kijken naar leerlingen: samenvatting boek + syllabus

KIJKEN NAAR LEERLINGEN
HOOFDSTUK 1: INLEIDING

1. UITGANGSPUNT 1: DE DIDACTISCHE DRIEHOEK
DOEL ONDERWIJZEN
= leerprocessen op gang brengen bij anderen (leerlingen)
2 CENTRALE BEGRIPPEN
1. Leren
2. Onderwijzen Het lerende kind

3 BELANGRIJKE (F)ACTOREN
1. Leraar Onderwijs
2. Lerende leerproces
3. Leerinhoud
De De
Het lerende kind: leerkracht leerinhoud

- Beginsituatie + observeren
- Focus op leerling (individu) met ontwikkelingspsychologie
- Focus op klasgroep
Onderwijsonderzoekers:
1. Hatti
2. Marzano

1. HATTI: meta-analyse
= verschillende onderzoeken naast elkaar leggen & gelijkenissen zoeken
- Identificeerde 138 factoren die invloed hebben op leerprestaties v. lln.
˃ 6 domeinen:
 Leerkracht
 Leerling CURRICULUM
 Thuissituatie = inhoud die doorlopen wordt
 School
DIDACTIEK
 Curriculum
= hoe je iets aanleert
 Didactiek
- > leerkracht: meeste invloed
2. MARZANO: meta-analyse
- 11 factoren die invloed uitoefenen
˃ 3 categorieën
 Leerling niveau
 Leraar niveau
 Schoolniveau
- > leraar niveau: meeste invloed


1

,2. UITGANSPUNT 2: HANDELINGSGERICHT WERKEN
HANDELINGSGERICHT WERKEN
= visie & methodiek op zorg voor elke lln.: systematisch tegemoet komen aan
onderwijsbehoeften
van alle lln.
- ‘Gericht’: op onderwijsnoden vd lln.
- ‘Handelings’: er iets aan doen
˃ Klassikaal/ individueel
Uitgangspunten handelingsgericht werken:
1. Onderwijs- en ondersteuningsbehoeften
2. Leerkracht doet ertoe
3. Positieve aspecten als hefboom
4. Doelgericht
5. Afstemmen en wisselwerking
6. Constructieve samenwerking
7. Systematisch en transparant
1. ONDERWIJS- EN ONDERSTEUNINGSBEHOEFTEN
- Richten op wat lln. nodig heeft om een bep. doel te bereiken.
˃ Afstemmen v. onderwijs- en opvoedingsaanbod aan specifieke noden
Niet: wat is er met deze leerling?
Wel: wat heeft deze lln. nodig om een bep. doel te bereiken?
2. LEERKRACHT DOET ERTOE
- Wat heeft een leerkracht nodig om onderwijs- en opvoedingsnoden af te stemmen
op noden v. lln.?
˃ Vb. bijscholing, boek lezen over ADD, ADHD
3. POSITIEVE ASPECTEN ALS HEFBOOM
- Uitgaan vh. positieve ipv. problemen
4. DOELGERICHT
- Duidelijk doel gesteld
˃ Wat we ondernemen: ifv. Vooropgesteld doel
5. AFSTEMMING & WISSELWERKING
- Constante wisselwerking tss. lln & omgeving
- Context in rekening brengen
6. IN CONSTRUCTIEVE SAMENWERKING
- Opbouwende samenwerking tss. leerlingen, leerkrachten, ouders, begeleiders...


2

,7. SYSTEMATISCH & TRANSPARANT
- Planmatig & stap voor stap gewerkt (systematisch)
- Iedereen kent afgesproken werkwijze + begrijpt & gebruikt ze (transparant)


Continuüm van zorg:

- FASE 0
= goede preventieve basiszorg voor alle
leerlingen
- FASE 1
= verhoogde zorg voor de lln. die extra
begeleiding nodig hebben (MDO)
- FASE 2
= uitbreiding van zorg
= overstap naar een school op maat
- > hoe hoger de fase, hoe lager in de driehoek, hoe minder kinderen daartoe behoren
FASE 0: goede preventieve basiszorg voor alle leerlingen
Als leerkracht:
1. Verzamelen & noteren van leerlinggegevens
- > klasoverzicht + verzamelen per lln. relevante info: dmv. Observatie, analyses &
toetsen,
overleg met collega’s
2. Benoemen vd onderwijsbehoeften van alle lln.
- > in kaart proberen brengen wat de ‘onderwijsbehoefte’ van elke lln. is
3. Signaleren van lln. die extra begeleiding nodig hebben
- > obv. voorgaande stappen moeten we signaleren

FASE 1: verhoogde zorg voor de lln. die extra begeleiding nodig (in klas, maar iets extra)
Verder aan de slag met lln. die werden gesignaleerd in stap 3
4. voor lln. die extra begeleiding nodig hebben: wat zijn hun onderwijsbehoeften?
a) Welke doelen willen we bereiken met deze lln?
b) Wat heeft de lln. nodig om dit doel te bereiken
5. Clusteren van lln. met vergelijkbare onderwijsbehoeften in een subgroep
6. Opstellen, uitvoeren & evalueren van een plan voor de subgroepen, rekening
houdend met het plan voor de hele klas


FASE 2: UITBREIDING VAN ZORG

- Buitengewoon onderwijs
- IAC: individueel curriculum binnen regulier onderwijs



3

, HOOFDSTUK 2: DE BEGINSITUATIE


1. WAT IS DE BEGINSITUATIE
BEGINSITUATIE
= geheel aan factoren die zowel verwijzen naar individuele lln., klasgroep, individuele
leerkracht, leerkrachtenteam, schoolinfrastructuur, relaties tss. school & omgeving
- > Dynamisch begrip: beginsituatie vd lln. wijzigt voortdurend
- > onderwijs à la carte: alle lln. hebben recht op een maximale ontplooiing van hun
mogelijkheden.
Belangrijk: als leerkracht een zo nauwkeurig mogelijk zicht krijgen op de beginsituatie vd
lln als individu om het onderwijs daarop te kunnen afstemmen.
2. ZICHT KRIJGEN OP DE BEGINSITUATIE VAN DE LEERLING(EN) DOOR OBSERVEREN
WAARNEMEN
= meestal zeer opvallende indrukken en prikkels
OBSERVEREN
= waarneming (van gedragingen) op volledige, precieze, systematische manier
Conclusie: observeren is en doelgerichte, systematische & objectieve waarneming van
gedragingen
Doel: een zo nauwkeurig mogelijk beeld krijgen vd geobserveerde
- Doelgericht
˃ Info verzamelen in overeenstemming met het doel
WAT




˃ Antwoord formuleren op vooropgestelde vraag (wie/ wat/ wanneer/ waar)
- Systematisch
˃ Meermaals, over een langere periode, in alle mogelijke omstandigheden
- Objectief
˃ Los van sympathieën & antipathieën, los van onze gevoelsinstelling


Tijdens de opleiding: om te leren
WAAROM




Later: om de individualiteit van elke lln. te achterhalen om deze verder te laten ontwikkelen
Ook: zelfkennis




4