Les 2: Leverziekten
1. Anatomie en functie van de lever
Lever is buiten de huis het grootste orgaan van het menselijk lichaam. Neemt groot volume in, in
buikholte, net onder het middenrif. Lever en gal hangen hard aan elkaar. Net onder lever hangt
galblaas en komt het in de darm terecht. Twee lobben. Lever ligt boven maag/darmen. Eronder de
galblaas/kanalen en bloedvaten die de lever van bloed voorzien.
Normaliter: toevoerend bloedvat en afvoerend. Ene brengt zuurstof/energie wat een orgaan nodig
heeft om te werken, afvoerend = verbruikte bloed wat door orgaanfunctie zuurstofarm is geworden.
Verwerkingsstoffen gaan ook bij het afvoerend weggebracht (bv: klier produceert hormonen).
Toevoerend = slagader lever, afvoerend = hepatische venen. Maar heeft nog een tweede toevoerend,
niet enkel een slagader (zuurstof/energie), grootste komt vanuit de poortader (bloed van darmen).
Alles wat uit de darm wordt via de poortader naar de lever gebracht.
Aanvoerend dik bloedvat (poortader
vanuit darmen), slagader (zuurstof),
afvoerende ader (verwerkt bloed richting
hart gestuurd).
Galwegen (groen).
Nog een derde kanaal uit de lever (het galkanaal). Lever =
producent gal; Gal in lever gemaakt, in kanalen opgevangen en in groter kanaal uit de lever
afgescheiden. Dus die gal (het groene) gaat richting de darmen.
Aanvoerend, afvoerend, galkanaal, deze takken blijf je terug vinden tot op heel kleine niveaus
in de lever.
,1.1 Route van de lever
- Linker hart ->
- Aorta ->
- Arteria mesenterica superior ->
o DARM ->
- Vena mesenterica superior ->
- Vena portae ->
o LEVER (portavelden -> sinusoiden -> centrolobulaire vene) ->
- Vena hepatica (3) ->
- Vena cava inferior ->
- Rechter hart
Begin in het hart (linker hart heeft het zuurstof en energierijke bloed), via hoofdslagader naar
darmslagader en naar darm.
In darm van alles opgenomen, en dit wordt afgevoerd via de ader die naar de poortader loopt. In lever
al het bloed opgevangen van uit darmen. Moet, voordat het in het menselijk lichaam mag.
Via afvoerende lever aders weg, via grote holle ader gebracht naar rechterkant van het hart (met
opgebruikte bloed), dan naar longen waar het zijn zuurstof terug krijgt en gaat het naar het linker hart.
1.2 Specifieker: galkanalen
Canaliculi & Ducti in portavelden
Detail van de galkanalen. Heel belangrijk om
ziektes/syms te snappen.
Lever maakt gal = gaat in kleine kanalen, opgevangen
door steeds grotere kanalen, afvoerend kanaal van
linkerkant van de lever. Opgevangen in hoofd gal weg.
Eindigt in twaalfvingerige darm (stukje van dunne
darm). Zo wordt het gemaakt in de lever en wordt het
in de darm uiteindelijk met voeding vermengt.
1. Galblaas = bron van veel problemen. Is
reservoir, niet strikt noodzakelijk om normaal te
functioneren.
2. Op de plaats waar galkanaal in dunne darm
(12-vingerige) terecht komt, daar is het
afvoerkanaal van de pancreas/alvleesklier ook.
Ook deze maakt sappen aan en worden op
dezelfde plaats als galsappen afgescheiden.
Wat doet de lever? -> Toxische stoffen verwerken
(alles wat uit de darm komt, wat we opnemen), grote
filterfunctie.
, 1.3 Functie van de lever: types levercellen
- Levercellen (hepatocyten). Om toxische stoffen uit het bloed te filteren/distilleren. Zoals ook bij
medicatie, deze wordt ingenomen, gaat naar de darm, dan naar lever en daar gaat de lever deze
verwerken/verder afbreken/verder gaan filteren..
o Metabolisme van suikers, eiwitten en vetten. Voor een groot stuk door lever.
o Metabolisme van geneesmiddelen.
o Aanmaak van galzouten. Functie bij de vertering van voeding (opname ervan), ook
cholesterolmetabolisme grotendeels geregeld via deze aanmaak.
- Kupffercellen. Hoef je niet bij naam te kennen, belangrijke rol in afweer menselijk lichaam. Lever
zit op barrière darm en moet tegenhouden wat van darm komt, dus alles wat B in darm
aanmaken, als er bacteriën over de darmwand bewegen en naar binnen gaan in het lichaam, die
moeten er allemaal uit gehaald worden door de lever.
o Macrofagen (immuniteit).
