Enterohepatische circulatie van galzouten:
• Gal wordt vrijgesteld in duodenum
• In jejunum, ileum en colon is er belangrijke (>95%) reabsorptie van galzouten
• Via vena porta komen deze galzouten weer in de lever terecht
o Galzouten worden 2-3 keer per dag gereabsorbeerd
• Klein deel (<5%) wordt uitgescheiden via stoelgang en vervangen door de novo
synthese in de lever vanuit cholesterol
Primaire galzouten: aangemaakt in lever vanuit cholesterol
Secundaire galzouten: aangemaakt in de dikke darm vanuit primaire galzouten door
bacteriën
Voorbeeld basisonderzoek lever
Onderzoeksvraag: NALFD (non-alcoholic fatty liver disease) komt meer voor bij mannen.
Wat is het mechanisme erachter, en meer bepaald spelen geslachtshormonen
(androgenen en/of estrogenen) hierbij een rol ?
Lever massa neemt méér toe bij mannetjes (bijkomende onderzoeken bezig om
mechanismen te achterhalen en rol van geslachtshormonen)
Section VIII: The endocrine system
Chapter 47-52: The endocrine system
Definities
Endocrinologie: het bestuderen van hormonen
Hormoon: een stof die via het bloed wordt vervoerd, en uiteindelijk effecten uitoefent op
een doelwitcel die niet op dezelfde locatie ligt in het lichaam als de cel die de stof
produceert en vrijgeeft
Classificatie
• Op basis van chemische structuur: peptide hormonen, steroidhormonen…
• Op basis van oplosbaarheid: wateroplosbaar of vetoplosbaar
93
, Hormonen van de neurohypofyse
Deze hormonen worden aangemaakt in neuronen van hypothalamus
Via axonen in vesikels vervoerd naar achterste kwab hypofyse
Vrijstelling in bloedbaan
Arginine-vasopressine (AVP) = ADH
• Diurese betekent urine productie
o AVP remt urine productie in nieren
• Speelt belangrijke rol in regulatie osmolaliteit van bloed
o Osmoreceptoren in hypothalamus geven signaal als bloed te
geconcentreerd is => AVP secretie in neurohypofyse
• Gaat via bloedbaan naar nier, stimuleert via second messenger signalisatie
aanmaak aquaporines thv apicale membraan
o Meer water reabsorptie => bloed verdund
Wat als het misloopt?
• AVP activiteit te laag = diabetes insipidus
o Gevolgen:
▪ Polyurie (overmatig plassen tot 15l per dag)
▪ Polydipsie (overmatig drinken)
o Oorzaken:
▪ Centraal (hypothalamus zet onvoldoende AVP vrij)
▪ Nefrogeen (nieren reageren onvoldoende op AVP)
• AVP activiteitte hoog
o Gevolgen: oa hersencellen zwellen => coma
o Oorzaken: oa AVP overproductie tgv tumor
94
, Oxytocine (OT)
Ook knuffelhormoon genoemd
• Rol in hechting en sociale interacties
o Vrijgezet bij oa seksueel contact en orgasme, effecten thv hersenen
• Stimuleert samentrekken van gladde spiercellen thv
o Baarmoeder (rol in conceptie en bevalling)
o Melkklieren in borst (regulatie van de vrijzetting zowel lokaal als
centraal/via de hersenen)
Hormonen van de adenohypofyse
In neuronen hypothalamus worden releasing hormones aangemaakt
Deze werken in op endocriene cellen adenohypofyse die dan hormonen
vrijstellen:
o Groeihormoon (GH)
o Adrenocorticotroop hormoon (ACTH)
o LH en FSH
o Prolactine (PRL)
o Thyroid-stimulerend hormoon (TSH)
Deze worden vrijgesteld in bloedbaan naar doelwit organen (vaak zelf
endocriene klieren)
Terugkoppelingssysteem
Het finaal hormoon vrijgesteld door doelwit orgaan onderdrukt hormoonaanmaak en
vrijstelling in hypothalamus en hypofyse
Bloedconcentratie van finaal hormoon binnen bepaalde grenzen houden
Bij endocriene aandoeningen kan probleem op verschillende niveau’s liggen:
• Endocriene klier die finaal hormoon produceert (primaire aandoening)
• Centraal dus hypothalamus of hypofyse die teveel of te weinig hormoon
produceert (secundaire aandoening)
• Perifeer dus doelwit orgaan dat onvoldoende reageert
• Exogene toediening (buiten lichaam zelf)
Onderscheid is van belang voor diagnose en behandeling
95
• Gal wordt vrijgesteld in duodenum
• In jejunum, ileum en colon is er belangrijke (>95%) reabsorptie van galzouten
• Via vena porta komen deze galzouten weer in de lever terecht
o Galzouten worden 2-3 keer per dag gereabsorbeerd
• Klein deel (<5%) wordt uitgescheiden via stoelgang en vervangen door de novo
synthese in de lever vanuit cholesterol
Primaire galzouten: aangemaakt in lever vanuit cholesterol
Secundaire galzouten: aangemaakt in de dikke darm vanuit primaire galzouten door
bacteriën
Voorbeeld basisonderzoek lever
Onderzoeksvraag: NALFD (non-alcoholic fatty liver disease) komt meer voor bij mannen.
