gerechterlijk
c. nationaliteit
● Automatische toekenning
○ geboorteplaats, afstamming, adoptie
○ onverliesbaar
● Verworven via nationaliteitsverklaring
○ verliesbaar (schijnhuwelijk)
d. (geslacht)
● vroeger puur fysiek (geboorte)
● Transgenderwet ‘17
● GwH: genderfluide en non-binaire --> ‘23 verankerd onbeperkt wisselen met
verminderd tarief (10%)
Bewijs van staat!
Ex: goed weten wat bij wat
1) Bevolkingsregister
● woonplaats
● nationaliteit
● wettelijke samenwoning!!
2) DABS
● leeftijd
● afstamming
● huwelijk
9
, ● autentieke akte
● raadpleegbaar mits belang
● wijzigbaar
○ na rechteRlijke tussenkomst
○ administratieve wijziging (naam, geslacht)
Verticale relaties
Afstamming
a. begrippen
- Juridische vs biologische afstamming
- bloedverwanten
■ rechte lijn (vader-zoon)
a. ascendenten (oma)
b. descendenten (kinderen)
■ Zijlijn (oom, tte,...)
- Aanverwanten: stippellijn telt niet mee
- graden van verwantschap
- 1e: 1 lijn, 2e: 2 lijnen, ...
!!Arrest Marckx: discrmimminatie rechten kinderen binnen/ buiten huwelijk
b. vaststelling ouderschap
1. moeder: zeker → juridische moeder (prob draagmoederschap)
2. vader/ meemoeder:
1) vermoeden van vaderschap binnen huwelijk (+300d)
■ uitz 1: al 300 dagen scheiding ah voorbereiden
■ uitz 2: vaderschapsconflict door nieuw huwelijk, betwisting door
echtgenoot of biovader --> 2 in 1 procedure
2) beiden ongehuwd
● vrijwillige erkenning
● onderzoek vaderschap
3) biovader gehuwd met andere, bevallen vrouw niet
● vrijwillige erkenning
○ kennisgeving echtgenote
4) moeder gehuwd met niet-biovader
● 2 in 1 vordering door biovader
Vaderschapsconflict nieuw huwelijk: nieuwe echtgenoot krijgt vaderschap
c. gevolgen
- Rechten en plichten:
- onderhoudsplicht zolang behoeftig
10
lees vragen grondig
- nooit, niet, altijd
- geen dubbelzinnigheden in vraag
niet rond de pot draaien, essentie
geen punten af door fout, enkel erbij
Open vragen (10p)
- peilt naar inzicht doorheen de cursus
- bespreek en geef vb, zaken linken dat terugkeren!
- adhv voorbeelden uitleggen
multiple choice (30p)
- verhoogde cesuur
1. Basisbegrippen...................................................................................................................3
A. Terminologie.................................................................................................................. 3
B. Gebiedend of verbiedend..............................................................................................3
C. !! Aanvullend of dwingend (al dan niet van openbare orde)...........................................3
D. Algemene normen en individuele bevelen.....................................................................4
E. !! Objectief - Subjectief...................................................................................................4
F. Rechtsbekwaamheid - handelingsbekwaamheid...........................................................4
D. Rechtsfeit- rechtshandeling...........................................................................................4
E. Formeel - materieel.......................................................................................................4
F. “valse vrienden”.............................................................................................................4
1. Basisprincipes.................................................................................................................... 5
A. Rechtsregel moet kenbaar zijn......................................................................................5
B. Hiërarchie rechtsbronnen..............................................................................................5
C. Werking in de tijd........................................................................................................... 5
D. Werking in de ruimte.....................................................................................................6
2. Het toepassen van de rechtsregel......................................................................................6
A. Recht vs feiten: moment van inductie............................................................................6
B. Recht vs feiten: interpretatie..........................................................................................6
C. Recht vs feiten: de juridische deductie..........................................................................6
3. !! Hiërarchie der “materiële wetten”.....................................................................................7
1. Inter- en supranationale normen....................................................................................7
2. Grondwet....................................................................................................................... 7
3. Bijzondere wetten.......................................................................................................... 7
4. (formele) wetten, decreten, ordonnanties, KB................................................................7
5. Koninklijke besluiten, besluiten gem/gew regeringen.....................................................7
6. Ministeriële besluiten.....................................................................................................7
