Fysiologie van het immuunstelsel
Inleiding
• Verdediging tgn ziekteverwekkers
o Nt-specifieke, aangeboren immuniteit
▪ Gn onderscheid maken tss bedreigingen
▪ Zelfde reactie
▪ Vanaf geboorte aanwezig
▪ Fysieke barrières, fagocyterende cellen, immunosurveillance,
interferonen, complementsysteem, ontsteking & koorts
o Specifieke, verworven immuniteit
▪ Verdediging tgn specifieke bedreigingen
▪ Specifieke verdedigingsreactie
▪ Ontstaat na geboorte agv blootstelling in omgeving & afh v activiteit B- &
T-lymfocyten
Niet-specifieke, aangeboren immuniteit
• Vernietigt alle lichaamsvreemde indringers, zonder onderscheid
o Herkent (pathogeen geassocieerde) patronen op CM v ziekteverwekkers
• Aangeboren
• Komt snel op gang
Fysieke barrières
• Binnendringen potentiële ziekteverwekkers & schadelijke stoffen in lichaam voorkomen
• Tgn ziekteverwekkers
o Huid
o Huidmicrobioom
o Haren (mechanische slijtage)
o Secreties v talg- & zweetklieren
▪ Reinigen huidopp, spoelen MO & chemische stoffen weg
▪ Bevatten enzymen (lysozymen) & AS -> MO doden
o Mucosa AHS, SVS, UGS
o Zuur milieu maag
o Tranen, speeksel, snot & urine
▪ Spoelen ziekteverwekkers uit lichaam
▪ Bevatten lysozyme & fosfolipase -> bacteriële groei remmen
Fagocyten
• Fagocytose => MO aanvallen & verwijderen (omgeven, insluiten)
• Neutrofielen, monocyten, macrofagen, dendritische cellen
, Immunosurveillance
= grote lymfocyten, in bloed circuleren of in weefsels voorkomen & afwijkende cellen
doden
• Natural killer cellen bewaken gezonde weefsels
o Herkennen AG op afwijkende cellen -> doden ze mbv perforinen (gaatjes maken)
& granzymen (via gaatjes cel v binnenuit aanvallen)
• Reageren bij contact met afwijkende cellen veel sneller dan T- of B-cellen
Interferonen
• Vb v cytokinen = chemische signaalstoffen die door weefselcellen w afgegeven &
plaatselijke activiteiten coördineren
• SignaalEW geprod. door immuuncellen & virus-geïnfecteerde cellen
• Zorgen dat naburige cellen zich wapenen tgn virus door antivirale EW te prod.
• Toepassing id praktijk: immunomodulatoren
o Geneesmiddelen die imuunreacties moduleren
o Ciclosporine -> onderdrukt secreties v cytokines bij atopische dermatitis
o Felien omega-interferon -> stimuleert aspecifieke immun. bij bep virale infecties
Complement systeem
• Groep (>30) plasmaEW die AS assisteren bij vernietiging v pathogenen
• Complement: werking AS & fagocyten aanvult
• Binding complementEW aan AS gehecht of direct gebonden aan CW bacterie
• Gebonden complementEW reageren met reeks andere complementEW
• Kettingreacties ->
o Fagocyten aantrekken
o Fagocytose bevorderen
o Cellyse
o Ontsteking bevorderen
Ontstekingsreactie
• Plaatselijke weefselreactie op een verwonding
• Veroorzaakt plaatselijke zwelling, roodheid, warmte, pijn & functieverlies
• Ontstaan: door elke prikkel die cellen doodt of los BW beschadigt
• Verschillende effecten:
o Wonde tijdelijk hersteld -> gn toegang vr pathogenen
o Verspreiding v ziekteverwekkers vertraagd
o Verdedigingsmechanismen geactiveerd: vernietiging ziekteverwekkers &
bijdragen aan blijvend herstel beschadigde weefsel (regeneratie)
• Mestcellen (kleine, beweeglijke BW-cellen, vaak nabij bv bevinden) blootgesteld aan
mechanische belasting of chemische veranderingen id interstitiële vloeistof ->
chemische stoffen afgeven -> ontstekingsreactie op gang brengen:
o Histamine
▪ Verwijding bloedvaten, ↑bloedtoevoer, ↑permeabiliteit capillairen
➔ Fagocyten, stollingsfactoren & complementEW bloedbaan
gemakkelijker verlaten en nr beschadigde gebied
