Inleiding
1. Wat verstaan we onder doelgroep?
Verwijst naar een specifieke groep mensen (kinderen, jongeren of volwassen) met vergelijkbare
behoeften, uitdagingen, kenmerken of hulp- of ondersteuningsvraag.
4 doelgroepen doorheen de cursus: VB, FB, ASS en Gedragsproblemen.
2. Een ‘beperking’ hoeft geen ‘handicap’ te zijn
Beperking = moeilijkheden die iemand ondervindt op fysiek, cognitief of sensorieel gebied, en
die het functioneren van die persoon beïnvloedt.
→ kan komen door dingen die iemand vanaf de geboorte heeft, door omstandigheden die later
ontstaan of door ziekte.
Handicap = ontstaat wanneer de beperking van de persoon moeilijk te combineren is met de
omgeving waarin hij leeft. Dit betekent dat de interactie tussen de persoon en zijn omgeving niet
goed verloopt, wat kan leiden tot problemen bij deelname aan het dagelijks leven.
→ Afstemmingsprobleem tussen persoon met beperking en omgeving.
3. Vier richtvragen volgens ‘van Os’
Richtvragen om een beeld te krijgen van:
- Het verhaal van de cliënt met zijn of haar zwaktes en sterktes
- Het wenselijke doel van de cliënt
- De ondersteuning die nodig is om dat doel te bereiken
1
,Elk hoofdstuk benaderen met de 4 richtvragen:
4. Wisselwerking tussen de persoon met de beperking en diens omgeving
Omvat verschillende mensen en organisaties die bijdragen aan het welzijn en de ondersteuning
van de persoon. Het netwerk kan er als volgt uitzien:
- Gezinsleden → (brussen = broers en zussen van kinderen met een chronische ziekte,
beperking of stoornis.)
- Vrienden
- Onderwijsinstellingen
- Zorgverleners
- Andere organisaties
Hoofdstuk 1: personen met een verstandelijke beperking
A: de doelgroep begrijpen
1. In de schoenen van een persoon met een verstandelijke beperking
Heeft beperkingen: intellectueel vermogen en adaptief functioneren (conceptueel, sociaal en
praktisch).
Ontstaan: tijdens geboorte en is blijvend. (invloed op het dagelijks leven.)
1.1 het intellectueel functioneren
Intellectueel vermogen: de bekwaamheid om info op te doen, begrijpen, verwerken,.. (ruimer
dan het IQ alleen.)
IQ personen met een VB: 70 of lager.
Hieronder een grafische voorstelling van de verdeling van het IQ over een doorsnee bevolking:
2
,1.2 adaptief functioneren
= vaardigheden nodig om aan te passen aan het dagelijks leven en zelfstandig te functioneren
in verschillende omgevingen. Ze zorgen ervoor dat een persoon zelfredzaamheid,
onafhankelijkheid en een gevoel van eigenwaarde kan ontwikkelen.
We onderscheiden 3 adaptieve vaardigheden:
- Praktische: alledaagse taken en handelingen nodig voor zelfzorg en onafhankelijk
functioneren.
- Sociaal: effectief communiceren, relaties uitbouwen, interacties nagaan, begrijpen en
toepassen sociale normen en regels.
- Conceptuele: in verschillende situaties abstracte informatie begrijpen, verwerken en
toepassen (schoolse vaardigheden).
1.3 ontwikkelingsperiode
wordt gediagnosticeerd voor de kalenderleeftijd van 22 jaar. Ze hebben een disharmonische
ontwikkeling = kalenderleeftijd en ontwikkelingsleeftijd lopen niet gelijk.
Kalenderleeftijd: werkelijke leeftijd van iemand in jaren sinds hun geboorte
Ontwikkelingsleeftijd: geeft aan op welk niveau iemand functioneert in vergelijk met typische
mijlpalen voor hun leeftijd.
De voornaamste ontwikkelingsgebieden:
- Fysieke of lichamelijke: de fysieke groei en verandering die het lichaam van een individu
doormaakt gedurende diens hele leven.
- Cognitieve: de groei en verandering in het denkvermogen en de mentale processen van
een persoon.
- Emotionele: de groei en verandering in de manier waarop een individu emoties ervaart,
uitdrukt en beheerst.