7. Provinciale en gemeentelijke reglementen.....................................................................7
8. Rondzendbrieven........................................................................................................... 7
1
,4. Rechtspraak....................................................................................................................... 8
5. Rechtsleer.......................................................................................................................... 8
6. Gewoonte........................................................................................................................... 8
De natuurlijke persoon............................................................................................................8
Staat.................................................................................................................................. 8
Identificatie......................................................................................................................... 8
Bewijs van staat!................................................................................................................ 9
Verticale relaties................................................................................................................... 10
Afstamming...................................................................................................................... 10
Adoptie............................................................................................................................. 11
Voogdij............................................................................................................................. 11
Horizontale relaties............................................................................................................... 11
Feitelijke samenwoning....................................................................................................11
Wettelijke samenwoning..................................................................................................11
Huwelijk........................................................................................................................... 12
1) EIGENDOM Art 3.50 BW.............................................................................................15
2) MEDE-EIGENDOM.....................................................................................................17
3) VRUCHTGEBRUIK Art 3.138......................................................................................17
4) ERFPACHT................................................................................................................. 17
5) OPSTALRECHT.......................................................................................................... 17
6) ERFDIENSTBAARHEDEN..........................................................................................18
ZAKELIJKE ZEKERHEDEN.................................................................................................18
INTELLECTUELE RECHTEN...............................................................................................18
RM........................................................................................................................................ 19
GERECHTELIJK RECHT.....................................................................................................19
!!! A. ORGANISATIE............................................................................................................. 19
B. fundamentele rechten en principes..................................................................................21
C. actoren van justitie........................................................................................................... 21
D. procesrechtelijke aspecten...............................................................................................22
E. Bewijsrecht....................................................................................................................... 24
F. Toegang tot justitie........................................................................................................... 24
1. Situering........................................................................................................................... 24
2. Organisatie van het OM....................................................................................................24
3. Optreden van het OM.......................................................................................................24
4. Bevoegdheden van het OM in strafzaken (onderzoek).....................................................24
5. Organisatie parket O-VL:..................................................................................................25
6. Praktijk: opsporingsonderzoek..........................................................................................26
7. Praktijk: een dag in het leven van een parketmagistraat...................................................26
