Les- en boeksamenvatting van Personen-, -familie en relatievermogensrecht, incl. casusbesprekingen

Samenvatting personen-, familie-
en relatievermogensrecht 2024-
2025
Inleiding
 Openboek
MAAR ook nog geblokt worden want tijdsdruk
 Handboek met 2 delen
 Verticaal: ouders-kinderen
 Horizontaal
 Goed mee kunnen werken
 Recente studentencodex gebruiken: BW + Ger. W
 Hoe studeren
 Dia’s: essentiële samenvatting van stof maar te weinig voor examen
 Boek: bevat alles maar is te veel voor examen
 Dia’s uitbreiden met notities tijdens les (dat heb je nodig voor
openboek)  boek slechts voor details
 Leerstof
 Deel I: verticale relaties
= relatie ouder-kind
o Titel I: Afstamming
- Vaststelling
- Betwisting
- Gevolgen
o Titel II: Adoptie
o Titel III: Beschermingsstatuten (voor minderjarigen)
bv. ouderlijk gezag, voogdij
o Titel IV: Beschermde meerderjarigen
 Deel II: horizontale relaties
= relaties tussen partners
o Titel I: huwelijk
- Primair stelsel
= wat is huwelijk en wat zijn grond- en vormvoorwaarden om
te trouwen
- Wettelijk secundair huwelijksvermogensstelsel
o Titel II: echtscheiding en scheiding tafel en bed
o Titel III: wettelijke samenwoning
o Titel IV: feitelijke samenwoning
 Hoorcolleges
 2 specifieke casusgerichte hoorcolleges

, o Vaststelling en betwisting van afstamming (SWS VRAAG OP
EXAMEN)
o Vereffening/verdeling wettelijk huwelijksvermogensstelsel (SWS
VRAAG OP EXAMEN)
 Eindcompetenties
 Inzicht in historische evolutie van personen-, familie- en
relatievermogensrecht
 vroeger structurerend, nu faciliterend
 Beïnvloeding door ethische, politieke, sociologische en economische
factoren


 Evaluatie
 Rooster waar je wetsbepalingen moet invullen
bv. ‘ogv welke wetsbepaling moet ik onderhoudsgeld betalen aan
mijn grootvader  antwoord: art. 205 oud BW’ (wel simpel
voorbeeld)
 belangrijk dat je rechtsgronden kan terugvinden
 Casussen afstamming en vereffening/verdeling wettelijk
huwelijksvermogensrecht + open vragen
 Juiste aanpak
 Linken leggen in bepaalde domeinen tussen bepaalde stukken in je
codex
 Toepassingsgericht studeren en verbanden leggen aan de hand van
notities
 Snelheid in opzoekingen




Afstamming
Inleidende begrippen
 Verschillende betekenissen van het begrip
 Etymologisch: via Frans ‘filiation’ kan je afleiden dat het over ouder-
kind band gaat
= verticale relaties
 Algemeen: bloedverwantschap
 Bijzonder: ouderschap (en relaties tussen ouders en kinderen)
 Biologische vs. juridische afstamming (groot verschil: niet omdat er
biologische afstammingsband is vastgesteld dat er een juridische is)
o Biologische afstamming die bestaat maar niet juridisch is
vastgesteld
- Voorbeeld 1: bij vaderschap  bij veel kinderen is vaderschap
niet juridisch vastgesteld (maar wel biologisch)
bv. vrouw wordt zwanger en vader vlucht (tenzij gehuwd)

, - Voorbeeld 2: In afstammingsrecht soms verboden om
biologische afstammingsband vast te stellen
bv. vader verwekt kind bij dochter: verbod vaderlijke
erkenning indien uit die erkenning een huwelijksbeletsel blijkt
 recht maakt het soms onmogelijk dat biologische
afstamming juridisch wordt vastgesteld (teken dat er groot
onderscheid is)
o Juridische afstammingen die juridisch zijn vastgesteld maar niet
aan biologische realiteit beantwoorden
 gevolg: afstammingsprocedures (vaak casussen op examen)
- Voorbeeld: wettelijk vermoeden van vaderschap voor kinderen
geboren in huwelijk MAAR zegt nog niets over biologische
afstammingsband
- Erkenningen uit bereidwilligheid tav moeder: man weet dat hij
geen biologische vader is maar erkent het juridisch voor de
moeder

 Verschillende grondslagen voor juridische afstamming
 Bloedband (belangrijke grondslag maar lang niet de enige)
 Sociaal gedrag
 = bezit van staat (vader gedraagt zich sociaal als vader: bepaalde
juridische gevolgen aan gekoppeld)
 Wil of intentie (wil om ouder te worden)
 wetens en willens kind erkennen
 Elke wetgevende hervorming biedt een nieuw evenwicht tussen
deze 3 grondslagen
bv. hervorming 2007: sociaal gedrag via bezit van staat kwam op
voorgrond
 Laatste jaren meer van belang: belang van kind
 ‘geen echte grondslag’
WANT is eerder criterium om toe te passen als er conflict is tussen
die 3 grondslagen

 Diverse gevolgen
 gekoppeld aan juridische vastgestelde afstammingsband:
 Familienaam
 Erfrecht
 Alimentatie
 Ouderlijk gezag
…



 Afstammingsrecht raakt integraal de openbare orde
 Betreft de staat van de persoon in familie
 Niet afwijken bij overeenkomst

,  Absolute nietigheid
bv. draagmoederschapscontract in strijd met inhoud van de art. 312-
333 oud BW = nietig): als in België een draagmoeder bevalt, moet
haar naam in de geboorteakte worden ingeschreven en wordt zij de
moeder

 Conceptuele onderscheid tussen de 2 soorten afstammingen
(soortgelijke rechtsgevolgen maar verschillen conceptueel sterk van
elkaar)
 Oorspronkelijke afstamming (= afstamming)
o Gebaseerd op bloedband
o Declaratief (verklarend): verklaard iets wat altijd geacht wordt
bestaan te hebben (dus retroactief)
 recht verklaart dat die man de vader is en wordt geacht dat
altijd geweest te zijn (zelfs tot verwekking van kind)
 Adoptieve afstamming
o Niet gebaseerd op bloedband: socio-affectief van aard
o Constitutief (vestigt iets nieuws):
o Beperkte terugwerkende kracht (heel kleine retroactiviteit): tot
neerlegging verzoekschrift tot adoptie

 Begrippen bloedverwanten en aanverwanten
 Bloedverwanten
o 2 soorten:
- In rechte lijn: stammen van elkaar af
bv. vader, grootvader, overgrootvader


- In de zijlijn: hebben gemeenschappelijke stamouder (berekend
in graden: opklimmen naar gemeenschappelijke ouder en dan
terug naar beneden naar persoon: bv. broer is 2e graad: 1
graad naar gemeenschappelijke ouder en dan 1 terug naar
broer)
bv. broer, zus, oom, tante, neef of nicht
o Bestaat er een recht om je bloedverwanten te kennen (niet per se
afstammingsband vestigen, gwn weten wie = ‘recht op
afstammingsinformatie): niet consistent gewaarborgd in België
- MBV-wet (2007): principe van anonimiteit van spermadonoren
+ verbod op afstammingsvordering tegen donor
- Art. 368-6 oud BW (2005): adoptiebepaling = bevoegde
autoriteiten zijn verplicht om identiteit van de vader en
moeder van geadopteerde kind bij te houden + kind vanaf 12j
toegang geven tot deze gegevens