Hoofdstuk 2: BESTAAN EN BEWUSTZIJN
Kritiek op maatschappij en religie van Nietzsche
Friedrich Nietzsche (1844-1900) ‘God is dood’
zijn vader was diepgelovig
Hij heeft het verhaal de dolle mens geschreven en daarin verklaart hij dat god dood is.
Iedereen bekeek hem raar dus hij zei ik ben te vroeg met mijn boodschap.
God is dood -> de traditionele waarden zijn aan het verdwijnen onze eerste fase is meer
ontkenning en de 2de fase meer boosheid en de derde fase meer wegkijk
hij zegt dat nihilisme het resultaat van de dood van God is. Hij bedoelt daarmee dat de
traditionele christelijke opvattingen over God, die ons leven een hogere betekenis en doel
geven en niet langer geloofwaardig zijn.
Daardoor heeft de mensheid geen vast referentiepunt meer voor waarheid, moraal en
waarden, wat tot een leegte leidt die het nihilisme wordt genoemd. Voor Nietzsche is
nihilisme echter niet per se iets negatiefs. Hij ziet het namelijk als een kans voor de mens om
zijn eigen waarden en betekenis te creëren en een nieuwe richting te kiezen.
Aforisme is een bondige, krachtige en memorabele uitspraak die een wijsheid of waarheid
bevat en die vaak wordt gebruikt in de literatuur en de filosofie. -> de dolle mens
De waarden van de traditionele christelijk structuur=
Slavenmoraal = maakt van de christelijke mensen letterlijk een slaaf (zeggen wat hij moet
doen) en
De slavenmoraal is gebaseerd op het idee dat zwakte goed is en kracht slecht. Deze moraal
ziet medelijden, vergeving en zelfopoffering als deugden, terwijl ambitie, dominantie en
zelfverbetering worden gezien als negatieve eigenschappen.
In tegenstelling tot de slavenmoraal pleitte Nietzsche voor een ‘meestermoraal’, waarbij
sterke en machtige mensen hun eigen waarden en normen bepalen, en niet gebonden zijn
aan traditionele morele opvattingen. Hij gelooft dat dit leidt tot zelfverbetering en individuele
groei, wat hij als essentieel beschouwt.
de übermensch als degene met wie ‘de mens’ overwonnen moet worden, het is een ja-
zegger tegen het leven, een mens die trouw is aan de aarde en er tevens de zin van is. Deze
mens bekommert zich niet om het bovennatuurlijke, en gaat daar ook niet de zin van het
leven zoeken. Hij leeft veeleer in het hier en nu, en daar maakt zijn creatieve en
gedisciplineerde geest het beste van. Hij omarmt de nihilistische toestand en vindt daarin
kracht. De übermensch zoekt ‘zijn eigen weg’ omdat ‘de weg’ niet bestaat.
Ja-zegger tegen het leven: De Übermensch omarmt het leven in al zijn facetten, zowel de
goede als de slechte momenten, en ziet het als een kans om te groeien.
Trouw aan de aarde: Hij zoekt geen zingeving in het bovennatuurlijke, maar vindt betekenis
in het hier en nu.
Creatieve en gedisciplineerde geest: Hij gebruikt zijn creativiteit en discipline om het
beste van zijn leven te maken.
Nihilisme omarmen: Hij vindt kracht in het accepteren van de nihilistische werkelijkheid en
gebruikt deze als een bron van kracht.
Eigen weg vinden: Hij zoekt zijn eigen pad, omdat er geen universele weg is die voor
iedereen geldt.