8. Wachtdiensten.................................................................................................................. 27
1. Definitie en soorten........................................................................................................... 28
op basis v ontstaanswijze................................................................................................28
op basis v voorwerp......................................................................................................... 28
op basis v modaliteiten....................................................................................................29
2. Verbintenissen uit overeenkomsten..................................................................................29
A. soorten contracten.......................................................................................................29
B. Totstandkoming contract.............................................................................................30
C. Geldigheid contract.....................................................................................................30
D. Gevolgen contract tss partijen.....................................................................................31
2
, E. gevolgen niet-nakoming...............................................................................................31
F. Gevolgen vh contract voor derden...............................................................................31
3. Verbintenissen uit buitencontractuele aansprakelijkheid...................................................32
A. Foutaansprakelijkheid..................................................................................................32
B. De foutaansprakelijkheid.............................................................................................33
Verloop arrest....................................................................................................................... 34
Rolnummer...................................................................................................................... 34
Partijen............................................................................................................................. 34
Zittende en staande magistratuur bij Cassatie.................................................................35
Middelen in rechtspleging................................................................................................35
Dictum.............................................................................................................................. 36
1. Algemeen......................................................................................................................... 36
Rol vd overheid............................................................................................................... 36
Algemene beginselen SW/SV..........................................................................................36
Territoriale toepassing.....................................................................................................37
2. Materieel strafrecht: misdrijven en straffen SW................................................................37
A. Algemeen en bijzonder strafrecht................................................................................37
B. 1 Materiële gedraging..................................................................................................38
B. 2. Wederrechterlijkeheid..............................................................................................38
B. 3. Moreel element (Schuld)..........................................................................................38
B.4 Strafwaardigheid........................................................................................................39
C. Indeling van straffen en van misdrijven.......................................................................39
D. Opschorting, uitstel, probatie.......................................................................................40
E. Einde van de straf........................................................................................................40
3. Formeel strafrecht: strafvordering en procedures SV.......................................................40
A. Inleiding....................................................................................................................... 41
B. Kennisname misdrijf....................................................................................................41
D. Verloop strafprocedure: verschillende procedures.......................................................42
D. Verloop strafprocedure: verschillende procedures.......................................................42
D. Verloop strafprocedure: verschillende procedures.......................................................42
E. Positie van het slachtoffer............................................................................................43
1. basisbegrippen en indeling van het recht
1. Basisbegrippen
A. Terminologie
- Wet
- breed (materieel): uitgaande v overheid aka WB
