2024-
2025
Recht en Deontologie
Emmy Vanovervelt
2JOUD
2024-2025
,INHOUD
1 Inleiding - Wat is recht? ....................................................................................................................................... 4
I Objectief en subjectief recht ............................................................................................................................. 4
II Privaat en publiek recht ................................................................................................................................... 5
III nationaal of internationaal recht .................................................................................................................... 6
Nieuw strafwetboek ............................................................................................................................................ 7
2 Bronnen van macht ............................................................................................................................................ 10
i de trias politica ................................................................................................................................................ 10
De staatsstructuur ......................................................................................................................................... 10
II Rechtsregels voor heel belgië ........................................................................................................................ 12
De grondwet.................................................................................................................................................. 12
III rechtsregels voor regio’s ............................................................................................................................... 14
IV internationale bronnnen ............................................................................................................................... 15
V Andere bronnen ............................................................................................................................................. 15
3 Hoven en rechtbanken ....................................................................................................................................... 16
I rechtbanken .................................................................................................................................................... 17
II hoven.............................................................................................................................................................. 19
HOVEN EN RECHTBANKEN ZIJN ONDERWERP VAN JOURNALISTIEK WERK ..................................................... 20
4 Het parket .......................................................................................................................................................... 28
I openbaar ministerie ........................................................................................................................................ 28
TAKEN EN OPDRACHTEN ............................................................................................................................... 28
aanhoudingen ............................................................................................................................................... 31
ii BERICHTEN OVER DE ONDERZOEKSFASE........................................................................................................ 31
JUSTITIE VS JOURNALISTIEK ......................................................................................................................... 31
inzagerecht – belangrijk begrip..................................................................................................................... 32
INTERVIEW CHRIS VERHAEGHE .................................................................................................................... 32
Interview Katlijn De Wispelare -substituur-procureur des Konings parket van Oost-Vlaanderen ............ 34
5 andere gerechtshoven ....................................................................................................................................... 36
I Raad van state ................................................................................................................................................. 36
Structuur ....................................................................................................................................................... 36
Hervorming Annelies Verlinden (cd&v)......................................................................................................... 37
II. raad voor vergunningsbetwistingen.............................................................................................................. 37
III grondwettelijk hof ......................................................................................................................................... 38
IV rekenhof ........................................................................................................................................................ 38
EXTRA: Vlaamse justitie ........................................................................................................................................ 39
Notities terzake: ........................................................................................................................................... 39
,6 wetten en recht in europa ................................................................................................................................. 41
I. totstandkomig EU-wetgeving ......................................................................................................................... 41
maar eerst ... de politieke instellingen .......................................................................................................... 41
Bevoegdheden .............................................................................................................................................. 41
Primaire en secondaire wetgeving ................................................................................................................ 42
Europees burgerinitiatief .............................................................................................................................. 44
II. Handhaving EU-wetgeving ............................................................................................................................ 44
Europees Gerecht en Europees Hof van Justitie ........................................................................................... 44
Europees parket / Openbaar ministerie ........................................................................................................ 45
III vier vrijheden ................................................................................................................................................ 45
IV. grondrechten in de Unie .............................................................................................................................. 45
DSA / DMA / AI ACT / EUROPEAN MEDIA ACT ...................................................................................................... 47
I. Digital Services Act (DSA) ............................................................................................................................... 47
II. Digital Markets Act (DMA) ............................................................................................................................ 47
III. AI Act ............................................................................................................................................................ 47
IV. European Media Act .................................................................................................................................... 48
7 Andere internationale rechtscolleges ................................................................................................................ 49
I. Europees hof voor de rechten van de mens .................................................................................................. 49
II. Internationaal gerechtshof............................................................................................................................ 50
III. internationaal strafhof ................................................................................................................................. 50
8 Auteursrecht ...................................................................................................................................................... 51
I. wettelijk kader................................................................................................................................................ 51
II. enkele principes ............................................................................................................................................ 51
III. vermogensrechten ....................................................................................................................................... 52
IV. Morele rechten ............................................................................................................................................ 53
V. naburige rechten ........................................................................................................................................... 54
VI uitzonderingen .............................................................................................................................................. 54
Wanneer moet een auteur geen toestemming geven? ............................................................................. 54
citaatrecht..................................................................................................................................................... 54
Vii. portretrecht ................................................................................................................................................ 55
VIII copyleft en creative common ..................................................................................................................... 56
gASTLES: cHARLOTTE mICHILS ..................................................................... Fout! Bladwijzer niet gedefinieerd.
gastles kinderwijzer – notities ............................................................................................................................... 66
Inleiding Kindwijzer ........................................................................................................................................... 66
Les 8/05/2024 .................................................................................................. Fout! Bladwijzer niet gedefinieerd.
II. strafrecht ....................................................................................................................................................... 72
III. burgerlijk recht ............................................................................................................................................. 72
, VI. bronnengeheim............................................................................................................................................ 73
DSA, DMA, AI act en european media act ........................................................ Fout! Bladwijzer niet gedefinieerd.
