1 Inleiding
Levensmiddelenanalyse = alle technieken die macro- en microcomponenten in LM kwalitatief en
kwantitatief bepalen
- Samenstelling (bv: AZ-samenstelling via HPLC)
- Voedselveiligheid (bv: pesticiden via HPLC)
- Voedingsmiddelentechnologie
Belang:
- Voedselveiligheid = geen schade toebrengen aan consument wanneer het LM bereid &
geconsumeerd wordt volgens bedoeld gebruik
-> gevaren uitsluiten
- Biologische (bv: MO ongedierte, …)
- Chemische
− Residuen (bv: gewasbescherming, antibiotica, …)
− Contaminanten (bv: zware metalen, PAK’s, mycotoxines, …)
- Fysische
- Andere
− Allergenen = EW aanwezig in LM waarop immuunsysteem reageert
− GGO’s = verandering DNA om een ander gen in te brengen
- Voedselkwaliteit
- Fysico-chemisch = intrinsieke kwaliteit van moleculen en atomen
- Sensorisch = waargenomen door de zintuigen (bv: structuur, aroma, kleur, …)
Begrippen:
ADI = (aanvaardbare dagelijkse inname) dosis die een mens elke dag mag innemen gedurende zijn hele
leven, zonder merkbaar risico voor zijn gezondheid (mg/kg lichaamsgewicht)
ARfD = (acute referentiedosis) dosis waarboven een effect op de gezondheid zou kunnen worden
vastgesteld bij consumptie gedurende een korte periode (dag of maaltijd)
NOAEL = (no observed adverse effect level) de grootste concentratie van een stof die niet leidt tot
schadelijke veranderingen aan de morfologie, functionele capaciteit, groei, ontwikkeling of
levensduurte van de doelorganismen onder nauwkeurig omschreven blootstellingsconditie (mg/kg
lichaamsgewicht per dag)
LOAEL = (low observed adverse effect level)
Genotoxisch = een chemische stof is genotoxisch als deze een beschadiging van het DNA kan
veroorzaken -> vorming kankercellen
BMDL = (benchmark dose lower limit) geeft de ondergrens weer van het 95%
betrouwbaarheidsinterval (eenzijdig) van de BMD
,BMD = gestandaardiseerd referentiepunt dat via mathematische modellering verkregen is vanuit
gegevens afkomstig uit dierproeven of (klinische of epidemiologische) humane studies
TDI = (tolereerbaar dagelijkse inname) de hoeveelheid van een bepaalde verbinding
(kg/lichaamsgewicht) die gedurende een volledige levensduur dagelijks kan ingenomen worden
zonder dat hierdoor gezondheidsproblemen ontstaan
MRL’s = (maximale residulimieten) houdt rekening met wettelijk en adequaat gebruik van product en
met de detectielimiet van de analysemethode, zijn geen toxicologische limieten, een overschrijding
betekent niet een gevaar voor consument
MRPL = (minimum required performance limit) het minimale gehalte van een analyt in een monster
dat aangetoond en bevestigd moet worden
NMRPL = (national minimum required performance limit)
MRPL = (minimum required performance limit)
SML = (specific migration limit)
SML(T) = (totale specifieke migratielimiet) maximaal toegestane hoeveelheid van een aantal stoffen
tezamen die aan levensmiddelen wordt afgegeven
Non-conformiteit = de overschrijding van het maximumgehalte door de gemeten concentratie van een
analyt, rekening houdend met de meetonzekerheid (tenzij de wetgeving dit anders bepaalt)
Bevestigingsmethode = analysemethode waarvan de stof eenduidig geïdentificeerd en bepaald kan
worden
Kwalitatieve methode = analysemethode waarbij een stof wordt geïdentificeerd op grond van zijn
chemische, fysische of biologische eigenschappen
Kwantitatieve methode = analysemethode waarbij de kwantiteit of gewichtsfractie van een stof wordt
bepaald zodat die kan worden uitgedrukt in de vorm van een numerieke waarde & eenheid
LOD = (limit of detection) de kleinste gemeten hoeveelheid van een analyt vanaf welke de
aanwezigheid ervan met een aanvaardbare statistische zekerheid kan worden nagegaan
LOQ = (kwantificeerbaarheidsgrens) de kleinste gemeten hoeveelheid van een analyt vanaf welke een
analyt met een bepaalde zekerheids- en nauwkeurigheidsgraad kan worden gekwantificeerd
Maximumgehalte = (MG) norm vastgesteld in Europese of Belgische wetgeving waar bij overschrijding
ervan een actie moet worden ondernomen
Meetonzekerheid = met het resultaat van een meting samenhangende parameter die de spreiding
van de waarden kenmerkt -> noodzakelijk om kwantitatieve aanwijzing te geven omtrent de kwaliteit
