Jorne Simons
INHOUDSOPGAVE GOEDERENRECHT
Inleiding................................................................................................................... 6
Situering............................................................................................................... 6
Relevantie............................................................................................................. 6
Overzicht............................................................................................................... 6
Titel 2. Temporeel toepassingsgebied boek 3 BW....................................................8
Hoofdstuk 1. Eerbiedigende werking per 1 september 2021................................8
Hoofdstuk 2. Anticipatieve toepassing voor inwerkingtreding..............................8
Hoofdstuk 3. Bijzondere regmises inzake overgangsrecht....................................9
Titel 3. Vermogensleer........................................................................................... 10
Hoofdstuk 1. Begrip en samenstelling van vermogen.........................................10
Hoofdstuk 2. Gehoudenheid met het volledige vermogen en eenheid van
vermogen............................................................................................................ 12
Titel 4. Algemene principes van zakelijke rechten.................................................14
Hoofdstuk 1. Zakelijk recht vs verbintenis..........................................................14
Hoofdstuk 2 Numerus clausus en ‘gecontroleerde’ wilsautonomie.....................18
2.1. Numerus clausus...................................................................................... 18
2.1.1. Begrip................................................................................................. 18
2.1.2. Grondslagen voor numerus clausus....................................................19
2.1.3. Nuanceringen..................................................................................... 19
2.2. ‘gecontroleerde wilsautonomie’................................................................19
Hoofdstuk 3. Kenmerken zakelijke rechten.........................................................21
3.1. Volgrecht (art. 3.4 BW)............................................................................. 21
3.2. Bescherming tegen insolvabiliteit / recht van voorrang (art. 3.5 BW)......22
3.3. Bijzondere vereisten inzake het voorwerp van zakelijke rechten.............23
Hoofdstuk 4. Rechtsvordering ter bescherming van zakelijke rechten...............28
4.1. Bezitsvorderingen..................................................................................... 29
4.1.1. Welke bezitsvorderingen zijn er?........................................................29
Hoofdstuk 5. (Her)kwalificatie en conversie........................................................32
Titel 5. Verkrijging en overdracht van zakelijke rechten (gastcollege Van de
Voorde).................................................................................................................. 33
Hoofdstuk 1. Overdraagbaarheid van goederen.................................................33
Hoofdstuk 2. Afgeleide vs. Oorspronkelijke wijze van verkrijging.......................33
Hoofdstuk 3. Afgeleide wijzen van (eigendoms)verkrijging.................................34
Hoofdstuk 4. Oorspronkelijke wijzen van (eigendoms)verkrijging.......................37
1
,Jorne Simons
4.1. Verkrijgende verjaring (3.26 BW)..............................................................38
4.2. Bezitter te goeder trouw van roerende goederen (art. 3.28 BW)..............42
4.3. Verkrijging van vruchten en opbrengsten (art. 3.29 BW)..........................43
4.4. Natrekking (algemeen)............................................................................. 45
Titel 6. Tenietgaan van zakelijke rechten...............................................................45
Hoofdstuk 1. Algemene wijzen tenietgaan van zakelijke rechten (art. 3.15 BW) 46
Hoofdstuk 2. Bijzondere wijzen tenietgaan van zakelijke gebruiksrechten (art.