Deontologie ........................................................................................................................................................... 76
Media-ethiek ......................................................................................................................................................... 80
DEFINITIES ......................................................................................................................................................... 80
I. Context voor ethisch handelen in/van/ door de media ................................................................................. 80
II. wanneer staat de ethiek in de media onder druk? ....................................................................................... 82
III. vraagstukken ................................................................................................................................................ 82
2025
Recht en Deontologie
Emmy Vanovervelt
2JOUD
2024-2025
,INHOUD
1 Inleiding - Wat is recht? ....................................................................................................................................... 4
I Objectief en subjectief recht ............................................................................................................................. 4
II Privaat en publiek recht ................................................................................................................................... 5
III nationaal of internationaal recht .................................................................................................................... 6
Nieuw strafwetboek ............................................................................................................................................ 7
2 Bronnen van macht ............................................................................................................................................ 10
i de trias politica ................................................................................................................................................ 10
De staatsstructuur ......................................................................................................................................... 10
II Rechtsregels voor heel belgië ........................................................................................................................ 12
De grondwet.................................................................................................................................................. 12
III rechtsregels voor regio’s ............................................................................................................................... 14
IV internationale bronnnen ............................................................................................................................... 15
V Andere bronnen ............................................................................................................................................. 15
3 Hoven en rechtbanken ....................................................................................................................................... 16
I rechtbanken .................................................................................................................................................... 17
II hoven.............................................................................................................................................................. 19
HOVEN EN RECHTBANKEN ZIJN ONDERWERP VAN JOURNALISTIEK WERK ..................................................... 20
4 Het parket .......................................................................................................................................................... 28
I openbaar ministerie ........................................................................................................................................ 28
TAKEN EN OPDRACHTEN ............................................................................................................................... 28
aanhoudingen ............................................................................................................................................... 31
ii BERICHTEN OVER DE ONDERZOEKSFASE........................................................................................................ 31
JUSTITIE VS JOURNALISTIEK ......................................................................................................................... 31
inzagerecht – belangrijk begrip..................................................................................................................... 32
INTERVIEW CHRIS VERHAEGHE .................................................................................................................... 32
Interview Katlijn De Wispelare -substituur-procureur des Konings parket van Oost-Vlaanderen ............ 34
5 andere gerechtshoven ....................................................................................................................................... 36
I Raad van state ................................................................................................................................................. 36
Structuur ....................................................................................................................................................... 36
Hervorming Annelies Verlinden (cd&v)......................................................................................................... 37
II. raad voor vergunningsbetwistingen.............................................................................................................. 37
III grondwettelijk hof ......................................................................................................................................... 38
IV rekenhof ........................................................................................................................................................ 38
EXTRA: Vlaamse justitie ........................................................................................................................................ 39
Notities terzake: ........................................................................................................................................... 39
,6 wetten en recht in europa ................................................................................................................................. 41
I. totstandkomig EU-wetgeving ......................................................................................................................... 41
maar eerst ... de politieke instellingen .......................................................................................................... 41
Bevoegdheden .............................................................................................................................................. 41
Primaire en secondaire wetgeving ................................................................................................................ 42
Europees burgerinitiatief .............................................................................................................................. 44
II. Handhaving EU-wetgeving ............................................................................................................................ 44
Europees Gerecht en Europees Hof van Justitie ........................................................................................... 44
Europees parket / Openbaar ministerie ........................................................................................................ 45
III vier vrijheden ................................................................................................................................................ 45
IV. grondrechten in de Unie .............................................................................................................................. 45
DSA / DMA / AI ACT / EUROPEAN MEDIA ACT ...................................................................................................... 47
I. Digital Services Act (DSA) ............................................................................................................................... 47
II. Digital Markets Act (DMA) ............................................................................................................................ 47
III. AI Act ............................................................................................................................................................ 47
IV. European Media Act .................................................................................................................................... 48
7 Andere internationale rechtscolleges ................................................................................................................ 49
I. Europees hof voor de rechten van de mens .................................................................................................. 49
II. Internationaal gerechtshof............................................................................................................................ 50
III. internationaal strafhof ................................................................................................................................. 50
8 Auteursrecht ...................................................................................................................................................... 51
I. wettelijk kader................................................................................................................................................ 51
II. enkele principes ............................................................................................................................................ 51
III. vermogensrechten ....................................................................................................................................... 52
IV. Morele rechten ............................................................................................................................................ 53
V. naburige rechten ........................................................................................................................................... 54
VI uitzonderingen .............................................................................................................................................. 54
Wanneer moet een auteur geen toestemming geven? ............................................................................. 54
citaatrecht..................................................................................................................................................... 54
Vii. portretrecht ................................................................................................................................................ 55
VIII copyleft en creative common ..................................................................................................................... 56
gASTLES: cHARLOTTE mICHILS ..................................................................... Fout! Bladwijzer niet gedefinieerd.
gastles kinderwijzer – notities ............................................................................................................................... 66
Inleiding Kindwijzer ........................................................................................................................................... 66
Les 8/05/2024 .................................................................................................. Fout! Bladwijzer niet gedefinieerd.
II. strafrecht ....................................................................................................................................................... 72
III. burgerlijk recht ............................................................................................................................................. 72
, VI. bronnengeheim............................................................................................................................................ 73
DSA, DMA, AI act en european media act ........................................................ Fout! Bladwijzer niet gedefinieerd.
Deontologie ........................................................................................................................................................... 76
Media-ethiek ......................................................................................................................................................... 80
DEFINITIES ......................................................................................................................................................... 80
I. Context voor ethisch handelen in/van/ door de media ................................................................................. 80
II. wanneer staat de ethiek in de media onder druk? ....................................................................................... 82
III. vraagstukken ................................................................................................................................................ 82