van het resultaat (betrouwbaarheid); zonder onzekerheid kunnen resultaten niet worden vergeleken
(noch onderling; nog met actiegrens of een actiedrempel)
LB = (lower bound) bij de blootstellingsschatting voor de stalen waar het analyseresultaat lager is dan
de detectielimiet (LOD) of kwantificatielimiet (LOQ) verondersteld dat de contaminant effectief
afwezig is en wordt het analyseresultaat gelijkgesteld aan nul
UB = (upper bound) bij de blootstellingsschatting voor de stalen waar het analyseresultaat lager is dan
de detectielimiet (LOD) of kwantificatielimiet (LOQ), verondersteld dat de contaminant aanwezig is
aan een concentratie respectievelijk gelijk aan de detectielimiet of gelijk aan de kwantificatielimiet
, AAS = atomaire absorptie spectrometrie
ELISA = enzym linked immunosorbent assay
GC MS = gas chromatography mass spectrometry
HPLC = high pressure liquid chromatography
HRMS = high resolution mass spectrometry
ICP OES = inductive coupled plasma optical emission spectrometry
2 Monstername – data analyse – rapportering
Begrippen:
Populatie = het geheel waarvan we de eigenschappen van willen bepalen
Monster = een gedeelte van de populatie geselecteerd voor analyse
Laboratoriummonster = fractie van het monster dat effectief wordt geanalyseerd, zo representatief
mogelijk
Bemonsteringsplan = geschreven document met de precieze details voor de analist
Soorten monstername:
- At random = volledig willekeurig, geen voorkeur of menselijke beïnvloeding
- Systematisch = op vaste plaatsen/tijdstippen
- Judgement sampling = op basis van ervaring en kennis van de analist
Foutenbronnen:
- Instrumentarium
- Stabiliteit = mate waarin een toestel onder gelijkblijvende omstandigheden dezelfde
meetwaarde geeft (bv: lamp half uur op voorhand opwarmen)
- Lineariteit = lineair verband hebben tussen hetgene dat je wilt meten en wat je meet
- Afleesbaarheid = kleinste afwijking in meetwaarde die exact kan worden afgelezen
- Gevoeligheid = maat waarmee meetsignaal verandert met de te onderzoeken
grootheid (grotere rico = meer gevoeligheid)
Levensmiddelenanalyse = alle technieken die macro- en microcomponenten in LM kwalitatief en
kwantitatief bepalen
- Samenstelling (bv: AZ-samenstelling via HPLC)
- Voedselveiligheid (bv: pesticiden via HPLC)
- Voedingsmiddelentechnologie
Belang:
- Voedselveiligheid = geen schade toebrengen aan consument wanneer het LM bereid &
geconsumeerd wordt volgens bedoeld gebruik
-> gevaren uitsluiten
- Biologische (bv: MO ongedierte, …)
- Chemische
− Residuen (bv: gewasbescherming, antibiotica, …)
− Contaminanten (bv: zware metalen, PAK’s, mycotoxines, …)
- Fysische
- Andere
− Allergenen = EW aanwezig in LM waarop immuunsysteem reageert
− GGO’s = verandering DNA om een ander gen in te brengen
- Voedselkwaliteit
- Fysico-chemisch = intrinsieke kwaliteit van moleculen en atomen
- Sensorisch = waargenomen door de zintuigen (bv: structuur, aroma, kleur, …)
Begrippen:
ADI = (aanvaardbare dagelijkse inname) dosis die een mens elke dag mag innemen gedurende zijn hele
leven, zonder merkbaar risico voor zijn gezondheid (mg/kg lichaamsgewicht)
ARfD = (acute referentiedosis) dosis waarboven een effect op de gezondheid zou kunnen worden
vastgesteld bij consumptie gedurende een korte periode (dag of maaltijd)
NOAEL = (no observed adverse effect level) de grootste concentratie van een stof die niet leidt tot
schadelijke veranderingen aan de morfologie, functionele capaciteit, groei, ontwikkeling of
levensduurte van de doelorganismen onder nauwkeurig omschreven blootstellingsconditie (mg/kg
lichaamsgewicht per dag)
LOAEL = (low observed adverse effect level)
Genotoxisch = een chemische stof is genotoxisch als deze een beschadiging van het DNA kan
veroorzaken -> vorming kankercellen
BMDL = (benchmark dose lower limit) geeft de ondergrens weer van het 95%
betrouwbaarheidsinterval (eenzijdig) van de BMD
,BMD = gestandaardiseerd referentiepunt dat via mathematische modellering verkregen is vanuit
gegevens afkomstig uit dierproeven of (klinische of epidemiologische) humane studies
TDI = (tolereerbaar dagelijkse inname) de hoeveelheid van een bepaalde verbinding
