Samenvatting - Farmaceutische hulpstoffen (prof. J. Rozenski)

Samenvatting - farmaceutische hulpstoffen

Hoofdstuk 1: De huid

1.1. Structuur van de menselijke huid
Menselijke huid = verschillende lagen met 3 onderdelen:

o Opperhuid: epidermis
o Lederhuid: dermis
o Onderhuid: subcutis


1.1.1. De opperhuid (epidermis)
= bovenste zichtbare laag

 Functie:
o bescherming van het lichaam
o aanmaak van vitamine D
o afscheiding van zweet en talg
*) talg = vetstof die zorgt voor soepelheid van de huid
*) zweet zorgt voor T-regulatie
 Dikte: 0.05-0.1mm
 Bovenste laag van opperhuid: verhoornd epitheelweefsel à bestaat uit dode cellen
 Onderste laag van opperhuid: levende cellen
Functie:
o Voortdurend nieuwe cellen aanmaken à migreren naar bovenste laag
o Levende cellen veranderen naar verhoornde dode cel (= verhoorningsproces ± 28 dagen)

 Opbouw uit 5 lagen (buiten naar binnen)
o Hoornlaag (stratum corneum)
o Doorschijnende laag (stratum lucidum)
o Korrel laag (stratum granulosum)
o Stekelcellen laag (stratum spinosum)
o Basaalcellen laag (stratum basale OF stratum cylindricum)




Structuur van opperhuid


1

,(1) De hoornlaag (stratum corneum)
 Cellen helemaal afgestorven en verhoornd
o Bevatten voornamelijk keratine (=hoornstof)
o Geordend zoals dakpannen
o Cellen samenhouden door substantie die bestaat uit vetachtige stoffen zoals
zweetresten, talg (huidsmeer of sebum) en polaire stoffen afgescheiden door dermis en
epidermis
 Sebum (afgescheiden uit talgklieren) bestaan uit vetzuren, vetten, wassen, KWS
(zoals squaleen) en steroïden
 Wateroplosbare producten = natural moisuring factor (NMF) bestaan uit vrije
AZ, lactaat, ureum en anorganische zouten. Ze zorgen voor stabiele
emulsievorming op huidoppervlak

 Relatief vette, licht zure laag
 Wateroplosbare stoffen + vetachtige stoffen aanwezig uit talgklieren dat zorgen voor stabiele
emulsie met pH ± 5.5
 Problemen: huidoppervlak wordt gemakkelijk vuil à huidporiën verstopt à opstapeling van
afgestorven epidermiscellen en talg



(2) De doorschijnende laag (stratum lucidum)
 voornamelijk dode cellen
 Verhoorningsproces is nog aan de gang
 Cellen liggen ongeordend, helemaal plat



(3) De korrel laag (stratum granulosum)
 Meerdere cellagen
 Start verhoorningsproces: eiwitmoleculen veranderen in verhoornde protoplasmakorreltjes
(= keratohyalinekorreltjes wat de voorloper is van keratine (hoornstof))
 Plattere cellen dan stekelcellen
 Levende cellen maken plaats voor dode cellen



(4) De stekelcellen laag (stratum spinosum)
 Meerdere lagen
 Dikste laag van opperhuid
 Kubische cellen, stekelvormige uitlopers (< “stekelcellen”) die bruggen maken van cel tot cel
zodat cellen onderling verbonden zijn in deze laag
 Tot ± 10de levensjaar: celdeling vindt hier plaats
 Laag van stekelcellen en basaalcellen vormen samen de laag van Malpighi of kiemlaag




2

,(5) De basaalcellen laag (stratum basale)
 Eerste/ binnenste laag
 Eenlagig cilindrisch epitheel
 Cilindervormige cellen waarin veel vocht aanwezig is
 Melanocyten (soort cellen) die melanine omzetten in melanogeen o.i.v. licht
 Levende cellen:
o cellen worden steeds weer vervangen door celdeling (à voedingsstoffen nodig)
 Cellen liggen op basale membraan: uitwisseling van voedingsstoffen en
afvalstoffen mogelijk
 Cellen krijgen zuurstof
o verschuiving steeds meer naar boven waardoor ze steeds platter en droger worden want
minder voorziening van zuurstof en voedingsstoffen