De strijd tussen tegenstellingen zoals geluk en verdriet, en succes en tegenslag, is een
essentieel aspect van het menselijk bestaan volgens Nietzsche. De Übermensch is iemand die
deze tegenstellingen niet ontwijkt, maar juist aangaat en overwint. Dit ideaalbeeld kan
mensen inspireren om hun eigen leven actief vorm te geven en te streven naar persoonlijke
groei, ondanks de onvermijdelijke uitdagingen en tegenslagen
, Bewuste mensen - Nagel
Thomas Nagel. Servië en leeft nog. Hij is bekend voor zijn kritiek op het reduceren van de
werkelijkheid
Hij pleit voor de natuurwetenschappen uit te bereiden. Natuurwetenschappen= de wereld
rond ons gaan verklaren. = bewustzijn fundamenteel subjectief
Bewustzijn aantonen is erg moeilijk, zowel in machines als in mensen. In sommige situaties is
het nodig om te weten of hij bewust is. Bewustzijn blijft nog steeds een mysterie voor de
wetenschappen; Terwijl onderzoekers wel meer en meer weten over het menselijk gedrag, is
de bewuste ervaring die ermee gepaard gaat met onbekend terrein. Een antwoord kunnen
bieden op het lichaam-geestprobleem.
Het dualisme van Descartes scheidt het lichaam van de geest. Ze zijn van elkaar
afgezonderd. 2 substanties: materiele en de immateriële . Wereld Het monisme van Spinoza
daarentegen, behoren lichaam en geest tot dezelfde werkelijkheid. Dat monisme kreeg met
de moderne wetenschap een materialistische invulling. Maar 1 substantie natuur= de enige
werkelijkheid en alles wat bestaat
voor hem bestaat alles uit dezelfde werkelijkheid namelijk de wereld.
Lichaam en geest bestaan uit dezelfde materie en zijn fysisch van aard. Tegenwoordig noemt
men die visie het materialistisch naturalisme. Centraal daarin staat dat de werkelijkheid
volledig te reduceren is tot gemeenschappelijke materie.
Het antireductionisme gaat tegen het materialistisch naturalisme in en stelt dat bewustzijn
niet te reduceren is tot een puur fysische materie.
aan de ene kant is er hoop dat alles op het meest fundamentele niveau kan worden verklaard
door de natuurwetenschappen met inbegrip van de biologie.
aan de andere kant bestaat er twijfel of typische kenmerken in onze wereld zoals bewustzijn,
intentionaliteit betekenis doelgerichtheid denken en waarde wel kunnen bestaan.
Ze gebruiken de termen ‘materialisme of materialistische naturalisme om te verwijzen naar
de ene kant van dit conflict en ‘antireductionisme’ voor de andere kant, ook al zijn die termen
nogal ruw
Thomas Nagel stelt dat de evolutionaire biologie, waarin het materialistisch naturalisme een
grondsteen is, niet tot een verklaring kan komen als het bewustzijn niet te reduceren is tot het
fysische. Hij denkt na over een opvatting van de natuurlijke orde die anders is dan het
materialistisch naturalisme. Belangrijk daarin is dat het bewustzijn niet als een mysterieus
bijeffect wordt bekeken, maar eerder centraal staat.
Wat hebben materialistische naturalisten gemeen met elkaar? Zij reduceren de werkelijkheid
tot een gemeenschappelijke basis
Anti reductionistische twijfel? De overtuiging dat de natuurwetenschappen niet alles kan
verklaren
De natuurwetenschappen beschrijven de werkelijkheid kwantitatief en exact. Daarbij doen ze
een beroep op wat men objectief kan vaststellen. Onder objectief verstaat men dat het waar
is ongeacht de persoon die het waarneemt. Er wordt afstand genomen
van subjectieve verschijnselen omdat die niet exact te meten zijn en ook persoonsgebonden
zijn. Dat is problematisch omdat de natuurwetenschappen op die manier het bewustzijn
uitsluiten en ze niet tot een verklaring ervan kunnen komen.
Niet iedereen is het eens met Nagel. Het materialisme stelt dat het bewustzijn tot de
materialistische wereld behoort en uiteindelijk fysisch verklaard kan worden. Daarom is er
geen uitbereiding nodig van de natuurwetenschappen.