- Sociale: de manier waarop individuen relaties vormen, onderhouden en begrijpen in
interactie met anderen.
- Psychoseksuele: de persoonlijke ontwikkeling van een individu wordt beïnvloed door de
verschillende stadia van seksuele ontwikkeling tijdens de kindertijd en adolescentie.
1.4 een blijvende toestand
3
, Het is een blijvende toestand → voor zijn of haar hele leven.
2. Elke persoon met een VB is uniek
De groep kan nog verder worden opgedeeld op basis van de ernst van de belemmering of zorg
ervan. Ondersteuningsnood → verwijst naar de mate van hulp en begeleiding die een persoon
nodig heeft om zo goed mogelijk te functioneren in het dagelijks leven.
Er wordt een onderscheid gemaakt tussen:
- Weinig ondersteuningsnood: intellectueel functioneren is iets beperkter dan bij een
normaal begaafd persoon. Redelijk zelfstandig adaptief functioneren. (licht VB → IQ
55-70) (niveau lagere schoolkind).
- Matige ondersteuningsnood: intellectueel functioneren is merkbaar beperkter dan bij een
normaal begaafd persoon. Zwak zelfstandig adaptief functioneren. (matige VB → IQ
40-55) (niveau kleuter).
- Grote ondersteuningsnood: intellectueel functioneren is meer dan merkbaar beperkter
dan bij een normaal begaafd persoon. Valt in grote mate uit voor adaptief functioneren.
(ernstig VB IQ 25-40) (niveau peuter).
- Constante ondersteuningsnood: beperking in alle aspecten van functioneren. Bijna geen
adaptief functioneren. (diebe VB IQ lager dan 25) (niveau baby met grote zorgbehoefte).
3. Oorzaken van een verstandelijke beperking.
chromosomale en genetische aspecten, maar ook doordat ergens iets verkeerd loopt tijdens de
prenatale, perinatale of postnatale fase.
3.1 chromosomale en genetische oorzaak
Het syndroom van down is een voorbeeld van zowel een chromosomale afwijking als een
genetische afwijking. Het wordt veroorzaakt door een extra exemplaar van chromosoom 21.
4
1. Wat verstaan we onder doelgroep?
Verwijst naar een specifieke groep mensen (kinderen, jongeren of volwassen) met vergelijkbare
behoeften, uitdagingen, kenmerken of hulp- of ondersteuningsvraag.
4 doelgroepen doorheen de cursus: VB, FB, ASS en Gedragsproblemen.
2. Een ‘beperking’ hoeft geen ‘handicap’ te zijn
Beperking = moeilijkheden die iemand ondervindt op fysiek, cognitief of sensorieel gebied, en
die het functioneren van die persoon beïnvloedt.
→ kan komen door dingen die iemand vanaf de geboorte heeft, door omstandigheden die later
ontstaan of door ziekte.
Handicap = ontstaat wanneer de beperking van de persoon moeilijk te combineren is met de
omgeving waarin hij leeft. Dit betekent dat de interactie tussen de persoon en zijn omgeving niet
goed verloopt, wat kan leiden tot problemen bij deelname aan het dagelijks leven.
→ Afstemmingsprobleem tussen persoon met beperking en omgeving.
3. Vier richtvragen volgens ‘van Os’
Richtvragen om een beeld te krijgen van:
- Het verhaal van de cliënt met zijn of haar zwaktes en sterktes
- Het wenselijke doel van de cliënt
- De ondersteuning die nodig is om dat doel te bereiken
1
,Elk hoofdstuk benaderen met de 4 richtvragen:
4. Wisselwerking tussen de persoon met de beperking en diens omgeving
Omvat verschillende mensen en organisaties die bijdragen aan het welzijn en de ondersteuning
van de persoon. Het netwerk kan er als volgt uitzien:
- Gezinsleden → (brussen = broers en zussen van kinderen met een chronische ziekte,
beperking of stoornis.)
- Vrienden
- Onderwijsinstellingen
- Zorgverleners
- Andere organisaties
Hoofdstuk 1: personen met een verstandelijke beperking
A: de doelgroep begrijpen
1. In de schoenen van een persoon met een verstandelijke beperking
Heeft beperkingen: intellectueel vermogen en adaptief functioneren (conceptueel, sociaal en
praktisch).
