Samenvatting personen-, familie-
en relatievermogensrecht
Inhoud
Inleidend college.................................................................................................... 7
Deel I: verticale relaties.......................................................................................... 7
Titel I: afstamming.............................................................................................. 7
§1. Inleiding...................................................................................................... 7
§2. Moederschap............................................................................................ 11
2.1. vaststelling........................................................................................... 11
§3. Vaderschap............................................................................................... 12
3.1. vaststelling........................................................................................... 12
3.1.1. De vaderschapsregel...............................................................................12
3.1.2. Erkenning door een man..........................................................................15
3.1.3. Gerechtelijke vaststelling v/h vaderschap................................................21
§4. het meemoederschap............................................................................... 25
4.1. vaststelling........................................................................................... 25
§5. Betwisting van de afstamming.................................................................27
5.1. betwisting van het moederschap.........................................................27
5.2. betwisting van het vaderschap............................................................29
5.2.1. Betwisting vaderschap echtgenoot..........................................................29
5.2.2. Betwisting vaderlijke erkenning...............................................................36
5.3. betwisting van het meemoederschap..................................................38
§6: gevolgen van de afstamming...................................................................39
6.1. algemene regel + enkele specifieke uitzonderingen i.v.m. overspelige
afstamming................................................................................................. 39
6.2. familienaam......................................................................................... 41
6.2.1. Wetgevend kader.....................................................................................41
6.2.2. Basisregels in art. 335 tot 335sexies oud BW..........................................42
Wat is de taak v/d ABS?..............................................................44
Taak v/d familierechtbank..........................................................45
Weerslag v/d naamsverandering v/e ouder voor diens kinderen
...................................................................................................45
Rechtspraak GwH.......................................................................46
Basisregel art 335bis oud BW.....................................................47
1
, Basisregel art 335ter oud BW.....................................................47
6.2.3. Vordering tot naamsbetwisting................................................................48
6.2.4. Procedures tot verandering van naam en voornamen.............................48
Wetgevende evolutie..................................................................48
Naamsverandering via de FOD justitie.......................................49
Eenmalige naamsverandering via de ABS..................................51
Voornaamsverandering..............................................................54
Procedure na weigering of bij gebrek aan tijdige beslissing:......54
6.2.5. Procedures tot naamsverbetering............................................................54
6.3. wettelijke erfopvolging.........................................................................55
6.4. alimentatie........................................................................................... 57
6.4.1. De gemeenrechtelijke familiale alimentatieplicht....................................57
6.4.2. Drie bijzondere onderhoudsverplichtingen van ouders............................60
6.4.3. Onderhoudsplicht ten laste v/d nalatenschap..........................................69
6.4.4. Pluraliteit van onderhoudsplichtigen en onderhoudsgerechtigden...........70
6.4.5. Verhaal inzake onderhoudsgelden...........................................................71
6.4.6. Gerechtelijke stappen na niet-naleving....................................................72
6.4.7. Dienstverlening door DAVO......................................................................76
6.4.7. Algemeen voorrecht op roerend goed......................................................76
Titel II: adoptie.................................................................................................. 77
§1. Inleiding.................................................................................................... 77
§2. Grondvoorwaarden voor adoptie..............................................................78
§3. De adoptieprocedure................................................................................ 90
§4. Gevolgen van de adoptie..........................................................................94
4.1. gevolgen van de gewone adoptie........................................................94
4.2. gevolgen van de volle adoptie.............................................................98
§5. Beëindiging van de adoptie......................................................................99
5.1. herziening van de adoptie....................................................................99
5.2. herroeping van de (gewone) adoptie...................................................99
5.3. nieuwe adoptie.................................................................................... 99
5.4. vaststelling van de afstamming na adoptie.......................................101
5.5. omzetting van gewone adoptie in volle adoptie.................................102
Titel III: beschermingsstatuten voor minderjarigen.........................................102
§1. Inleiding.................................................................................................. 102
§2. Handelingsonbekwaamheid van de minderjarige...................................103
2.1. principiële handelingsonbekwaamheid v/d minderjarige...................103
2.2. uitzonderlijke handelingsonbekwaamheid v/d minderjarige..............104
2
, §3. Ouderlijk gezag....................................................................................... 105
3.1. ouderlijk gezag................................................................................... 105
3.2. verblijf................................................................................................ 109