3.16 BW)............................................................................................................. 46
Hoofdstuk 3. Relatieve wijzen van tenietgaan (art. 3.17 BW).............................48
Titel 7. Publiciteit en derdenwerking (gastcollege)................................................50
Hoofdstuk 1. Publiciteit in het algemeen............................................................50
Hoofdstuk 2. Bezit............................................................................................... 50
Hoofdstuk 3. Onroerende publiciteit...................................................................55
3.1. Overschrijving........................................................................................... 56
3.2. Inschrijving............................................................................................... 57
3.3. Kantmelding.............................................................................................. 57
Titel 8. Begrenzingen............................................................................................. 57
Hoofdstuk 1. Rechtsmisbruik (art 1.10 BW)........................................................58
Hoofdstuk 2. Burenhinder................................................................................... 59
Voorwaarden burenhinder? (4)........................................................................61
1. Nabuurschap (buren)................................................................................ 61
2. Bovenmatige hinder................................................................................. 63
3. Toerekenbaarheid..................................................................................... 64
4. Oorzakelijk verband.................................................................................. 66
Remedies / Sanctie?........................................................................................ 66
DEEL 2. GOEDEREN................................................................................................... 72
Titel 1. Algemene categorieën............................................................................... 72
Hoofdstuk 1. Algemene driedeling......................................................................72
Hoofdstuk 2. Vruchten en opbrengsten (art 3.42 BW)........................................72
2.1. Vruchten: nt substantie............................................................................ 73
2.2. Opbrengsten: wel substantie (cf abusus)..................................................73
Titel 2. Onderscheid der goederen.........................................................................73
Hoofdstuk 1. Roerende vs. onroerende goederen...............................................73
1.1. Onroerende goederen............................................................................... 75
1.1.1. Onroerende goederen uit de aard......................................................75
2
,Jorne Simons
1.1.2. Onroerende Goederen door incorporatie (3.47 BW)...........................75
1.1.3. Onroerende goederen door bestemming............................................79
1.1.4. Onroerende goederen door het voorwerp..........................................82
1.2. Roerende goederen.................................................................................. 83
Hoofdstuk 2. Publieke goederen (domeingoederen)...........................................85
Titel 1. Eigendom................................................................................................... 86
Hoofdstuk 1. Begrip en situering.........................................................................86
Hoofdstuk 2. Bevoegdheden............................................................................... 86
Hoofdstuk 3. Kenmerken..................................................................................... 88
3.1. Eigendomsrecht is omvattend (≠ absoluut)..............................................88
3.2. Eigendomsrecht is exclusief.....................................................................88
3.3. Eigendomsrecht is eeuwigdurend.............................................................88
Hoofdstuk 4. Bijzondere bepaling inzake roerende eigendom............................90
Hoofdstuk 5. Bijzondere bepalingen inzake onroerende eigendom....................90
Hoofdstuk 6. Bescherming van het eigendomsrecht...........................................92
Titel 2. Mede-eigendom......................................................................................... 92
Hoofdstuk 1. Juridische aard van mede-eigendom..............................................92
Hoofdstuk 2. Typologie....................................................................................... 92
2.1. Mede-eigendom en onverdeeldheid..........................................................92
2.2. Verschillende soorten mede-eigendom.....................................................93
Hoofdstuk 3. Regime van de mede-eigendom....................................................94
3.1. Toevallige ME............................................................................................ 94
3.2. Vrijwillige ME............................................................................................. 98
3.3. Gedwongen ME......................................................................................... 99
Hoofdstuk 4. Appartementsmede-eigendom....................................................100
4.1. Algemeen................................................................................................ 100
4.2. Toepassingsgebied (art. 3.84 BW)..........................................................101
4.2.1. Drie toepassingsvoorwaarden..........................................................101
4.2.2. Uitsluiting toepassingsgebied...........................................................102
4.3. Vereniging van mede-eigenaars.............................................................103