- Stellaatcellen. Belangrijk omdat ze de bron zijn van littekenweefsel in de lever. Normale heeft
geen L weefsel, is soepel. Maar zodra SC gestimuleerd gaan ze littekens vormen, in ver
gevorderde stage = cirrose. Dit zij de cellen die voor veel problemen gaan zorgen bij mensen met
problemen/leverbeschadiging.
o Vet-stapelende cellen.
o Kunnen transformeren naar myofibroblasten: bron van littekenweefsel (fibrose) en portale
hypertensie
1.4 Functie van de lever: Metabolisme
- Metabolisme van koolhydraten (suikers). Als we gaan eten, suiker wordt opgeslagen in lever en
bij sport wordt dit gemobiliseerd. Dus lever zorgt voor suikerspiegel.
o Postprandiaal/interprandiaal/vasten.
- Metabolisme van triglyceriden en vetzuren. Te veel vetzuren/cholesterol/…, lever gaat dit
verwerken door de vorming van galzouten. Daarom dat veel medicijnen tegen vet/chol in bloed, in
belangrijke mate inwerken op de lever, om dit in de normale richting te duwen.
- Metabolisme van cholesterol en synthese van galzouten.
o Link met belangrijke geneesmiddelen zoals statines, colestyramine en fibraten.
Medicatie in menselijk lichaam kan langs twee manieren eruit: via lever (zie volgende
slide)
- Metabolisme van medicatie.
Inname, komt in darm, opgenomen in bloed, via lever, en door lever eruit gehaald, lever doet
scheidkundige reacties om tot afgebroken vormen te komen. Via gal uit het menselijk lichaam
verwijderen. Dit is 1 manier waarop het lichaam dit verwerkt en afscheid. 2 e manier = via de
nieren. Er zijn meds die uitsluitend door de lever of nieren zouden worden verwerkt (dus renale en
hep klaring). Belangrijk want iemand met een slechte nierfunctie geven we geen medicatie die
daar vooral op inwerkt en omgekeerd. En dan hebben we het enkel over de manier waarop med
door lichaam wordt verwerkt. Bv: Dafalgan = door lever. Dus voorzichtig om dit te geven aan
mens met zware leverproblematiek.
o Renale versus hepatische klaring.
o Hepatisch:
Fase I reacties: oxidatie, reductie, hydroxylatie.
Via cytochroom P450 oxidase (CYP).
Familie van enzymes die ‘xenobiotica’ verwerken (toxines, medicijnen).
o Alcohol!
Belang van inductie en inhibitie en geneesmiddeleninterferenties.
Fase II reacties: conjugatie.
1. Anatomie en functie van de lever
Lever is buiten de huis het grootste orgaan van het menselijk lichaam. Neemt groot volume in, in
buikholte, net onder het middenrif. Lever en gal hangen hard aan elkaar. Net onder lever hangt
galblaas en komt het in de darm terecht. Twee lobben. Lever ligt boven maag/darmen. Eronder de
galblaas/kanalen en bloedvaten die de lever van bloed voorzien.
Normaliter: toevoerend bloedvat en afvoerend. Ene brengt zuurstof/energie wat een orgaan nodig
heeft om te werken, afvoerend = verbruikte bloed wat door orgaanfunctie zuurstofarm is geworden.
Verwerkingsstoffen gaan ook bij het afvoerend weggebracht (bv: klier produceert hormonen).
Toevoerend = slagader lever, afvoerend = hepatische venen. Maar heeft nog een tweede toevoerend,
niet enkel een slagader (zuurstof/energie), grootste komt vanuit de poortader (bloed van darmen).
Alles wat uit de darm wordt via de poortader naar de lever gebracht.
Aanvoerend dik bloedvat (poortader
vanuit darmen), slagader (zuurstof),
afvoerende ader (verwerkt bloed richting
hart gestuurd).
Galwegen (groen).
Nog een derde kanaal uit de lever (het galkanaal). Lever =
producent gal; Gal in lever gemaakt, in kanalen opgevangen en in groter kanaal uit de lever
afgescheiden. Dus die gal (het groene) gaat richting de darmen.
Aanvoerend, afvoerend, galkanaal, deze takken blijf je terug vinden tot op heel kleine niveaus
in de lever.
,1.1 Route van de lever
- Linker hart ->
- Aorta ->
- Arteria mesenterica superior ->
o DARM ->
- Vena mesenterica superior ->
- Vena portae ->
o LEVER (portavelden -> sinusoiden -> centrolobulaire vene) ->
- Vena hepatica (3) ->
- Vena cava inferior ->
- Rechter hart
Begin in het hart (linker hart heeft het zuurstof en energierijke bloed), via hoofdslagader naar
darmslagader en naar darm.
In darm van alles opgenomen, en dit wordt afgevoerd via de ader die naar de poortader loopt. In lever
al het bloed opgevangen van uit darmen. Moet, voordat het in het menselijk lichaam mag.