Het idealisme daarentegen stelt dat het bewustzijn de ultieme werkelijkheid is en de fysische
is daartoe te herleiden. Volgens Nagel zijn de successen van de natuurwetenschappen een
reden om eerder voor een uitbreiding te gaan, dan een totale omkering zoals het idealisme
Kritiek op maatschappij en religie van Nietzsche
Friedrich Nietzsche (1844-1900) ‘God is dood’
zijn vader was diepgelovig
Hij heeft het verhaal de dolle mens geschreven en daarin verklaart hij dat god dood is.
Iedereen bekeek hem raar dus hij zei ik ben te vroeg met mijn boodschap.
God is dood -> de traditionele waarden zijn aan het verdwijnen onze eerste fase is meer
ontkenning en de 2de fase meer boosheid en de derde fase meer wegkijk
hij zegt dat nihilisme het resultaat van de dood van God is. Hij bedoelt daarmee dat de
traditionele christelijke opvattingen over God, die ons leven een hogere betekenis en doel
geven en niet langer geloofwaardig zijn.
Daardoor heeft de mensheid geen vast referentiepunt meer voor waarheid, moraal en
waarden, wat tot een leegte leidt die het nihilisme wordt genoemd. Voor Nietzsche is
nihilisme echter niet per se iets negatiefs. Hij ziet het namelijk als een kans voor de mens om
zijn eigen waarden en betekenis te creëren en een nieuwe richting te kiezen.
Aforisme is een bondige, krachtige en memorabele uitspraak die een wijsheid of waarheid
bevat en die vaak wordt gebruikt in de literatuur en de filosofie. -> de dolle mens
De waarden van de traditionele christelijk structuur=
Slavenmoraal = maakt van de christelijke mensen letterlijk een slaaf (zeggen wat hij moet
doen) en
De slavenmoraal is gebaseerd op het idee dat zwakte goed is en kracht slecht. Deze moraal
ziet medelijden, vergeving en zelfopoffering als deugden, terwijl ambitie, dominantie en
zelfverbetering worden gezien als negatieve eigenschappen.
In tegenstelling tot de slavenmoraal pleitte Nietzsche voor een ‘meestermoraal’, waarbij
sterke en machtige mensen hun eigen waarden en normen bepalen, en niet gebonden zijn
aan traditionele morele opvattingen. Hij gelooft dat dit leidt tot zelfverbetering en individuele
groei, wat hij als essentieel beschouwt.
de übermensch als degene met wie ‘de mens’ overwonnen moet worden, het is een ja-
zegger tegen het leven, een mens die trouw is aan de aarde en er tevens de zin van is. Deze
mens bekommert zich niet om het bovennatuurlijke, en gaat daar ook niet de zin van het
leven zoeken. Hij leeft veeleer in het hier en nu, en daar maakt zijn creatieve en
gedisciplineerde geest het beste van. Hij omarmt de nihilistische toestand en vindt daarin
kracht. De übermensch zoekt ‘zijn eigen weg’ omdat ‘de weg’ niet bestaat.
Ja-zegger tegen het leven: De Übermensch omarmt het leven in al zijn facetten, zowel de
goede als de slechte momenten, en ziet het als een kans om te groeien.
Trouw aan de aarde: Hij zoekt geen zingeving in het bovennatuurlijke, maar vindt betekenis
in het hier en nu.
Creatieve en gedisciplineerde geest: Hij gebruikt zijn creativiteit en discipline om het
beste van zijn leven te maken.
Nihilisme omarmen: Hij vindt kracht in het accepteren van de nihilistische werkelijkheid en
gebruikt deze als een bron van kracht.
Eigen weg vinden: Hij zoekt zijn eigen pad, omdat er geen universele weg is die voor
iedereen geldt.