4.3.1. Rechtspersoonlijkheid.......................................................................103
4.3.2. Vermogen van de VME.....................................................................103
4.3.3. Oprichtingsvoorwaarden...................................................................104
4.3.4. Organen............................................................................................ 104
3
, Jorne Simons
4.4. Akten van appartementsmede-eigendom...............................................110
4.4.1. Statuten: basisakte en reglement van mede-eigendom...................110
4.4.2. Reglement van interne orde (RIO)....................................................112
4.5. Deelverenigingen.................................................................................... 113
4.6. Overdracht van een kavel.......................................................................115
Titel 3. Erfdienstbaarheden.................................................................................. 117
Hoofdstuk 1. Begrip, kenmerken en indeling van erfdienstbaarheden.............117
1.1. Definitie.................................................................................................. 117
1.2. Wezenskenmerken................................................................................. 117
1.3. Kenmerken............................................................................................. 122
1.4. Indeling van erfdienstbaarheden............................................................123
Titel 4. Vruchtgebruik (en recht van bewoning)...................................................132
Hoofdstuk 1. Begrip en kenmerken...................................................................133
Hoofdstuk 2. Duur............................................................................................. 134
Hoofdstuk 3. Verkrijging van vruchtgebruik......................................................137
Hoofdstuk 4. Bevoegdheden en verplichtingen................................................137
Titel 5. Erfpacht....................................................................................................... 143
Hoofdstuk 1. Begrip en kenmerk.......................................................................143
Hoofdstuk 2. Voorwerp...................................................................................... 143
Hoofdstuk 3. Duur – 3.169 BW..........................................................................144
Hoofdstuk 4. Verkrijging erfpacht.....................................................................145
Hoofdstuk 5. Bevoegdheden en verplichtingen................................................145
Hoofdstuk 6. Tenietgaan van erfpacht (Einde)..................................................146
Titel 6. Opstal...................................................................................................... 147
Hoofdstuk 2. Begrip, kenmerken – 3.177 BW....................................................150
Hoofdstuk 2. Voorwerp...................................................................................... 150
Hoofdstuk 3. Duur – 3.180 BW..........................................................................153
Hoofdstuk 5. Bevoegdheden en verplichtingen................................................155
Hoofdstuk 6. Tenietgaan opstalrecht (Einde)....................................................155
DEEL 4. ADMINISTRATIEF GOEDERENRECHT...........................................................157
Titel 1. Privaat vs. openbaar domein....................................................................157
Hoofdstuk 1. Domeingoederen (publieke goederen).........................................157
Hoofdstuk 2. Voorbeelden................................................................................. 159
Hoofdstuk 3. (Afnemend) belang onderscheid..................................................160
4
INHOUDSOPGAVE GOEDERENRECHT
Inleiding................................................................................................................... 6
Situering............................................................................................................... 6
Relevantie............................................................................................................. 6
Overzicht............................................................................................................... 6
Titel 2. Temporeel toepassingsgebied boek 3 BW....................................................8
Hoofdstuk 1. Eerbiedigende werking per 1 september 2021................................8
Hoofdstuk 2. Anticipatieve toepassing voor inwerkingtreding..............................8
Hoofdstuk 3. Bijzondere regmises inzake overgangsrecht....................................9
Titel 3. Vermogensleer........................................................................................... 10
Hoofdstuk 1. Begrip en samenstelling van vermogen.........................................10
Hoofdstuk 2. Gehoudenheid met het volledige vermogen en eenheid van
vermogen............................................................................................................ 12
Titel 4. Algemene principes van zakelijke rechten.................................................14
Hoofdstuk 1. Zakelijk recht vs verbintenis..........................................................14
Hoofdstuk 2 Numerus clausus en ‘gecontroleerde’ wilsautonomie.....................18
2.1. Numerus clausus...................................................................................... 18
2.1.1. Begrip................................................................................................. 18
2.1.2. Grondslagen voor numerus clausus....................................................19
2.1.3. Nuanceringen..................................................................................... 19