Via afvoerende lever aders weg, via grote holle ader gebracht naar rechterkant van het hart (met
opgebruikte bloed), dan naar longen waar het zijn zuurstof terug krijgt en gaat het naar het linker hart.
1.2 Specifieker: galkanalen
Canaliculi & Ducti in portavelden
Detail van de galkanalen. Heel belangrijk om
ziektes/syms te snappen.
Lever maakt gal = gaat in kleine kanalen, opgevangen
door steeds grotere kanalen, afvoerend kanaal van
linkerkant van de lever. Opgevangen in hoofd gal weg.
Eindigt in twaalfvingerige darm (stukje van dunne
darm). Zo wordt het gemaakt in de lever en wordt het
in de darm uiteindelijk met voeding vermengt.
1. Galblaas = bron van veel problemen. Is
reservoir, niet strikt noodzakelijk om normaal te
functioneren.
2. Op de plaats waar galkanaal in dunne darm
(12-vingerige) terecht komt, daar is het
afvoerkanaal van de pancreas/alvleesklier ook.
Ook deze maakt sappen aan en worden op
dezelfde plaats als galsappen afgescheiden.
Wat doet de lever? -> Toxische stoffen verwerken
(alles wat uit de darm komt, wat we opnemen), grote
filterfunctie.
, 1.3 Functie van de lever: types levercellen
- Levercellen (hepatocyten). Om toxische stoffen uit het bloed te filteren/distilleren. Zoals ook bij
medicatie, deze wordt ingenomen, gaat naar de darm, dan naar lever en daar gaat de lever deze
verwerken/verder afbreken/verder gaan filteren..
o Metabolisme van suikers, eiwitten en vetten. Voor een groot stuk door lever.
o Metabolisme van geneesmiddelen.
o Aanmaak van galzouten. Functie bij de vertering van voeding (opname ervan), ook
cholesterolmetabolisme grotendeels geregeld via deze aanmaak.
- Kupffercellen. Hoef je niet bij naam te kennen, belangrijke rol in afweer menselijk lichaam. Lever
zit op barrière darm en moet tegenhouden wat van darm komt, dus alles wat B in darm
aanmaken, als er bacteriën over de darmwand bewegen en naar binnen gaan in het lichaam, die
moeten er allemaal uit gehaald worden door de lever.
o Macrofagen (immuniteit).
- Stellaatcellen. Belangrijk omdat ze de bron zijn van littekenweefsel in de lever. Normale heeft
geen L weefsel, is soepel. Maar zodra SC gestimuleerd gaan ze littekens vormen, in ver
gevorderde stage = cirrose. Dit zij de cellen die voor veel problemen gaan zorgen bij mensen met
problemen/leverbeschadiging.
o Vet-stapelende cellen.
o Kunnen transformeren naar myofibroblasten: bron van littekenweefsel (fibrose) en portale
hypertensie
1.4 Functie van de lever: Metabolisme
- Metabolisme van koolhydraten (suikers). Als we gaan eten, suiker wordt opgeslagen in lever en
bij sport wordt dit gemobiliseerd. Dus lever zorgt voor suikerspiegel.
o Postprandiaal/interprandiaal/vasten.
- Metabolisme van triglyceriden en vetzuren. Te veel vetzuren/cholesterol/…, lever gaat dit
verwerken door de vorming van galzouten. Daarom dat veel medicijnen tegen vet/chol in bloed, in
belangrijke mate inwerken op de lever, om dit in de normale richting te duwen.
- Metabolisme van cholesterol en synthese van galzouten.
o Link met belangrijke geneesmiddelen zoals statines, colestyramine en fibraten.
Medicatie in menselijk lichaam kan langs twee manieren eruit: via lever (zie volgende
slide)
- Metabolisme van medicatie.
Inname, komt in darm, opgenomen in bloed, via lever, en door lever eruit gehaald, lever doet
scheidkundige reacties om tot afgebroken vormen te komen. Via gal uit het menselijk lichaam
verwijderen. Dit is 1 manier waarop het lichaam dit verwerkt en afscheid. 2 e manier = via de
nieren. Er zijn meds die uitsluitend door de lever of nieren zouden worden verwerkt (dus renale en
hep klaring). Belangrijk want iemand met een slechte nierfunctie geven we geen medicatie die
daar vooral op inwerkt en omgekeerd. En dan hebben we het enkel over de manier waarop med
door lichaam wordt verwerkt. Bv: Dafalgan = door lever. Dus voorzichtig om dit te geven aan
mens met zware leverproblematiek.
o Renale versus hepatische klaring.
o Hepatisch:
Fase I reacties: oxidatie, reductie, hydroxylatie.
Via cytochroom P450 oxidase (CYP).
Familie van enzymes die ‘xenobiotica’ verwerken (toxines, medicijnen).
o Alcohol!
Belang van inductie en inhibitie en geneesmiddeleninterferenties.
Fase II reacties: conjugatie.
