H1 – Terreinverkenning
1. Terreinverkenning
1.1 De indeling in fasen
Onlineplatform pagina 14
Levenslooppsychologie: is ontwikkelingspsychologie, wetenschap die
bestudeert hoe het gedrag van mensen verandert in de loop van het
leven:
Elk mens is anders, toch zijn er gelijkenissen
De wetenschap zoekt patronen in hoe het gedrag evolueert
doorheen de verschillende levensfasen
De wetenschap probeert ook te begrijpen hoe de veranderingen
gebeuren en wat daarin een rol speelt in de overgang van de ene
naar de andere fase.
Er zijn 4 delen in de ontwikkelingspsychologie:
Kinderpsychologie
Jeugdpsychologie
Psychologie van de volwassenheid
Psychologie van de ouderdom
Prenatale fase Bevruchting tot geboorte
Babytijd 0 – 1 jaar
Peutertijd 1 – 3 jaar
Kleutertijd 3 – 6 jaar
Schooltijd of schoolperiode 6 – 12 jaar
Adolescentie 12 – 20 jaar
Volwassenheid 20 – 65 jaar
Ouderdom 65 - levenseinde
1.2 Factoren die de ontwikkeling sturen
= Nature-nurture-debat
Nature: erfelijke aanleg/DNA meeste invloed
Nurture: omgeving en ervaringen meeste invloed
Beiden: wisselwerking tussen erfelijkheid en omgevingsinvloeden
,De rol van de erfelijkheid
DNA, bevat genen verspreid over 46 chromosomen. Genen zorgen voor
aanmaak van eiwitten die belangrijk zijn voor de bouw, het functioneren
van het lichaam, de werking van onze hersenen.
Zo hebben ze een directe invloed op onze intelligentie, ons temperament
en onze verlangens en emoties. De hoeveelheid potentieel die in iedere
afzonderlijke ei- of zaadcel zit kan maar tot ontwikkeling komen wanneer
deze op het juiste moment worden samengevoegd en wanneer de
combinatie in een gepaste omgeving terechtkomt.
De rol van het milieu of de omgeving
Onlineplatform pagina 17,18
De impact van omgevingsfactoren op de groei/ontwikkeling, het milieu
speelt een belangrijke rol het is al duidelijk vanaf het prille begin van het
leven. Er is vastgesteld dat er een kritische/gevoelige periode is in de
ontwikkeling om te spreken als dit moment voorbijgaat zonder verbaal
contact lukt het niet meer. Urie Bronfenbrenner heeft een ecologisch
model uitgevonden.
Ecologische model
Microsysteem:
- De directe omgeving van het kind zoals het gezin, vrienden,
klasgenoten, leraren. Dat systeem heeft de grootste invloed op
de ontwikkeling van een persoon.
Mesosysteem
- Verwijst naar bepaalde samenhangen tussen de verschillende
elementen binnen het microsysteem. Bv. het soort band dat
een kind met zijn ouders ontwikkelt, kan beïnvloed worden door
een problematische relatie tussen de ouders onderling.
Exosysteem
- Dat zijn omgevingsfactoren die zich buiten de directe
leefwereld van het kind bevinden, maar die er wel indirect
invloed op uitoefenen. Bv. soort werk van de ouders,
pedagogische beleidskeuzes van de school.
Macrosysteem
- Omvat de bredere culturele, politieke en economische
omgeving. Bv. het sociaal-culturele beleid van de overheid
omvatten of de waarden en overtuigingen van de samenleving
waarin het kind opgroeit.
Chronosysteem
- Verwijst naar bepaalde veranderingen die zich kunnen
voordoen in de omgeving van het kind in de loop van zijn
ontwikkeling. Denk aan omwentelingen in de maatschappij
(oorlog of economische crisis) of belangrijke gebeurtenissen in
eigen leven (ziekte of persoonlijke mislukking).
,De interactie tussen erfelijkheid en milieu
Zowel erfelijkheid als milieu hebben een invloed op de ontwikkeling van
het kind maar hun echte impact kan wel verschillen naargelang het soort
gedragskenmerken waarover het gaat. Soms is het veel moeilijker om uit
te maken wat de meeste impact heeft het erfelijke of het milieu.