3.3. ouderlijk goederenbeheer..................................................................111
3.4. ouderlijk vruchtgenot.........................................................................111
3.5. recht op persoonlijk contact...............................................................112
3.6. sancties bij niet-naleving van recht op persoonlijk contact & verblijf 114
3.7. horen van minderjarige......................................................................115
§4. Pleegzorg................................................................................................ 120
4.1. situering............................................................................................. 120
4.2. wettelijk kader................................................................................... 120
4.3. toepassingsgebied............................................................................. 121
4.4. rechten van pleegzorgers en ouders..................................................121
4.5. bevoegdheid van familierechtbank en jeugdrechtbank.....................123
4.6. aansprakelijkheid voor onrechtmatige daad v/h pleegkind................123
4.7. einde v/d gedelegeerde rechten en plichten......................................125
§5. Broers en zussen.................................................................................... 126
§6. Voogdij over minderjarige.......................................................................126
6.1. ontstaan............................................................................................. 126
6.2. organisatie......................................................................................... 127
6.3. werking.............................................................................................. 128
6.4. einde – voordijrekening......................................................................129
§7. Pleegvoogdij........................................................................................... 130
§8. Ontvoogding........................................................................................... 131
8.1. wat?................................................................................................... 131
8.2. twee vormen...................................................................................... 131
8.3. rechtsstatuut...................................................................................... 131
8.4. einde.................................................................................................. 132
8.5. sancties bij onbekwaamheid v/d ontvoogde......................................132
Titel IV: beschermde meerderjarigen...............................................................133
§1. Publiekrechtelijke maatregelen houdende vrijheidsberoving..................133
1.1. Inleiding............................................................................................. 133
1.2. Beschermingsmaatregelen: beschermende observatiemaatregel +
vrijwillige behandeling onder voorwaarden (behandelingsplan)...............134
1.3. verpleging in een familiale omgeving of instelling.............................135
1.4. Internering......................................................................................... 136
§2. Privaatrechtelijke bescherming...............................................................136
3
, 2.1. vervanging van de vroegere beschermingsstatuten en overgang naar
actuele statuut.......................................................................................... 136
2.2. toepassingsgebied van de beschermingsregeling..............................138
2.3. buitengerechtelijke bescherming = bijzonder geregelde lastgeving..138
2.4. rechterlijke bescherming....................................................................140
2.5. procedurele aspecten.........................................................................147
Deel II: horizontale relaties................................................................................. 148
Titel I: Huwelijk (+ primair en wettelijk secundair huwelijksvermogensstelsel)
........................................................................................................................ 148
Hoofdstuk 1: Algemeen................................................................................ 148
Hoofdstuk 2: Grondvereisten om te trouwen................................................148
2.1. twee personen van verschillend of hetzelfde geslacht.......................148
2.2. huwbare leeftijd................................................................................. 149
2.3. toestemming van de aanstaande echtgenoten..................................149
2.4. instemming v/d ouders v/d minderjarige bruid of bruidegom............154
2.5. geen vorig niet-ontbonden huwelijk of niet-beëindigde wettelijke
samenwoning............................................................................................ 155
2.6. geen bloed- of aanverwantschap in verboden graad (afwezigheid van
huwelijksbeletselen).................................................................................. 155
Hoofdstuk 3: Vormvereisten om te trouwen.................................................156
3.1. voor het aangaan van het huwelijk: de huwelijksaangifte.................156
3.2. bij het sluiten van het huwelijk: de huwelijksvoltrekking...................157
Hoofdstuk 4: Sanctieregeling.......................................................................158
4.1. niet-naleving van grond- of vormvereisten........................................158
4.2. Bewijs van het huwelijk......................................................................160
Hoofdstuk 5: Gevolgen van het huwelijk......................................................160
5.1. primair huwelijksstelsel......................................................................160
5.1.1. artikelen 212 tot 224 oud BW................................................................160
5.2. Wettelijk secundair huwelijksvermogensstelsel.................................180
5.2.1. Algemeen............................................................................................... 180
5.2.2. Actief..................................................................................................... 181
A. Baten van de eigen vermogens...........................................181
B. Baten van het gemeenschappelijk vermogen (art. 2.3.22 BW)
.................................................................................................190
5.2.3. passief................................................................................................... 191
5.2.4. bestuur.................................................................................................. 199
A. Inleiding: drie vormen van bestuur......................................199
B. Bestuur v/h gemeenschappelijk vermogen..........................199