2.2. ‘gecontroleerde wilsautonomie’................................................................19
Hoofdstuk 3. Kenmerken zakelijke rechten.........................................................21
3.1. Volgrecht (art. 3.4 BW)............................................................................. 21
3.2. Bescherming tegen insolvabiliteit / recht van voorrang (art. 3.5 BW)......22
3.3. Bijzondere vereisten inzake het voorwerp van zakelijke rechten.............23
Hoofdstuk 4. Rechtsvordering ter bescherming van zakelijke rechten...............28
4.1. Bezitsvorderingen..................................................................................... 29
4.1.1. Welke bezitsvorderingen zijn er?........................................................29
Hoofdstuk 5. (Her)kwalificatie en conversie........................................................32
Titel 5. Verkrijging en overdracht van zakelijke rechten (gastcollege Van de
Voorde).................................................................................................................. 33
Hoofdstuk 1. Overdraagbaarheid van goederen.................................................33
Hoofdstuk 2. Afgeleide vs. Oorspronkelijke wijze van verkrijging.......................33
Hoofdstuk 3. Afgeleide wijzen van (eigendoms)verkrijging.................................34
Hoofdstuk 4. Oorspronkelijke wijzen van (eigendoms)verkrijging.......................37
1
,Jorne Simons
4.1. Verkrijgende verjaring (3.26 BW)..............................................................38
4.2. Bezitter te goeder trouw van roerende goederen (art. 3.28 BW)..............42
4.3. Verkrijging van vruchten en opbrengsten (art. 3.29 BW)..........................43
4.4. Natrekking (algemeen)............................................................................. 45
Titel 6. Tenietgaan van zakelijke rechten...............................................................45
Hoofdstuk 1. Algemene wijzen tenietgaan van zakelijke rechten (art. 3.15 BW) 46
Hoofdstuk 2. Bijzondere wijzen tenietgaan van zakelijke gebruiksrechten (art.
3.16 BW)............................................................................................................. 46
Hoofdstuk 3. Relatieve wijzen van tenietgaan (art. 3.17 BW).............................48
Titel 7. Publiciteit en derdenwerking (gastcollege)................................................50
Hoofdstuk 1. Publiciteit in het algemeen............................................................50
Hoofdstuk 2. Bezit............................................................................................... 50
Hoofdstuk 3. Onroerende publiciteit...................................................................55
3.1. Overschrijving........................................................................................... 56
3.2. Inschrijving............................................................................................... 57
3.3. Kantmelding.............................................................................................. 57
Titel 8. Begrenzingen............................................................................................. 57
Hoofdstuk 1. Rechtsmisbruik (art 1.10 BW)........................................................58
Hoofdstuk 2. Burenhinder................................................................................... 59
Voorwaarden burenhinder? (4)........................................................................61
1. Nabuurschap (buren)................................................................................ 61
2. Bovenmatige hinder................................................................................. 63
3. Toerekenbaarheid..................................................................................... 64
4. Oorzakelijk verband.................................................................................. 66
Remedies / Sanctie?........................................................................................ 66
DEEL 2. GOEDEREN................................................................................................... 72
Titel 1. Algemene categorieën............................................................................... 72
Hoofdstuk 1. Algemene driedeling......................................................................72
Hoofdstuk 2. Vruchten en opbrengsten (art 3.42 BW)........................................72
2.1. Vruchten: nt substantie............................................................................ 73
2.2. Opbrengsten: wel substantie (cf abusus)..................................................73
Titel 2. Onderscheid der goederen.........................................................................73
Hoofdstuk 1. Roerende vs. onroerende goederen...............................................73
1.1. Onroerende goederen............................................................................... 75
1.1.1. Onroerende goederen uit de aard......................................................75
2
,Jorne Simons
1.1.2. Onroerende Goederen door incorporatie (3.47 BW)...........................75
1.1.3. Onroerende goederen door bestemming............................................79
1.1.4. Onroerende goederen door het voorwerp..........................................82
1.2. Roerende goederen.................................................................................. 83
Hoofdstuk 2. Publieke goederen (domeingoederen)...........................................85
Titel 1. Eigendom................................................................................................... 86
Hoofdstuk 1. Begrip en situering.........................................................................86
Hoofdstuk 2. Bevoegdheden............................................................................... 86
Hoofdstuk 3. Kenmerken..................................................................................... 88