 Functie: aanmaken van nieuwe cellen + pigmentvorming



1.1.2. De lederhuid (corium/cutis)
 Dikte: 0.5-3mm
 Middelste laag van de huid:
o direct onder de opperhuid
o opgebouwd uit dicht bindweefsel verweven met geelachtige elastische vezels

 verschillende structuren aanwezig
o bloedvaten
o lymfecapillairen- en vaten
o zweetklieren -en vaten
o talgklieren
o zenuwuiteinden (zorgen voor aanraking, reflex, temperatuurverschillen aanvoelen)
o arrectores pilorum (onwillekeurige spieren die zorgen voor “kippenvel”)
o haarwortels

 onderscheidt in 2 lagen
o papillaire laag (stratum papillare)
o netvormige laag (stratum reticulare)

(1) Papillaire laag
 papilvormige uitstulpingen die de opperhuid indringen (coriumpapillen of dermispapillen)
 bloedvaten, lymfevaten en zenuwen aanwezig
o grootste deel van verdediging van huid
o virussen en bacteriën onschadelijk maken
o bloedvaten zullen basaalcellen laag van zuurstof en voedingsstoffen voorzien
 eiwitachtige bindweefselvezels aanwezig
o elastische, golfvormige collageenvezels
o golfvormige structuur zorgt voor groter contact waardoor opperhuid optimaal voorzien
wordt van voedingsstoffen
o stevigheid en elasticiteit van lederhuid bepalen



3

, o verbinding vormen met glycosaminoglycanen zodat jonge huid onbeperkt vocht kan
vasthouden
o hoe ouder de huid wordt, hoe lager vochtvasthoudend vermogen

 veroorzaakt cutislijsten of huidlijsten: soort lijntjes op oppervlak van huid (verschilt van elk
individu)
 geen voortdurende vernieuwing: beschadiging blijft zichtbaar als litteken



(2) Netvormige laag
 dikste laag van de lederhuid
 gaat ongemerkt over in onderhuidse vetweefsel (subcutis)
 opgebouwd uit net van collageenvezels en bindweefsel die parallel met andere lagen verlopen
 functie: spankracht en elasticiteit aan huid



1.1.3. De onderhuid (subcutis)
 bestaat uit 1 laag
 Dikte ~ persoon tot persoon
 Opgebouwd uit voornamelijk losmazig bindweefsel
o Mazen en vezels zijn groot
o Mazen bevatten vetcellen met als functie:
 Vetopslag: vet opnemen om dikte van onderhuid te bepalen
 Bescherming tegen koude en stoten
o Bloedvaten aanwezig

 Functies
o Bescherming voor onderliggende organen (zoals rond nieren, oogbollen…)
o Veerkracht bepalen van huid en lichaamsvormen (persoon is dik of dun)
o Opslag vet als reservevoorraad: paar dagen niet eten à reservevoorraad gebruiken
 Vet afbreken en omzetten naar energie die normaal uit voedsel gehaald wordt
o Isolerende laag: bescherming tegen koude
 Dikkere mensen: minder snel koud

 Bij handpalmen, voetzolen en zitvlak dient vetopslag enkel als stootkussen



1.2. Functies van de huid
 Bescherming tegen mechanische, chemische en thermische beschadiging, uitdroging,
ongewenste fotochemische reacties en oxidaties
 Opslag van reserves van vetten en vocht
 Regeling van lichaamstemperatuur door uitstraling warmte en verdamping van zweet
 Vocht opnemen, rechtstreeks door opperhuid of door haarzakjes, zweet- en talgklieren
 Huid als onderdeel van zintuigen: tastzin
o Receptoren en zenuwuiteinden sturen waarnemingen naar hersenen
o 4 gespecialiseerde receptoren in huid


4