4
en relatievermogensrecht
Inhoud
Inleidend college.................................................................................................... 7
Deel I: verticale relaties.......................................................................................... 7
Titel I: afstamming.............................................................................................. 7
§1. Inleiding...................................................................................................... 7
§2. Moederschap............................................................................................ 11
2.1. vaststelling........................................................................................... 11
§3. Vaderschap............................................................................................... 12
3.1. vaststelling........................................................................................... 12
3.1.1. De vaderschapsregel...............................................................................12
3.1.2. Erkenning door een man..........................................................................15
3.1.3. Gerechtelijke vaststelling v/h vaderschap................................................21
§4. het meemoederschap............................................................................... 25
4.1. vaststelling........................................................................................... 25
§5. Betwisting van de afstamming.................................................................27
5.1. betwisting van het moederschap.........................................................27
5.2. betwisting van het vaderschap............................................................29
5.2.1. Betwisting vaderschap echtgenoot..........................................................29
5.2.2. Betwisting vaderlijke erkenning...............................................................36
5.3. betwisting van het meemoederschap..................................................38
§6: gevolgen van de afstamming...................................................................39
6.1. algemene regel + enkele specifieke uitzonderingen i.v.m. overspelige
afstamming................................................................................................. 39
6.2. familienaam......................................................................................... 41
6.2.1. Wetgevend kader.....................................................................................41
6.2.2. Basisregels in art. 335 tot 335sexies oud BW..........................................42
Wat is de taak v/d ABS?..............................................................44
Taak v/d familierechtbank..........................................................45
Weerslag v/d naamsverandering v/e ouder voor diens kinderen
...................................................................................................45
Rechtspraak GwH.......................................................................46
Basisregel art 335bis oud BW.....................................................47
1
, Basisregel art 335ter oud BW.....................................................47
6.2.3. Vordering tot naamsbetwisting................................................................48
6.2.4. Procedures tot verandering van naam en voornamen.............................48
Wetgevende evolutie..................................................................48
Naamsverandering via de FOD justitie.......................................49
Eenmalige naamsverandering via de ABS..................................51
Voornaamsverandering..............................................................54
Procedure na weigering of bij gebrek aan tijdige beslissing:......54
6.2.5. Procedures tot naamsverbetering............................................................54
6.3. wettelijke erfopvolging.........................................................................55
6.4. alimentatie........................................................................................... 57
6.4.1. De gemeenrechtelijke familiale alimentatieplicht....................................57
6.4.2. Drie bijzondere onderhoudsverplichtingen van ouders............................60
6.4.3. Onderhoudsplicht ten laste v/d nalatenschap..........................................69
6.4.4. Pluraliteit van onderhoudsplichtigen en onderhoudsgerechtigden...........70
6.4.5. Verhaal inzake onderhoudsgelden...........................................................71
6.4.6. Gerechtelijke stappen na niet-naleving....................................................72
6.4.7. Dienstverlening door DAVO......................................................................76
6.4.7. Algemeen voorrecht op roerend goed......................................................76
Titel II: adoptie.................................................................................................. 77
§1. Inleiding.................................................................................................... 77
§2. Grondvoorwaarden voor adoptie..............................................................78
§3. De adoptieprocedure................................................................................ 90
§4. Gevolgen van de adoptie..........................................................................94
4.1. gevolgen van de gewone adoptie........................................................94
4.2. gevolgen van de volle adoptie.............................................................98
§5. Beëindiging van de adoptie......................................................................99
5.1. herziening van de adoptie....................................................................99
5.2. herroeping van de (gewone) adoptie...................................................99
5.3. nieuwe adoptie.................................................................................... 99
5.4. vaststelling van de afstamming na adoptie.......................................101
5.5. omzetting van gewone adoptie in volle adoptie.................................102
Titel III: beschermingsstatuten voor minderjarigen.........................................102
§1. Inleiding.................................................................................................. 102
§2. Handelingsonbekwaamheid van de minderjarige...................................103
2.1. principiële handelingsonbekwaamheid v/d minderjarige...................103
2.2. uitzonderlijke handelingsonbekwaamheid v/d minderjarige..............104
2
, §3. Ouderlijk gezag....................................................................................... 105
3.1. ouderlijk gezag................................................................................... 105
3.2. verblijf................................................................................................ 109