(kg/lichaamsgewicht) die gedurende een volledige levensduur dagelijks kan ingenomen worden
zonder dat hierdoor gezondheidsproblemen ontstaan
MRL’s = (maximale residulimieten) houdt rekening met wettelijk en adequaat gebruik van product en
met de detectielimiet van de analysemethode, zijn geen toxicologische limieten, een overschrijding
betekent niet een gevaar voor consument
MRPL = (minimum required performance limit) het minimale gehalte van een analyt in een monster
dat aangetoond en bevestigd moet worden
NMRPL = (national minimum required performance limit)
MRPL = (minimum required performance limit)
SML = (specific migration limit)
SML(T) = (totale specifieke migratielimiet) maximaal toegestane hoeveelheid van een aantal stoffen
tezamen die aan levensmiddelen wordt afgegeven
Non-conformiteit = de overschrijding van het maximumgehalte door de gemeten concentratie van een
analyt, rekening houdend met de meetonzekerheid (tenzij de wetgeving dit anders bepaalt)
Bevestigingsmethode = analysemethode waarvan de stof eenduidig geïdentificeerd en bepaald kan
worden
Kwalitatieve methode = analysemethode waarbij een stof wordt geïdentificeerd op grond van zijn
chemische, fysische of biologische eigenschappen
Kwantitatieve methode = analysemethode waarbij de kwantiteit of gewichtsfractie van een stof wordt
bepaald zodat die kan worden uitgedrukt in de vorm van een numerieke waarde & eenheid
LOD = (limit of detection) de kleinste gemeten hoeveelheid van een analyt vanaf welke de
aanwezigheid ervan met een aanvaardbare statistische zekerheid kan worden nagegaan
LOQ = (kwantificeerbaarheidsgrens) de kleinste gemeten hoeveelheid van een analyt vanaf welke een
analyt met een bepaalde zekerheids- en nauwkeurigheidsgraad kan worden gekwantificeerd
Maximumgehalte = (MG) norm vastgesteld in Europese of Belgische wetgeving waar bij overschrijding
ervan een actie moet worden ondernomen
Meetonzekerheid = met het resultaat van een meting samenhangende parameter die de spreiding
van de waarden kenmerkt -> noodzakelijk om kwantitatieve aanwijzing te geven omtrent de kwaliteit
van het resultaat (betrouwbaarheid); zonder onzekerheid kunnen resultaten niet worden vergeleken
(noch onderling; nog met actiegrens of een actiedrempel)
LB = (lower bound) bij de blootstellingsschatting voor de stalen waar het analyseresultaat lager is dan
de detectielimiet (LOD) of kwantificatielimiet (LOQ) verondersteld dat de contaminant effectief
afwezig is en wordt het analyseresultaat gelijkgesteld aan nul
UB = (upper bound) bij de blootstellingsschatting voor de stalen waar het analyseresultaat lager is dan
de detectielimiet (LOD) of kwantificatielimiet (LOQ), verondersteld dat de contaminant aanwezig is
aan een concentratie respectievelijk gelijk aan de detectielimiet of gelijk aan de kwantificatielimiet
, AAS = atomaire absorptie spectrometrie
ELISA = enzym linked immunosorbent assay
GC MS = gas chromatography mass spectrometry
HPLC = high pressure liquid chromatography
HRMS = high resolution mass spectrometry
ICP OES = inductive coupled plasma optical emission spectrometry
2 Monstername – data analyse – rapportering
Begrippen:
Populatie = het geheel waarvan we de eigenschappen van willen bepalen
Monster = een gedeelte van de populatie geselecteerd voor analyse
Laboratoriummonster = fractie van het monster dat effectief wordt geanalyseerd, zo representatief
mogelijk
Bemonsteringsplan = geschreven document met de precieze details voor de analist
Soorten monstername:
- At random = volledig willekeurig, geen voorkeur of menselijke beïnvloeding
- Systematisch = op vaste plaatsen/tijdstippen
- Judgement sampling = op basis van ervaring en kennis van de analist
Foutenbronnen:
- Instrumentarium
- Stabiliteit = mate waarin een toestel onder gelijkblijvende omstandigheden dezelfde
meetwaarde geeft (bv: lamp half uur op voorhand opwarmen)
- Lineariteit = lineair verband hebben tussen hetgene dat je wilt meten en wat je meet
- Afleesbaarheid = kleinste afwijking in meetwaarde die exact kan worden afgelezen
- Gevoeligheid = maat waarmee meetsignaal verandert met de te onderzoeken
grootheid (grotere rico = meer gevoeligheid)
