Uitgebreide samenvatting farmaceutische wetenschappen FB3

Samenvatting farmaceutische wetenschappen theorie
Deel 1: Toxicologie
H1: Toxicologie als vakgebied
inleiding
 Domeinen:
o Klinische toxicologie => dosis bepaalt of toxische stoffen giftig zijn + link aan symptoom
o Arbeidstoxicologie => arbeiders blootgesteld voor langere periode
o Mechanische toxicologie => manier waarop toxische stoffen hun effect veroorzaken
o Analytische toxicologie => bepaling toxische stoffen kwantitatief en kwalitatief
o forensische toxicologie => aantonen van accidentele of opzettelijke toxicologie
o voedingstoxicologie => kwaliteit voedingsmiddel
o milieu- en ecotoxicologie => bv pesticiden

 functies toxicologen:
o mechanismen onderzoeken
o analytische procedures ontwikkelen/verbeteren
o Veiligere chemische producten ontwikkelen
o Veiligere geneesmiddelen ontwikkelen
o Bepaal risico's voor chemische blootstelling
o Behandelingen voor chemische blootstelling ontwikkelen
o Onderwijs


H2: vergiftiging als maatschappelijk verschijnsel
Inleiding
 Vergiftiging => verstoring fysiologische functies door chemische stof waardoor lichamelijke
conditie niet meer gezond is => ziekteverschijnselen
o Intensiteit afhankelijk van:
 Soort vergif => gevaar
 Hoeveelheid opgenomen in lichaam => dosis
 Lichamelijke conditie persoon en individuele gevoeligheid
 Levensomstandigheden en -gewoonten van persoon


Vergiftiging door contact met de natuur
 Planten => meeste zijn bekend en herkenbaar
o Cassave => landbouwgewas die cyaniden bevat
o Peulvruchten => bevatten giftige eiwitten die darmfunctie kunnen veroorzaken
 Verdwijnt wanneer deze worden verwarmd

o Andere gewassen bevatten ook toxinen => bv solanine in aardappelen
 In normale dosis niet schadelijk



1

, o Eten met juiste samenstelling aan nutriënten => invloed op kanker

 Dieren => kwallen, spinnen, slangen …
o Kogelvis => bevat tetrodotoxine in bepaalde organen
o Vissen en weekdieren => bevatten soms saxitoxine => controle door FAVV
o Hoeveelheid is belangrijk => kunnen nitriet of nitrosamines bevatten
 Kankerverwekkend
 Verhitten van vlees en vis => vorming kankerverwekkende stoffen

 Schimmels en bacteriën => voedingsmiddelen besmet met toxinevormers
o Aflatoxines => infecteren bv mais => schade aanbrengen aan lever en kankerverwekkend
o Botulinetoxine => sterk gif dat voorkwam in vleeswaren
 Verminderd door gebruik van conserveermiddelen (nitriet)

o Salmonella en listeria => voedselvergiftiging door bacteriën

 Mineralen => dualistische karakter => kleine hoeveelheden zijn goed, grote slecht
o Fluor => in vulkaangebieden met hoge concentratie in water => gebit en been
ontwikkeling aantasten
o Arseen => geeft zwarte vlekken op handen


Vergiftigingen als gevolg van industriële bedrijvigheid
 Vergiftigingen door het beroep => omgeving
o Loodvergiftiging => nemen een te hoog percentage lood op
o Softenon => geneesmiddel met thalidomide als actieve stof => geboorteafwijkingen


Intentionele vergiftigingen
 Executiemiddel => bv concurrent uitschakelen
 Oorlogsinstrument => bv gifgas, mosterdgas of traangas
 Bestrijding van planten en dieren => bv pesticide
 Geestverruimend => stimulerende middelen
 Zelfintoxicatie => overdosis geneesmiddelen


H3: het lot van toxische stoffen in het milieu en in organismen
Inleiding
 Optreden toxisch effect => afhankelijk van hoeveelheid op kwetsbare plaats in lichaam
o Hoeveel komt daar terecht
o Hoeveelheid t.o.v. bloodstellingsniveau
o Hoeveelheid t.o.v. hoeveelheid in milieu

 Vergiftiging volgt verplaatsingsproces => lot van de stof
o Van bron tot onmiddellijke omgeving
o Van onmiddellijke omgeving tot op plaats van werking

2

, Het lot van stoffen in het milieu
 Omstandigheden aan de bron => 4 parameters
o Plaatsen waar introductie plaatsvindt
 Distributieve bron => stoffen gelijktijdig op meerdere plaatsen terecht
 Niet-distributieve of puntbron => komt op nauwkeurig omschreven plaats terecht

o Duur van introductie
 Enkelvoudig => incidentele dumpingen bv ongeval tankauto
 Meervoudig
 Continu

o Vorm en hoeveelheid waarin de stof in het milieu terechtkomt => zuiver, gemengd …
 Meeste stoffen komen in onzuivere vorm in milieu terecht

o Hoeveelheid stof => belangrijkste factor

 Verplaatsing en omzetting in het milieu => afhankelijk van eigenschappen stof en milieu
o Belangrijkste factoren die er voor zorgen dat de stof bij introductie (A) minder bij B komt
 V = verspreidingsverlies
 Bij bv hevige wind of woelig water
 Uitwisseling water en lucht

 I = influx
 Via bv regen komen stoffen uit lucht in water terecht bv zure regen

 A = adsorptie
 Aan bodem of sediment adsorberen

 D = desorptie => stof die vrijkomt van oppervlak
 Evenwicht tussen adsorptie en desorptie

 T = transformatie in milieu
 Biotische en abiotische factoren wordt chemische structuur aangepast
 Ontstaan van toxische stoffen (+,=of-)
 Door bv hydrolyse, oxidatie processen of door micro-organismen


Het lot van stoffen binnen het organismen
 Verplaatsingen en omzettingen binnen het organismen:
o Belangrijke factoren:
 B = uitwendige blootstelling
 Hoeveelheid opname c

 C = dosis
 Opgenomen hoeveelheid uit uitwendige blootstelling

 D = hoeveelheid op plaats effect of receptor

3