3.3. ouderlijk goederenbeheer..................................................................111
3.4. ouderlijk vruchtgenot.........................................................................111
3.5. recht op persoonlijk contact...............................................................112
3.6. sancties bij niet-naleving van recht op persoonlijk contact & verblijf 114
3.7. horen van minderjarige......................................................................115
§4. Pleegzorg................................................................................................ 120
4.1. situering............................................................................................. 120
4.2. wettelijk kader................................................................................... 120
4.3. toepassingsgebied............................................................................. 121
4.4. rechten van pleegzorgers en ouders..................................................121
4.5. bevoegdheid van familierechtbank en jeugdrechtbank.....................123
4.6. aansprakelijkheid voor onrechtmatige daad v/h pleegkind................123
4.7. einde v/d gedelegeerde rechten en plichten......................................125
§5. Broers en zussen.................................................................................... 126
§6. Voogdij over minderjarige.......................................................................126
6.1. ontstaan............................................................................................. 126
6.2. organisatie......................................................................................... 127
6.3. werking.............................................................................................. 128
6.4. einde – voordijrekening......................................................................129
§7. Pleegvoogdij........................................................................................... 130
§8. Ontvoogding........................................................................................... 131
8.1. wat?................................................................................................... 131
8.2. twee vormen...................................................................................... 131
8.3. rechtsstatuut...................................................................................... 131
8.4. einde.................................................................................................. 132
8.5. sancties bij onbekwaamheid v/d ontvoogde......................................132
Titel IV: beschermde meerderjarigen...............................................................133
§1. Publiekrechtelijke maatregelen houdende vrijheidsberoving..................133
1.1. Inleiding............................................................................................. 133
1.2. Beschermingsmaatregelen: beschermende observatiemaatregel +
vrijwillige behandeling onder voorwaarden (behandelingsplan)...............134
1.3. verpleging in een familiale omgeving of instelling.............................135
1.4. Internering......................................................................................... 136
§2. Privaatrechtelijke bescherming...............................................................136
3
, 2.1. vervanging van de vroegere beschermingsstatuten en overgang naar
actuele statuut.......................................................................................... 136
2.2. toepassingsgebied van de beschermingsregeling..............................138
2.3. buitengerechtelijke bescherming = bijzonder geregelde lastgeving..138
2.4. rechterlijke bescherming....................................................................140
2.5. procedurele aspecten.........................................................................147
Deel II: horizontale relaties................................................................................. 148
Titel I: Huwelijk (+ primair en wettelijk secundair huwelijksvermogensstelsel)
........................................................................................................................ 148
Hoofdstuk 1: Algemeen................................................................................ 148
Hoofdstuk 2: Grondvereisten om te trouwen................................................148
2.1. twee personen van verschillend of hetzelfde geslacht.......................148
2.2. huwbare leeftijd................................................................................. 149
2.3. toestemming van de aanstaande echtgenoten..................................149
2.4. instemming v/d ouders v/d minderjarige bruid of bruidegom............154
2.5. geen vorig niet-ontbonden huwelijk of niet-beëindigde wettelijke
samenwoning............................................................................................ 155
2.6. geen bloed- of aanverwantschap in verboden graad (afwezigheid van
huwelijksbeletselen).................................................................................. 155
Hoofdstuk 3: Vormvereisten om te trouwen.................................................156
3.1. voor het aangaan van het huwelijk: de huwelijksaangifte.................156
3.2. bij het sluiten van het huwelijk: de huwelijksvoltrekking...................157
Hoofdstuk 4: Sanctieregeling.......................................................................158
4.1. niet-naleving van grond- of vormvereisten........................................158
4.2. Bewijs van het huwelijk......................................................................160
Hoofdstuk 5: Gevolgen van het huwelijk......................................................160
5.1. primair huwelijksstelsel......................................................................160
5.1.1. artikelen 212 tot 224 oud BW................................................................160
5.2. Wettelijk secundair huwelijksvermogensstelsel.................................180
5.2.1. Algemeen............................................................................................... 180
5.2.2. Actief..................................................................................................... 181
A. Baten van de eigen vermogens...........................................181
B. Baten van het gemeenschappelijk vermogen (art. 2.3.22 BW)
.................................................................................................190
5.2.3. passief................................................................................................... 191
5.2.4. bestuur.................................................................................................. 199
A. Inleiding: drie vormen van bestuur......................................199
B. Bestuur v/h gemeenschappelijk vermogen..........................199
4
