PGO tuberculose – Prof. dr. Eva Van Braeckel & Prof. dr. Jerina Boelens
EPIDEMIOLOGIE
Wereldwijd Nog steeds de belangrijkste doodsoorzaak
Wereldwijde incidentie - Vooral Afrika
actieve TB - Azië
→komt overeen met HIV prevalentie!! Bij TBC diagnose moet je altijd
testen op HIV
Wereldwijde trends in de Mortaliteit is aan het dalen
mortaliteit Er is een endTB programma met 2025 als milestone
Trends in diagnose Tijdens covid was er een enorme drop: stigma rond hoesten en ook
minder beschikbare middelen
➔ Daarom nu toename diagnose nog steeds
➔ Meer laattijdige diagnoses
TBC in België • Belangrijke regionale verschillen, veel in Brussel ivgl met
Vlaanderen
• Evolutie over tijd: incidentie neemt af bij Belgen
• Hoge incidentie nog bij oudere mensen (door reactivatie) en bij
migranten
• Belgen: vooral ouderen
• Niet-Belgen: vooral adolescenten
• Mortaliteit nog steeds belangrijk: 9.5%, door laattijdige
presentatie en ziekte reageert niet zo snel op behandeling
• 1.5% van de TBC gevallen is multiresistent, dit valt goed mee
• Ook extrapulmonale TBC, maar behandeling is gelijkaardig
Risicogroepen:
- Mensen die nationale bescherming aanvragen
- Mensen met HIV
- Mensen in lage socio-ec groepen
- Mensen die in contact komen met HIV
- Mensen in de gevangenis
MICROBIOLOGIE
Taxonomie en biologie van Mycobacterium tuberculosis complex
mycobacteriën Mycobacterium leprae → lepra
Mycobacterium ulcerans → buruli ulcus
Niet-tuberculeuze mycobacteriën NTM
Celwand van Bestaat uit mycolzuren
mycobacteriën ➔ Zuurvaste kleuring nodig, niet zichtbaar met gramkleuring
➔ Betere overleving in de natuur
➔ Besmettelijker dan andere pathogenen
➔ Resistentie!! Want veel AB’s geen aangrijpingspunt hierbij of ze
geraken niet door de celwand
M. tuberculosis complex Veel soorten met unieke gastheer
Mens:
- M. tuberculosis
- M. bovis
1
,PATHOFYSIOLOGIE
Transmissie en
ziekteverloop
Transmissie:
- Contact met tuberkel bacil (vroeger airborne, nu respiratoir)
- Bij inademen raak je besmet
- Meestal bij nauw contact vb mama en kind
- Ofwel spontane eliminatie ofwel infectie
Primaire TBC:
- Primo infectie
- Kort na de besmetting infectie (na minstens een jaar)
- Blootstelling kan je na 6-8 weken al meten met Mantoux test
Latente infectie
- Blijft in longen zitten
- Dan later infectie bvb bij ouder worden
Patente infectie (5%)
- Met symptoomen
- Klinisch aanwezig, echt een actieve TBC
Reactivatie (10%)
- Optreden door een andere reden vb. HIV
2
, Granuloomvorming Bij TBC: verkazende granulomen
DD
- Tuberculose
- Schimmelinfecties
- Sarcoïdose
- Vasculitis vb. granulomatose met
polyangiitis (GPA)
Tuberculeus granuloom - Meerkernige reuscellen, veel immuuncellen aanwezig
- Veel cellen in betrokken, ook macrofagen
- Veel biologicals gaan granuloomvorming tegengaan!! Dan heb
je plots inmense vrijstelling van bacillen die daar zaten
→altijd latente TBC screenen voordat je biologicals opstart vb. TNF
alfa blokker
Latente vs actieve TBC!!
Extrapulmonale TBC • Oculair !! uveïtis -> denk eraan
• CZS: TB meningitis
• Lymfeklieren ‘scrofulose’
• Pleura: tuberculeuze pleuritis, zeker bij unilaterale pleuravocht
uitstorting
• Gedissemineerd: miliaire TBC
• Bot en wervels: ziekte van Pott
• Urogenitale TBC → belangrijke oorzaak van infertiliteit!!