3.1. Eigendomsrecht is omvattend (≠ absoluut)..............................................88
3.2. Eigendomsrecht is exclusief.....................................................................88
3.3. Eigendomsrecht is eeuwigdurend.............................................................88
Hoofdstuk 4. Bijzondere bepaling inzake roerende eigendom............................90
Hoofdstuk 5. Bijzondere bepalingen inzake onroerende eigendom....................90
Hoofdstuk 6. Bescherming van het eigendomsrecht...........................................92
Titel 2. Mede-eigendom......................................................................................... 92
Hoofdstuk 1. Juridische aard van mede-eigendom..............................................92
Hoofdstuk 2. Typologie....................................................................................... 92
2.1. Mede-eigendom en onverdeeldheid..........................................................92
2.2. Verschillende soorten mede-eigendom.....................................................93
Hoofdstuk 3. Regime van de mede-eigendom....................................................94
3.1. Toevallige ME............................................................................................ 94
3.2. Vrijwillige ME............................................................................................. 98
3.3. Gedwongen ME......................................................................................... 99
Hoofdstuk 4. Appartementsmede-eigendom....................................................100
4.1. Algemeen................................................................................................ 100
4.2. Toepassingsgebied (art. 3.84 BW)..........................................................101
4.2.1. Drie toepassingsvoorwaarden..........................................................101
4.2.2. Uitsluiting toepassingsgebied...........................................................102
4.3. Vereniging van mede-eigenaars.............................................................103
4.3.1. Rechtspersoonlijkheid.......................................................................103
4.3.2. Vermogen van de VME.....................................................................103
4.3.3. Oprichtingsvoorwaarden...................................................................104
4.3.4. Organen............................................................................................ 104
3
, Jorne Simons
4.4. Akten van appartementsmede-eigendom...............................................110
4.4.1. Statuten: basisakte en reglement van mede-eigendom...................110
4.4.2. Reglement van interne orde (RIO)....................................................112
4.5. Deelverenigingen.................................................................................... 113
4.6. Overdracht van een kavel.......................................................................115
Titel 3. Erfdienstbaarheden.................................................................................. 117
Hoofdstuk 1. Begrip, kenmerken en indeling van erfdienstbaarheden.............117
1.1. Definitie.................................................................................................. 117
1.2. Wezenskenmerken................................................................................. 117
1.3. Kenmerken............................................................................................. 122
1.4. Indeling van erfdienstbaarheden............................................................123
Titel 4. Vruchtgebruik (en recht van bewoning)...................................................132
Hoofdstuk 1. Begrip en kenmerken...................................................................133
Hoofdstuk 2. Duur............................................................................................. 134
Hoofdstuk 3. Verkrijging van vruchtgebruik......................................................137
Hoofdstuk 4. Bevoegdheden en verplichtingen................................................137
Titel 5. Erfpacht....................................................................................................... 143
Hoofdstuk 1. Begrip en kenmerk.......................................................................143
Hoofdstuk 2. Voorwerp...................................................................................... 143
Hoofdstuk 3. Duur – 3.169 BW..........................................................................144
Hoofdstuk 4. Verkrijging erfpacht.....................................................................145
Hoofdstuk 5. Bevoegdheden en verplichtingen................................................145
Hoofdstuk 6. Tenietgaan van erfpacht (Einde)..................................................146
Titel 6. Opstal...................................................................................................... 147
Hoofdstuk 2. Begrip, kenmerken – 3.177 BW....................................................150
Hoofdstuk 2. Voorwerp...................................................................................... 150
Hoofdstuk 3. Duur – 3.180 BW..........................................................................153
Hoofdstuk 5. Bevoegdheden en verplichtingen................................................155
Hoofdstuk 6. Tenietgaan opstalrecht (Einde)....................................................155
DEEL 4. ADMINISTRATIEF GOEDERENRECHT...........................................................157
Titel 1. Privaat vs. openbaar domein....................................................................157
Hoofdstuk 1. Domeingoederen (publieke goederen).........................................157
Hoofdstuk 2. Voorbeelden................................................................................. 159
Hoofdstuk 3. (Afnemend) belang onderscheid..................................................160
4