Onlineplatform pagina 20
1.3 Enkele algemene ontwikkelingstheorieën
De Psychosociale identiteitstheorie van Erik Erikson (meneer
zonder bril)
Afbeelding pagina 21
Erik ziet het leven als een reeks van 8 levensfasen, waarin je telkens moet
aanpassen aan nieuwe situaties zoals hij noemt een psychosociale
identiteit. Dit betekent dat alle conflicten opgelost geraken waardoor er
meer harmonie (=overeenkomst) ontstaat: zowel binnenin jezelf, als in het
contact met de mensen en de wereld om je heen. Volgens Eriksons theorie
moet je in elk stadium een bepaalde psychologische taak voltooien om
succesvol naar het volgend stadium te kunnen gaan. Als je er om één of
andere reden niet in slaagt kan je in moeilijkheden komen in je verder
ontwikkeling.
Onlineplatform pagina 23, 24
Verloop van schema van Erik Erikson voor de 8 levensfasen:
Biologische veranderingen en veranderende verwachtingen doen zich voor
bij het begin van en nieuwe fase die er samen vanuit gaan met de sociale
omgeving. Dat zorgt ervoor dat je telkens momenten ervaart waarop de
identiteit waar je goed voelde, niet meer voldoet en je een psychosociale
crisis doormaakt.
Zo een crisis uit zich in een kernconflict. Het is een conflict omdat je
tussen twee opties staat. Een hunkering staat naar de toestand van
vroeger en het verlangen naar een nieuwe identiteit. In iedere fase is het
specifiek voor een bepaalde leeftijd, het zal een rol spelen in de verdere
ontwikkeling.
Hoe het conflict verloopt hangt van de sociale omgeving (of ze je steunen
of tegen werken) en van je ego-sterkte (hoe je zelf met je problemen kan
omgaan).
Het conflict kan een:
, Positieve pool: kom je steker in uit, meer in harmonie voelt met
jezelf en mensen om je geen, ego sterker wordt en je beter staat in
toekomst om problemen aan te pakken.
Negatieve pool: vast blijven zitten in conflict, ego zwakker wordt,
moeilijker zal worden in toekomstige plannen.
Levensfase Kernconflict Omgevingsaspect
Babytijd Fundamenteel vertrouwen – Geborgenheid
fundamenteel wantrouwen vanwege de ouders
Peutertijd Autonomie – schaamte en Gezagsvolle en
twijfel oordeelkundige ouders
Kleutertijd Initiatief - schuldgevoel Harmonieuze
gezinssituatie met
ouders, broers en
zussen
Schooltijd Vlijt – Positief ingestelde
minderwaardigheidsgevoel volwassenen en
leeftijdsgenoten
Adolescentie Identiteit - rolverwarring Loyale peergroep en
positieve identificatie-
figuren
Jong- Intimiteit - isolement Een liefdevolle partner
volwassenheid en een job waarin je je
goed voelt
Midden- Generativiteit - stagnatie Een eigen gezin of een
volwassenheid ander soort zinvol
engagement
Ouderdom Ego-integratie - wanhoop De bredere
samenleving
De cognitieve ontwikkelingstheorie van Jean Piaget (meneer met
bril)
Jean Piaget heeft veel onderzoek gedaan naar de hoe het denken en
handelen van kinderen evolueert naar mate ze ouder worden. Hij was niet
per se geïnteresseerd in wat kinderen op een bepaalde leeftijd weten
maar hoe ze denken en met problemen omgaan. Volgens Jean Piaget is de
manier waarop ze het denken evolueert universeel, terwijl de inhoud van
wat ze weten op een bepaalde leeftijd veel kan verschillen naar gelang de
opvoeding en cultuur. Het is vooral in de kindertijd en jeugdperiode dat er
een grote evolutie is in de manier waarop we denken en handelen. Je
merkt dit mijzelf ook dat de manier van problemen helemaal anders is dan
dat je 5, 10 of 15 was.