- eng (formeel): “ v wetgever aka parlement
B. Gebiedend of verbiedend
- gebod= moeten bv moeten helpen, anders schuldig verzuim
- verbod= niet mogen
C. !! Aanvullend of dwingend (al dan niet van openbare orde)
dwingend: niet afwijken vd regel bv huurcontract
3
, aanvullend= suppletief: afwijken is toegestaan, indien beide akkoord zijn afbieden
onderscheid: toegepest in wet, rechtspraak, rechtsleer vs interpetatie
ZIE NIETIGHEID, relatief = dwingend
D. Algemene normen en individuele bevelen
E. !! Objectief - Subjectief
- recht
- Objectief: abstract, los van de toep
- subjectief: concreet, toegepast
prob? → RvS, GwH
- aansprakelijkheid
- objectief minderjarige
- subjectief ouder
prob? → gewone rechtbanken
Rechtsobject (passief)
Rechtssubject (actief): drager rechten en plichten
- natuurlijke personen
- rechtsbekwaam: heeft rechten en plichten
- rechtsbevoegd= meerderjarigheid (uitz)
- genotsbekwaam: genieten vd rechten die je hebt
- rechtspersonen = juridische ficties
- publiekrechterlijke
- privaatrechterlijke: diversce ‘organen’
F. Rechtsbekwaamheid - handelingsbekwaamheid
HandelingsONbekwamen
- vertegenwoordiging: bewindvoerder, gecontroleerd door
vertrouwenspersoon
- subsidiair: allerlaatste mogelijkheid
D. Rechtsfeit- rechtshandeling
- Rechtsfeit: elke gebeurtenis met juridische gevolgen
- Rechtshandeling: handeling om juridische gevolgen te krijgen
- eenzijdig/ meerzijdig
- constitutief - translatief - declaratief
- daden v genot (vruchtgebruik)- beheer - beschikking (gradatie)
E. Formeel - materieel
…
F. “valse vrienden”
WETTELIJK= volgens de wet
WETTIG= legaal, geldig
JURIDISCH
4
, RECHTS-
-RECHTELIJK:
= rechtsgeleerd of -kundig
JUDICIEEL
JUSTITITIEEL
GERECHTELIJK
RECHTERLIJK
IN RECHTE
= via, door of van de rechtbank
Rechtens= volgens het recht iure
Van rechtswege= automatisch, op basis vh recht
sanctie= gevolg
- privaatrechterlijk: meestal nietigheid
- publiekrechterlijk: “ straf
2. De formele rechtsbronnen en de hiërarchie der rechtsnormen
1. Basisprincipes
A. Rechtsregel moet kenbaar zijn
- officiele publicatie materiele wet BS
- officeuze publicatie: commerciele uitgevers codex
- Consolidatie, coordinatie en codificatie → systematisch en formeel
exhaustief
B. Hiërarchie rechtsbronnen
= continentaal rechtssysteem
- Materiële wet (Duidelijk? Stop. Niet duidelijk? Ga verder)
- Rechtspraak
- Rechtsleer
- Gewoonte
- Algemene rechtsbeginselen
C. Werking in de tijd
- Niet-retroactiviteit
- uitz. zachtere strafwet
- Begin: vanaf publicatie
- Einde: nooit, tenzij
- uitdrukkelijk tijdelijk
- “ opgegeven door nieuwe wet
- problemen: overgangsrecht
- indien geen uitdrukkelijke bepalingen
- nieuwste wet heft oudste op
- bijzondere wet > algemene wet
- 3 data v een wet
5
, - bekrachtiging en afkondiging
- publicatie
- inwerkingtreding
D. Werking in de ruimte
- gelden binnen rechtssysteem waarin ze zijn uitgevaardigd
- territoriaal
- personeel
- IPR: internationaal privaatrecht voor grensoverschrijdende problemen
2. Het toepassen van de rechtsregel
A. Recht vs feiten: moment van inductie
- feiten moeten “geapprecieerd” worden
- rechter kwalificeert: feitelijk prob → juridisch prob
- kwalificeert- interpreteert- beoordeelt
B. Recht vs feiten: interpretatie
- wat: toelichting en toegeving feiten
- wie
- wetgever: door interpretatieve wet kan retroactiviteit
- rechtspraak: casuïstiek (want geen precedentwerking) →
Praetoriaanse rechtsvorming (rechter geeft vorm)
- rechtsleer: geen echte impact, gwn visie
- gewoonte
- veel methodes
- Exegetisch, wetshistorisch, theologisch, …
C. Recht vs feiten: de juridische deductie
- volgens klassieke logica:
- Alle mensen zijn sterfelijk
- Maior: algemene regel: ied is mens
- Minor: op specifieke casus: jij ik
- Conclusie: we gaan dood
wetboek lezen: Behoudens= behalve
Onverminderd= met de blijvende gelding van
Hetzij= ofwel
Aanhangig= bezig
Hoedanigheid= de kwaliteit bezit
typische juridische redeneringen A pari= soortgelijk
A contrario= in tegenstelling tot
A fortiori= als het ene niet kan, mag het ander ook niet
6
,3. !! Hiërarchie der “materiële wetten”
1. Inter- en supranationale normen
2. Grondwet
3. Bijzondere wetten
4. (formele) wetten, decreten, ordonnanties
5. Koninklijke besluiten, besluiten gemeenschappen/gewesten Regeringen
6. Ministeriële besluiten
7. Provinciale en gemeentelijke reglementen
8. Rondzendbrieven
1. Inter- en supranationale normen
- rechtstreekse werking
- bi-of multilateraal (# landen)
- belgië= monistisch
- Richtlijnen: beperkte rechtstreekse werking bij niet tijdige omzetting tegen de
eigen overheid + richtlijnconforme interpretatie
2. Grondwet
- 1831 + wijzigingen
- Socio-economische grondrecchten
- democratisering (kiesrecht)
- federalisering
- moeilijk wijzigbaar
- preC
- herzienzingsverklaring en verkiezingen
- C: ⅔ aanwezig + ⅔ meerderheid
3. Bijzondere wetten
- behoren tot belgische GW in brede zin (regelen ook staatsstructuur)
- met bijzondere meerderheid
- gewone meerderheid per taalgroep + totaal ⅔ meerderheid
4. (formele) wetten, decreten, ordonnanties, KB
- wetten in formele zin
- gewone meerderheid
- decreteren ordonnanties op zelfde niveau als wet
- Besluitwetten: door UM
- Genummerde KB: UM wordt wetgever, moet wel bekrachtigd worden!
