1. OVERZICHT
> ⅓ patiënten heeft een neurologische aand
De ziektelast blijft stijgen
→ = cardiovasculair
→ = 2x kanker
Neurologische ziekten kunnen goed behandeld w
Neurologische aandoeningen kunnen vermeden w
→ epilepsie: 25%
→ beroerte: 40%
→ dementie: 40%
→ ‘brain health’ is essentieel voor een gezond en gelukkig leven
1
,2. DE GROTE LOCALISATORISCHE SYNDROMEN
A. MOTORISCHE FUNCTIES VAN HET ZENUWSTELSEL
1. PYRAMIDAAL SYSTEEM --> bewuste, vrijwillige bewegingen
Tractus corticospinalis = tractus pyramidalis
- Motorische cortex (Betzcellen) = precentrale gyrus = area 4 van Brodman
- Capsula interna --> medulla oblongata
- Kruising van 90% vd vezels thv decussation pyramidum
- Synaps op spinale niveaus met motorische voorhoorncellen
- Synaps met motorische kernen van CZ (IL en CL, uitz: kern van n. VII inferior)
- PMN = perifeer motorisch neuron = motorische voorhoorncel met uitloper tot aan spier
o Innervatie spieren (-neuronen)
o Tussenkomt in reflexboog (-neuronen)
o Trofisch centrum van de spiervezels
- CMN = centraal motorisch neuron = pyramidebaan
o Exciterende werking op PMN --> spiercontractie, bewuste vrijwillige beweging
o Inhiberende werking op PMN --> voorkomen van hyperreflexie en hypertonie
TCS kliniek
- PMN-letsel
o Parese, hypotonie, areflexie, atrofie, fasciculaties
- CMN-letsel
o Acuut: hypotonie, areflexie, CL uitval v exciterende functie, paralyse (facialis inferior CL)
o Uren-weken: uitval v inhiberende functie, hyperreflexie, hypertonie (spasticiteit)
2. EXTRAPYRAMIDAAL SYSTEEM --> automatische bewegingen
Anatomie
- Corticale zones in frontale kwab
- Basale ganglia
- Mesencefale kernen: nucleus subthalamicus, substantia nigra, nucleus ruber
- Medulla oblongata: oliva inferior, substantia reticularis
Stoornissen extrapyramidaal systeem
- Verhoogde spiertonus = EP hypertonie = tandradfenomeen = rigiditeit
--> gelijktijdig aanspannen v agonisten en antagonisten
- Onwillekeurige bewegingen
o Verdwijnen tijdens slaap, bij emotie
o Dyskinesieën
o Tremor, chorea, athetose, hemiballisme, myoclonie, dystonie
- Stoornis in het motorisch tempo en automatisme
o Hyperkinesie: onwillekeurige bewegingen
o Hypokinesie: mimiek, oogknipperen, armslag, gang met kleine pasjes, flexiehouding,
monotone spraak, micrografie, valneiging bij draaien, moeilijk starten en stoppen
2
,3. CEREBELLAIR SYSTEEM --> automatisch goed gecoördineerde bewegingen
Functies
- Coördinatie v bewegingen
- Behoud van evenwicht
- Regeling spiertonus
- Interactie met cortex, proprioceptie, vestibulair systeem
Stoornissen
- Ataxie: afwezigheid v gecoördineerde bewegingen
- Hypermetrie: doorschieten v bewegingen
- Intentietremor
- Dysdiadochokinese: niet kunnen uitvoeren van snel alternerende bewegingen
- Hypotonie
- Gang: breed steunvlak, dronkemansgang
B. SENSIBILITEIT
1. VITALE SENSIBILITEIT
Pijn- en temperatuurzin
- Tractus spinothalamicus lateralis
Grove tastzin
- Tractus spinothalamicus anterior
- Sensibele R thv huid --> ganglion spinale vd dorsale radix --> kruising middenlijn
--> synaps thv columna dorsalis --> thalamus --> gyrus postcentralis = primaire
somatosensoriële cortex = area 3,2,1
- Elke dorsale radix ∼ één dermatoom
o Hoofd C2 – C3
o Hals C3 – C6
o Arm C5 – T1
o Hand C6 – C8
o Thorax T2 – T12
o Been L1 – S2
o Voet L4 – S2
2. GNOSTISCHE SENSIBILITEIT
Functies
- Proprioceptie = diepe gevoeligheid
- Discriminatie zin
- Fijne tastzin
- Vibratiezin
Anatomie
- Fasciculus gracilis en cuneatus
- Sensibele R in spieren en gewrichten --> dorsale ganglia --> opstijgen in RM
--> synaps thv medulla obl --> kruising ML --> thalamus --> gyrus postcentralis
3
, 3. STOORNISSEN VAN DE SENSIBILITEIT
Neuropathie = aandoening vd perifere zenuw
- Totale onderbreking perifere zenuw anesthesie, analgesie
- Deels onderbreking perifere zenuw paresthesieën
- Geassocieerde motorische stoornissen sensorisch & motorisch gebundeld
Sensorische ataxie = aantasting vd fasciculus gracilis en cuneatus
- Gevoel van op wolkjes te lopen
- Optische controle is noodzakelijk voor normale motoriek --> proef v Romberg X bij ogen toe
C. SYNDROMEN VAN DE GROTE HERSENEN
1. FRONTALE KWAB
Psychomotorische stoornis
- Graspreflex
- Akinesie
Hoge corticale functie probleem
- Expressieve afasie bij linkshemisferisch letsel
- Somnolentie
- Disinhibitie van instinctief gedrag: incontinentie, boulemie
Affectieve stoornis
- Ontremming, euforie
- Depressie
- Akinetisch mutisme
!!! Pathologieën die geen voorkeur van lokalisatie hebben, komen het meeste voor in de frontale
kwab want dit is proportioneel het grootste deel en volume !!!