1. Terreinverkenning
1.1 De indeling in fasen
Onlineplatform pagina 14
Levenslooppsychologie: is ontwikkelingspsychologie, wetenschap die
bestudeert hoe het gedrag van mensen verandert in de loop van het
leven:
Elk mens is anders, toch zijn er gelijkenissen
De wetenschap zoekt patronen in hoe het gedrag evolueert
doorheen de verschillende levensfasen
De wetenschap probeert ook te begrijpen hoe de veranderingen
gebeuren en wat daarin een rol speelt in de overgang van de ene
naar de andere fase.
Er zijn 4 delen in de ontwikkelingspsychologie:
Kinderpsychologie
Jeugdpsychologie
Psychologie van de volwassenheid
Psychologie van de ouderdom
Prenatale fase Bevruchting tot geboorte
Babytijd 0 – 1 jaar
Peutertijd 1 – 3 jaar
Kleutertijd 3 – 6 jaar
Schooltijd of schoolperiode 6 – 12 jaar
Adolescentie 12 – 20 jaar
Volwassenheid 20 – 65 jaar
Ouderdom 65 - levenseinde
1.2 Factoren die de ontwikkeling sturen
= Nature-nurture-debat
Nature: erfelijke aanleg/DNA meeste invloed
Nurture: omgeving en ervaringen meeste invloed
Beiden: wisselwerking tussen erfelijkheid en omgevingsinvloeden
,De rol van de erfelijkheid
DNA, bevat genen verspreid over 46 chromosomen. Genen zorgen voor
aanmaak van eiwitten die belangrijk zijn voor de bouw, het functioneren
van het lichaam, de werking van onze hersenen.
Zo hebben ze een directe invloed op onze intelligentie, ons temperament
en onze verlangens en emoties. De hoeveelheid potentieel die in iedere
afzonderlijke ei- of zaadcel zit kan maar tot ontwikkeling komen wanneer
deze op het juiste moment worden samengevoegd en wanneer de
combinatie in een gepaste omgeving terechtkomt.
De rol van het milieu of de omgeving
Onlineplatform pagina 17,18
De impact van omgevingsfactoren op de groei/ontwikkeling, het milieu
speelt een belangrijke rol het is al duidelijk vanaf het prille begin van het
leven. Er is vastgesteld dat er een kritische/gevoelige periode is in de
ontwikkeling om te spreken als dit moment voorbijgaat zonder verbaal
contact lukt het niet meer. Urie Bronfenbrenner heeft een ecologisch
model uitgevonden.
Ecologische model
Microsysteem:
- De directe omgeving van het kind zoals het gezin, vrienden,
klasgenoten, leraren. Dat systeem heeft de grootste invloed op
de ontwikkeling van een persoon.
Mesosysteem
- Verwijst naar bepaalde samenhangen tussen de verschillende
elementen binnen het microsysteem. Bv. het soort band dat
een kind met zijn ouders ontwikkelt, kan beïnvloed worden door
een problematische relatie tussen de ouders onderling.
Exosysteem
- Dat zijn omgevingsfactoren die zich buiten de directe
leefwereld van het kind bevinden, maar die er wel indirect
invloed op uitoefenen. Bv. soort werk van de ouders,
pedagogische beleidskeuzes van de school.
Macrosysteem
- Omvat de bredere culturele, politieke en economische
omgeving. Bv. het sociaal-culturele beleid van de overheid
omvatten of de waarden en overtuigingen van de samenleving
waarin het kind opgroeit.
Chronosysteem
- Verwijst naar bepaalde veranderingen die zich kunnen
voordoen in de omgeving van het kind in de loop van zijn
ontwikkeling. Denk aan omwentelingen in de maatschappij
(oorlog of economische crisis) of belangrijke gebeurtenissen in
eigen leven (ziekte of persoonlijke mislukking).
,De interactie tussen erfelijkheid en milieu
Zowel erfelijkheid als milieu hebben een invloed op de ontwikkeling van
het kind maar hun echte impact kan wel verschillen naargelang het soort
gedragskenmerken waarover het gaat. Soms is het veel moeilijker om uit
te maken wat de meeste impact heeft het erfelijke of het milieu.