Wat is het mechanisme erachter, en meer bepaald spelen geslachtshormonen
(androgenen en/of estrogenen) hierbij een rol ?
Lever massa neemt méér toe bij mannetjes (bijkomende onderzoeken bezig om
mechanismen te achterhalen en rol van geslachtshormonen)
Section VIII: The endocrine system
Chapter 47-52: The endocrine system
Definities
Endocrinologie: het bestuderen van hormonen
Hormoon: een stof die via het bloed wordt vervoerd, en uiteindelijk effecten uitoefent op
een doelwitcel die niet op dezelfde locatie ligt in het lichaam als de cel die de stof
produceert en vrijgeeft
Classificatie
• Op basis van chemische structuur: peptide hormonen, steroidhormonen…
• Op basis van oplosbaarheid: wateroplosbaar of vetoplosbaar
93
, Hormonen van de neurohypofyse
Deze hormonen worden aangemaakt in neuronen van hypothalamus
Via axonen in vesikels vervoerd naar achterste kwab hypofyse
Vrijstelling in bloedbaan
Arginine-vasopressine (AVP) = ADH
• Diurese betekent urine productie
o AVP remt urine productie in nieren
• Speelt belangrijke rol in regulatie osmolaliteit van bloed
o Osmoreceptoren in hypothalamus geven signaal als bloed te
geconcentreerd is => AVP secretie in neurohypofyse
• Gaat via bloedbaan naar nier, stimuleert via second messenger signalisatie
aanmaak aquaporines thv apicale membraan
o Meer water reabsorptie => bloed verdund
Wat als het misloopt?
• AVP activiteit te laag = diabetes insipidus
o Gevolgen:
▪ Polyurie (overmatig plassen tot 15l per dag)
▪ Polydipsie (overmatig drinken)
o Oorzaken:
▪ Centraal (hypothalamus zet onvoldoende AVP vrij)
▪ Nefrogeen (nieren reageren onvoldoende op AVP)
• AVP activiteitte hoog
o Gevolgen: oa hersencellen zwellen => coma
o Oorzaken: oa AVP overproductie tgv tumor
94
, Oxytocine (OT)
Ook knuffelhormoon genoemd
• Rol in hechting en sociale interacties
o Vrijgezet bij oa seksueel contact en orgasme, effecten thv hersenen
• Stimuleert samentrekken van gladde spiercellen thv
o Baarmoeder (rol in conceptie en bevalling)
o Melkklieren in borst (regulatie van de vrijzetting zowel lokaal als
centraal/via de hersenen)
Hormonen van de adenohypofyse
In neuronen hypothalamus worden releasing hormones aangemaakt
Deze werken in op endocriene cellen adenohypofyse die dan hormonen
vrijstellen:
o Groeihormoon (GH)
o Adrenocorticotroop hormoon (ACTH)
o LH en FSH
o Prolactine (PRL)
o Thyroid-stimulerend hormoon (TSH)
Deze worden vrijgesteld in bloedbaan naar doelwit organen (vaak zelf
endocriene klieren)
Terugkoppelingssysteem
Het finaal hormoon vrijgesteld door doelwit orgaan onderdrukt hormoonaanmaak en
vrijstelling in hypothalamus en hypofyse
Bloedconcentratie van finaal hormoon binnen bepaalde grenzen houden
Bij endocriene aandoeningen kan probleem op verschillende niveau’s liggen:
• Endocriene klier die finaal hormoon produceert (primaire aandoening)
• Centraal dus hypothalamus of hypofyse die teveel of te weinig hormoon
produceert (secundaire aandoening)
• Perifeer dus doelwit orgaan dat onvoldoende reageert
• Exogene toediening (buiten lichaam zelf)
Onderscheid is van belang voor diagnose en behandeling
95