De strijd tussen tegenstellingen zoals geluk en verdriet, en succes en tegenslag, is een
essentieel aspect van het menselijk bestaan volgens Nietzsche. De Übermensch is iemand die
deze tegenstellingen niet ontwijkt, maar juist aangaat en overwint. Dit ideaalbeeld kan
mensen inspireren om hun eigen leven actief vorm te geven en te streven naar persoonlijke
groei, ondanks de onvermijdelijke uitdagingen en tegenslagen
, Bewuste mensen - Nagel
Thomas Nagel. Servië en leeft nog. Hij is bekend voor zijn kritiek op het reduceren van de
werkelijkheid
Hij pleit voor de natuurwetenschappen uit te bereiden. Natuurwetenschappen= de wereld
rond ons gaan verklaren. = bewustzijn fundamenteel subjectief
Bewustzijn aantonen is erg moeilijk, zowel in machines als in mensen. In sommige situaties is
het nodig om te weten of hij bewust is. Bewustzijn blijft nog steeds een mysterie voor de
wetenschappen; Terwijl onderzoekers wel meer en meer weten over het menselijk gedrag, is
de bewuste ervaring die ermee gepaard gaat met onbekend terrein. Een antwoord kunnen
bieden op het lichaam-geestprobleem.
Het dualisme van Descartes scheidt het lichaam van de geest. Ze zijn van elkaar
afgezonderd. 2 substanties: materiele en de immateriële . Wereld Het monisme van Spinoza
daarentegen, behoren lichaam en geest tot dezelfde werkelijkheid. Dat monisme kreeg met
de moderne wetenschap een materialistische invulling. Maar 1 substantie natuur= de enige
werkelijkheid en alles wat bestaat
voor hem bestaat alles uit dezelfde werkelijkheid namelijk de wereld.
Lichaam en geest bestaan uit dezelfde materie en zijn fysisch van aard. Tegenwoordig noemt
men die visie het materialistisch naturalisme. Centraal daarin staat dat de werkelijkheid
volledig te reduceren is tot gemeenschappelijke materie.
Het antireductionisme gaat tegen het materialistisch naturalisme in en stelt dat bewustzijn
niet te reduceren is tot een puur fysische materie.
aan de ene kant is er hoop dat alles op het meest fundamentele niveau kan worden verklaard
door de natuurwetenschappen met inbegrip van de biologie.
aan de andere kant bestaat er twijfel of typische kenmerken in onze wereld zoals bewustzijn,
intentionaliteit betekenis doelgerichtheid denken en waarde wel kunnen bestaan.
Ze gebruiken de termen ‘materialisme of materialistische naturalisme om te verwijzen naar
de ene kant van dit conflict en ‘antireductionisme’ voor de andere kant, ook al zijn die termen
nogal ruw
Thomas Nagel stelt dat de evolutionaire biologie, waarin het materialistisch naturalisme een
grondsteen is, niet tot een verklaring kan komen als het bewustzijn niet te reduceren is tot het
fysische. Hij denkt na over een opvatting van de natuurlijke orde die anders is dan het
materialistisch naturalisme. Belangrijk daarin is dat het bewustzijn niet als een mysterieus
bijeffect wordt bekeken, maar eerder centraal staat.
Wat hebben materialistische naturalisten gemeen met elkaar? Zij reduceren de werkelijkheid
tot een gemeenschappelijke basis
Anti reductionistische twijfel? De overtuiging dat de natuurwetenschappen niet alles kan
verklaren
De natuurwetenschappen beschrijven de werkelijkheid kwantitatief en exact. Daarbij doen ze
een beroep op wat men objectief kan vaststellen. Onder objectief verstaat men dat het waar
is ongeacht de persoon die het waarneemt. Er wordt afstand genomen
van subjectieve verschijnselen omdat die niet exact te meten zijn en ook persoonsgebonden
zijn. Dat is problematisch omdat de natuurwetenschappen op die manier het bewustzijn
uitsluiten en ze niet tot een verklaring ervan kunnen komen.
Niet iedereen is het eens met Nagel. Het materialisme stelt dat het bewustzijn tot de
materialistische wereld behoort en uiteindelijk fysisch verklaard kan worden. Daarom is er
geen uitbereiding nodig van de natuurwetenschappen.
Het idealisme daarentegen stelt dat het bewustzijn de ultieme werkelijkheid is en de fysische
is daartoe te herleiden. Volgens Nagel zijn de successen van de natuurwetenschappen een
reden om eerder voor een uitbreiding te gaan, dan een totale omkering zoals het idealisme