DIAGNOSE
Symptomen van pulmonale • Chronisch hoesten evt met hemoptoe
TBC • Langdurige vermoeidheid / energieverlies
• Koorts
• Vermagering, anorexie
• Nachtzweten
3
EPIDEMIOLOGIE
Wereldwijd Nog steeds de belangrijkste doodsoorzaak
Wereldwijde incidentie - Vooral Afrika
actieve TB - Azië
→komt overeen met HIV prevalentie!! Bij TBC diagnose moet je altijd
testen op HIV
Wereldwijde trends in de Mortaliteit is aan het dalen
mortaliteit Er is een endTB programma met 2025 als milestone
Trends in diagnose Tijdens covid was er een enorme drop: stigma rond hoesten en ook
minder beschikbare middelen
➔ Daarom nu toename diagnose nog steeds
➔ Meer laattijdige diagnoses
TBC in België • Belangrijke regionale verschillen, veel in Brussel ivgl met
Vlaanderen
• Evolutie over tijd: incidentie neemt af bij Belgen
• Hoge incidentie nog bij oudere mensen (door reactivatie) en bij
migranten
• Belgen: vooral ouderen
• Niet-Belgen: vooral adolescenten
• Mortaliteit nog steeds belangrijk: 9.5%, door laattijdige
presentatie en ziekte reageert niet zo snel op behandeling
• 1.5% van de TBC gevallen is multiresistent, dit valt goed mee
• Ook extrapulmonale TBC, maar behandeling is gelijkaardig
Risicogroepen:
- Mensen die nationale bescherming aanvragen
- Mensen met HIV
- Mensen in lage socio-ec groepen
- Mensen die in contact komen met HIV
- Mensen in de gevangenis
MICROBIOLOGIE
Taxonomie en biologie van Mycobacterium tuberculosis complex
mycobacteriën Mycobacterium leprae → lepra
Mycobacterium ulcerans → buruli ulcus
Niet-tuberculeuze mycobacteriën NTM
Celwand van Bestaat uit mycolzuren
mycobacteriën ➔ Zuurvaste kleuring nodig, niet zichtbaar met gramkleuring
➔ Betere overleving in de natuur
➔ Besmettelijker dan andere pathogenen
➔ Resistentie!! Want veel AB’s geen aangrijpingspunt hierbij of ze
geraken niet door de celwand
M. tuberculosis complex Veel soorten met unieke gastheer
Mens:
- M. tuberculosis
- M. bovis
1
,PATHOFYSIOLOGIE
Transmissie en
ziekteverloop
Transmissie:
- Contact met tuberkel bacil (vroeger airborne, nu respiratoir)
- Bij inademen raak je besmet
- Meestal bij nauw contact vb mama en kind
- Ofwel spontane eliminatie ofwel infectie
Primaire TBC:
- Primo infectie
- Kort na de besmetting infectie (na minstens een jaar)
- Blootstelling kan je na 6-8 weken al meten met Mantoux test
Latente infectie
- Blijft in longen zitten
- Dan later infectie bvb bij ouder worden
Patente infectie (5%)
- Met symptoomen
- Klinisch aanwezig, echt een actieve TBC
Reactivatie (10%)
- Optreden door een andere reden vb. HIV
2
, Granuloomvorming Bij TBC: verkazende granulomen
DD
- Tuberculose
- Schimmelinfecties
- Sarcoïdose
- Vasculitis vb. granulomatose met
polyangiitis (GPA)
Tuberculeus granuloom - Meerkernige reuscellen, veel immuuncellen aanwezig
- Veel cellen in betrokken, ook macrofagen
- Veel biologicals gaan granuloomvorming tegengaan!! Dan heb
je plots inmense vrijstelling van bacillen die daar zaten
→altijd latente TBC screenen voordat je biologicals opstart vb. TNF
alfa blokker
Latente vs actieve TBC!!
Extrapulmonale TBC • Oculair !! uveïtis -> denk eraan
• CZS: TB meningitis
• Lymfeklieren ‘scrofulose’
• Pleura: tuberculeuze pleuritis, zeker bij unilaterale pleuravocht
uitstorting
• Gedissemineerd: miliaire TBC
• Bot en wervels: ziekte van Pott
• Urogenitale TBC → belangrijke oorzaak van infertiliteit!!
DIAGNOSE
Symptomen van pulmonale • Chronisch hoesten evt met hemoptoe
TBC • Langdurige vermoeidheid / energieverlies
• Koorts
• Vermagering, anorexie
• Nachtzweten
3