Inleiding
• Verdediging tgn ziekteverwekkers
o Nt-specifieke, aangeboren immuniteit
▪ Gn onderscheid maken tss bedreigingen
▪ Zelfde reactie
▪ Vanaf geboorte aanwezig
▪ Fysieke barrières, fagocyterende cellen, immunosurveillance,
interferonen, complementsysteem, ontsteking & koorts
o Specifieke, verworven immuniteit
▪ Verdediging tgn specifieke bedreigingen
▪ Specifieke verdedigingsreactie
▪ Ontstaat na geboorte agv blootstelling in omgeving & afh v activiteit B- &
T-lymfocyten
Niet-specifieke, aangeboren immuniteit
• Vernietigt alle lichaamsvreemde indringers, zonder onderscheid
o Herkent (pathogeen geassocieerde) patronen op CM v ziekteverwekkers
• Aangeboren
• Komt snel op gang
Fysieke barrières
• Binnendringen potentiële ziekteverwekkers & schadelijke stoffen in lichaam voorkomen
• Tgn ziekteverwekkers
o Huid
o Huidmicrobioom
o Haren (mechanische slijtage)
o Secreties v talg- & zweetklieren
▪ Reinigen huidopp, spoelen MO & chemische stoffen weg
▪ Bevatten enzymen (lysozymen) & AS -> MO doden
o Mucosa AHS, SVS, UGS
o Zuur milieu maag
o Tranen, speeksel, snot & urine
▪ Spoelen ziekteverwekkers uit lichaam
▪ Bevatten lysozyme & fosfolipase -> bacteriële groei remmen
Fagocyten
• Fagocytose => MO aanvallen & verwijderen (omgeven, insluiten)
• Neutrofielen, monocyten, macrofagen, dendritische cellen
, Immunosurveillance
= grote lymfocyten, in bloed circuleren of in weefsels voorkomen & afwijkende cellen
doden
• Natural killer cellen bewaken gezonde weefsels
o Herkennen AG op afwijkende cellen -> doden ze mbv perforinen (gaatjes maken)
& granzymen (via gaatjes cel v binnenuit aanvallen)
• Reageren bij contact met afwijkende cellen veel sneller dan T- of B-cellen
Interferonen
• Vb v cytokinen = chemische signaalstoffen die door weefselcellen w afgegeven &
plaatselijke activiteiten coördineren
• SignaalEW geprod. door immuuncellen & virus-geïnfecteerde cellen
• Zorgen dat naburige cellen zich wapenen tgn virus door antivirale EW te prod.
• Toepassing id praktijk: immunomodulatoren
o Geneesmiddelen die imuunreacties moduleren
o Ciclosporine -> onderdrukt secreties v cytokines bij atopische dermatitis
o Felien omega-interferon -> stimuleert aspecifieke immun. bij bep virale infecties
Complement systeem
• Groep (>30) plasmaEW die AS assisteren bij vernietiging v pathogenen
• Complement: werking AS & fagocyten aanvult
• Binding complementEW aan AS gehecht of direct gebonden aan CW bacterie
• Gebonden complementEW reageren met reeks andere complementEW
• Kettingreacties ->
o Fagocyten aantrekken
o Fagocytose bevorderen
o Cellyse
o Ontsteking bevorderen
Ontstekingsreactie
• Plaatselijke weefselreactie op een verwonding
• Veroorzaakt plaatselijke zwelling, roodheid, warmte, pijn & functieverlies
• Ontstaan: door elke prikkel die cellen doodt of los BW beschadigt
• Verschillende effecten:
o Wonde tijdelijk hersteld -> gn toegang vr pathogenen
o Verspreiding v ziekteverwekkers vertraagd
o Verdedigingsmechanismen geactiveerd: vernietiging ziekteverwekkers &
bijdragen aan blijvend herstel beschadigde weefsel (regeneratie)
• Mestcellen (kleine, beweeglijke BW-cellen, vaak nabij bv bevinden) blootgesteld aan
mechanische belasting of chemische veranderingen id interstitiële vloeistof ->
chemische stoffen afgeven -> ontstekingsreactie op gang brengen:
o Histamine
▪ Verwijding bloedvaten, ↑bloedtoevoer, ↑permeabiliteit capillairen
➔ Fagocyten, stollingsfactoren & complementEW bloedbaan
gemakkelijker verlaten en nr beschadigde gebied