Ontstaan: tijdens geboorte en is blijvend. (invloed op het dagelijks leven.)
1.1 het intellectueel functioneren
Intellectueel vermogen: de bekwaamheid om info op te doen, begrijpen, verwerken,.. (ruimer
dan het IQ alleen.)
IQ personen met een VB: 70 of lager.
Hieronder een grafische voorstelling van de verdeling van het IQ over een doorsnee bevolking:
2
,1.2 adaptief functioneren
= vaardigheden nodig om aan te passen aan het dagelijks leven en zelfstandig te functioneren
in verschillende omgevingen. Ze zorgen ervoor dat een persoon zelfredzaamheid,
onafhankelijkheid en een gevoel van eigenwaarde kan ontwikkelen.
We onderscheiden 3 adaptieve vaardigheden:
- Praktische: alledaagse taken en handelingen nodig voor zelfzorg en onafhankelijk
functioneren.
- Sociaal: effectief communiceren, relaties uitbouwen, interacties nagaan, begrijpen en
toepassen sociale normen en regels.
- Conceptuele: in verschillende situaties abstracte informatie begrijpen, verwerken en
toepassen (schoolse vaardigheden).
1.3 ontwikkelingsperiode
wordt gediagnosticeerd voor de kalenderleeftijd van 22 jaar. Ze hebben een disharmonische
ontwikkeling = kalenderleeftijd en ontwikkelingsleeftijd lopen niet gelijk.
Kalenderleeftijd: werkelijke leeftijd van iemand in jaren sinds hun geboorte
Ontwikkelingsleeftijd: geeft aan op welk niveau iemand functioneert in vergelijk met typische
mijlpalen voor hun leeftijd.
De voornaamste ontwikkelingsgebieden:
- Fysieke of lichamelijke: de fysieke groei en verandering die het lichaam van een individu
doormaakt gedurende diens hele leven.
- Cognitieve: de groei en verandering in het denkvermogen en de mentale processen van
een persoon.
- Emotionele: de groei en verandering in de manier waarop een individu emoties ervaart,
uitdrukt en beheerst.
- Sociale: de manier waarop individuen relaties vormen, onderhouden en begrijpen in
interactie met anderen.
- Psychoseksuele: de persoonlijke ontwikkeling van een individu wordt beïnvloed door de
verschillende stadia van seksuele ontwikkeling tijdens de kindertijd en adolescentie.
1.4 een blijvende toestand
3
, Het is een blijvende toestand → voor zijn of haar hele leven.
2. Elke persoon met een VB is uniek
De groep kan nog verder worden opgedeeld op basis van de ernst van de belemmering of zorg
ervan. Ondersteuningsnood → verwijst naar de mate van hulp en begeleiding die een persoon
nodig heeft om zo goed mogelijk te functioneren in het dagelijks leven.
Er wordt een onderscheid gemaakt tussen:
- Weinig ondersteuningsnood: intellectueel functioneren is iets beperkter dan bij een
normaal begaafd persoon. Redelijk zelfstandig adaptief functioneren. (licht VB → IQ
55-70) (niveau lagere schoolkind).
- Matige ondersteuningsnood: intellectueel functioneren is merkbaar beperkter dan bij een
normaal begaafd persoon. Zwak zelfstandig adaptief functioneren. (matige VB → IQ
40-55) (niveau kleuter).
- Grote ondersteuningsnood: intellectueel functioneren is meer dan merkbaar beperkter
dan bij een normaal begaafd persoon. Valt in grote mate uit voor adaptief functioneren.
(ernstig VB IQ 25-40) (niveau peuter).
- Constante ondersteuningsnood: beperking in alle aspecten van functioneren. Bijna geen
adaptief functioneren. (diebe VB IQ lager dan 25) (niveau baby met grote zorgbehoefte).
3. Oorzaken van een verstandelijke beperking.
chromosomale en genetische aspecten, maar ook doordat ergens iets verkeerd loopt tijdens de
prenatale, perinatale of postnatale fase.
3.1 chromosomale en genetische oorzaak
Het syndroom van down is een voorbeeld van zowel een chromosomale afwijking als een
genetische afwijking. Het wordt veroorzaakt door een extra exemplaar van chromosoom 21.
4