5. Koninklijke besluiten, besluiten gem/gew regeringen
- UM: enkel toegewezen bevoegdheden
- concretiseren van wetten
6. Ministeriële besluiten
- KBs nog verder uitwerken, geen kracht van wet
7. Provinciale en gemeentelijke reglementen
8. Rondzendbrieven
- eerder richtlijnen, extra duidelijkheid
7
, 4. Rechtspraak
5. Rechtsleer
Proffen hebben invloed
6. Gewoonte
Historisch belangrijke bron
- Essentie: herhaling en sanctie
- verhouding wet- gewoonte
- in rechtsregels uitgewerkt
- aanvullend karakter
- tegen wet in, niet meer toep in maatsch
verschil met gebruik: gewoonterecht had WEL sanctie
3. Familierecht
De natuurlijke persoon
Staat
1) vd NATIE
● geslacht (gedaald)
● leeftijd (+ geestegesteldheid)
● nationaliteit
● woonplaats
2) vd FAMILIE
● afstamming (bloedverwanten)
● burgerlijke staat (aanverwanten
Identificatie
a. naam
Voornaam:
● geen schade
● wijzigbaar bij ABS
○ zonder motivering
○ retributie
Familienaam: (NA ‘14)
● vaststelling 1 ouder
○ die famnaam
○ later 2e vaststelling ouder?
■ keuzerecht (Vetorecht 12j)
● 2 ouders
○ vrije keuze
○ geen overeenkomst?
8
, ■ dubbele naam in alfabet
■ (vroeger enkel P, GwH!)
Wijzigen
● ernstige reden
● Verzoek minister v Justitie
● registratierecht 140 euro
● 1/07/2024 vereenvoudigde procedure naar nieuwe naamstelling (voor ouder dan ‘14)
● Spelfout? --> ABS
b. woonplaats
● hoofdverblijf, uitoefenen rechten en plichten
● inschrijven bevolkingsregister
○ wijziging melden!
● Bijzondere woonplaatsen
○ voor de wet: kieswoonplaats, fiscale, ...
● GEKOZEN WOONPLAATS
○ Conventioneel
○ Gerechterlijk
c. nationaliteit
● Automatische toekenning
○ geboorteplaats, afstamming, adoptie
○ onverliesbaar
● Verworven via nationaliteitsverklaring
○ verliesbaar (schijnhuwelijk)
d. (geslacht)
● vroeger puur fysiek (geboorte)
● Transgenderwet ‘17
● GwH: genderfluide en non-binaire --> ‘23 verankerd onbeperkt wisselen met
verminderd tarief (10%)
Bewijs van staat!
Ex: goed weten wat bij wat
1) Bevolkingsregister
● woonplaats
● nationaliteit
● wettelijke samenwoning!!
2) DABS
● leeftijd
● afstamming
● huwelijk
9
, ● autentieke akte
● raadpleegbaar mits belang
● wijzigbaar
○ na rechteRlijke tussenkomst
○ administratieve wijziging (naam, geslacht)
Verticale relaties
Afstamming
a. begrippen
- Juridische vs biologische afstamming
- bloedverwanten
■ rechte lijn (vader-zoon)
a. ascendenten (oma)
b. descendenten (kinderen)
■ Zijlijn (oom, tte,...)
- Aanverwanten: stippellijn telt niet mee
- graden van verwantschap
- 1e: 1 lijn, 2e: 2 lijnen, ...
!!Arrest Marckx: discrmimminatie rechten kinderen binnen/ buiten huwelijk
b. vaststelling ouderschap
1. moeder: zeker → juridische moeder (prob draagmoederschap)
2. vader/ meemoeder:
1) vermoeden van vaderschap binnen huwelijk (+300d)
■ uitz 1: al 300 dagen scheiding ah voorbereiden
■ uitz 2: vaderschapsconflict door nieuw huwelijk, betwisting door
echtgenoot of biovader --> 2 in 1 procedure
2) beiden ongehuwd
● vrijwillige erkenning
● onderzoek vaderschap
3) biovader gehuwd met andere, bevallen vrouw niet
● vrijwillige erkenning
○ kennisgeving echtgenote
4) moeder gehuwd met niet-biovader
● 2 in 1 vordering door biovader
Vaderschapsconflict nieuw huwelijk: nieuwe echtgenoot krijgt vaderschap
c. gevolgen
- Rechten en plichten:
- onderhoudsplicht zolang behoeftig
10