Onlineplatform pagina 20
1.3 Enkele algemene ontwikkelingstheorieën
De Psychosociale identiteitstheorie van Erik Erikson (meneer
zonder bril)
Afbeelding pagina 21
Erik ziet het leven als een reeks van 8 levensfasen, waarin je telkens moet
aanpassen aan nieuwe situaties zoals hij noemt een psychosociale
identiteit. Dit betekent dat alle conflicten opgelost geraken waardoor er
meer harmonie (=overeenkomst) ontstaat: zowel binnenin jezelf, als in het
contact met de mensen en de wereld om je heen. Volgens Eriksons theorie
moet je in elk stadium een bepaalde psychologische taak voltooien om
succesvol naar het volgend stadium te kunnen gaan. Als je er om één of
andere reden niet in slaagt kan je in moeilijkheden komen in je verder
ontwikkeling.
Onlineplatform pagina 23, 24
Verloop van schema van Erik Erikson voor de 8 levensfasen:
Biologische veranderingen en veranderende verwachtingen doen zich voor
bij het begin van en nieuwe fase die er samen vanuit gaan met de sociale
omgeving. Dat zorgt ervoor dat je telkens momenten ervaart waarop de
identiteit waar je goed voelde, niet meer voldoet en je een psychosociale
crisis doormaakt.
Zo een crisis uit zich in een kernconflict. Het is een conflict omdat je
tussen twee opties staat. Een hunkering staat naar de toestand van
vroeger en het verlangen naar een nieuwe identiteit. In iedere fase is het
specifiek voor een bepaalde leeftijd, het zal een rol spelen in de verdere
ontwikkeling.
Hoe het conflict verloopt hangt van de sociale omgeving (of ze je steunen
of tegen werken) en van je ego-sterkte (hoe je zelf met je problemen kan
omgaan).
Het conflict kan een:
, Positieve pool: kom je steker in uit, meer in harmonie voelt met
jezelf en mensen om je geen, ego sterker wordt en je beter staat in
toekomst om problemen aan te pakken.
Negatieve pool: vast blijven zitten in conflict, ego zwakker wordt,
moeilijker zal worden in toekomstige plannen.
Levensfase Kernconflict Omgevingsaspect
Babytijd Fundamenteel vertrouwen – Geborgenheid
fundamenteel wantrouwen vanwege de ouders
Peutertijd Autonomie – schaamte en Gezagsvolle en
twijfel oordeelkundige ouders
Kleutertijd Initiatief - schuldgevoel Harmonieuze
gezinssituatie met
ouders, broers en
zussen
Schooltijd Vlijt – Positief ingestelde
minderwaardigheidsgevoel volwassenen en
leeftijdsgenoten
Adolescentie Identiteit - rolverwarring Loyale peergroep en
positieve identificatie-
figuren
Jong- Intimiteit - isolement Een liefdevolle partner
volwassenheid en een job waarin je je
goed voelt
Midden- Generativiteit - stagnatie Een eigen gezin of een
volwassenheid ander soort zinvol
engagement
Ouderdom Ego-integratie - wanhoop De bredere
samenleving
De cognitieve ontwikkelingstheorie van Jean Piaget (meneer met
bril)
Jean Piaget heeft veel onderzoek gedaan naar de hoe het denken en
handelen van kinderen evolueert naar mate ze ouder worden. Hij was niet
per se geïnteresseerd in wat kinderen op een bepaalde leeftijd weten
maar hoe ze denken en met problemen omgaan. Volgens Jean Piaget is de
manier waarop ze het denken evolueert universeel, terwijl de inhoud van
wat ze weten op een bepaalde leeftijd veel kan verschillen naar gelang de
opvoeding en cultuur. Het is vooral in de kindertijd en jeugdperiode dat er
een grote evolutie is in de manier waarop we denken en handelen. Je
merkt dit mijzelf ook dat de manier van problemen helemaal anders is dan
dat je 5, 10 of 15 was.