2. PARIËTALE KWAB
- Hemi-hypoesthesie
- Hemi-astereognosie
- CL homonieme hemianopsie
- Praxiestoornissen
- Stoornissen in ruimtezin
- Somatognosie
- Gerstmann-syndroom (bij letsel in dominante hemisfeer) --> vingeragnosie, L-R desoriëntatie,
dyslexie, dysgrafie, dyscalculie
3. TEMPORALE KWAB
- CL homonieme hemianopsie
- Receptieve afasie
- Geheugenstoornissen
- Temporaalkwab epilepsie
4. OCCIPITALE KWAB
- CL homonieme hemianopsie
- Visuele agnosie sulcus calcarinus = primaire visuele cortex
4
> ⅓ patiënten heeft een neurologische aand
De ziektelast blijft stijgen
→ = cardiovasculair
→ = 2x kanker
Neurologische ziekten kunnen goed behandeld w
Neurologische aandoeningen kunnen vermeden w
→ epilepsie: 25%
→ beroerte: 40%
→ dementie: 40%
→ ‘brain health’ is essentieel voor een gezond en gelukkig leven
1
,2. DE GROTE LOCALISATORISCHE SYNDROMEN
A. MOTORISCHE FUNCTIES VAN HET ZENUWSTELSEL
1. PYRAMIDAAL SYSTEEM --> bewuste, vrijwillige bewegingen
Tractus corticospinalis = tractus pyramidalis
- Motorische cortex (Betzcellen) = precentrale gyrus = area 4 van Brodman
- Capsula interna --> medulla oblongata
- Kruising van 90% vd vezels thv decussation pyramidum
- Synaps op spinale niveaus met motorische voorhoorncellen
- Synaps met motorische kernen van CZ (IL en CL, uitz: kern van n. VII inferior)
- PMN = perifeer motorisch neuron = motorische voorhoorncel met uitloper tot aan spier
o Innervatie spieren (-neuronen)
o Tussenkomt in reflexboog (-neuronen)
o Trofisch centrum van de spiervezels
- CMN = centraal motorisch neuron = pyramidebaan
o Exciterende werking op PMN --> spiercontractie, bewuste vrijwillige beweging
o Inhiberende werking op PMN --> voorkomen van hyperreflexie en hypertonie
TCS kliniek
- PMN-letsel
o Parese, hypotonie, areflexie, atrofie, fasciculaties
- CMN-letsel
o Acuut: hypotonie, areflexie, CL uitval v exciterende functie, paralyse (facialis inferior CL)
o Uren-weken: uitval v inhiberende functie, hyperreflexie, hypertonie (spasticiteit)
2. EXTRAPYRAMIDAAL SYSTEEM --> automatische bewegingen
Anatomie
- Corticale zones in frontale kwab
- Basale ganglia
- Mesencefale kernen: nucleus subthalamicus, substantia nigra, nucleus ruber
- Medulla oblongata: oliva inferior, substantia reticularis
Stoornissen extrapyramidaal systeem
- Verhoogde spiertonus = EP hypertonie = tandradfenomeen = rigiditeit
--> gelijktijdig aanspannen v agonisten en antagonisten
- Onwillekeurige bewegingen
o Verdwijnen tijdens slaap, bij emotie
o Dyskinesieën
o Tremor, chorea, athetose, hemiballisme, myoclonie, dystonie
- Stoornis in het motorisch tempo en automatisme
o Hyperkinesie: onwillekeurige bewegingen
o Hypokinesie: mimiek, oogknipperen, armslag, gang met kleine pasjes, flexiehouding,
monotone spraak, micrografie, valneiging bij draaien, moeilijk starten en stoppen
2
,3. CEREBELLAIR SYSTEEM --> automatisch goed gecoördineerde bewegingen
Functies
- Coördinatie v bewegingen
- Behoud van evenwicht
- Regeling spiertonus
- Interactie met cortex, proprioceptie, vestibulair systeem
Stoornissen
- Ataxie: afwezigheid v gecoördineerde bewegingen
- Hypermetrie: doorschieten v bewegingen
- Intentietremor
- Dysdiadochokinese: niet kunnen uitvoeren van snel alternerende bewegingen
- Hypotonie
- Gang: breed steunvlak, dronkemansgang
B. SENSIBILITEIT
1. VITALE SENSIBILITEIT
Pijn- en temperatuurzin
- Tractus spinothalamicus lateralis
Grove tastzin
- Tractus spinothalamicus anterior
- Sensibele R thv huid --> ganglion spinale vd dorsale radix --> kruising middenlijn
--> synaps thv columna dorsalis --> thalamus --> gyrus postcentralis = primaire
somatosensoriële cortex = area 3,2,1
- Elke dorsale radix ∼ één dermatoom
o Hoofd C2 – C3
o Hals C3 – C6
o Arm C5 – T1
o Hand C6 – C8
o Thorax T2 – T12
o Been L1 – S2
o Voet L4 – S2
2. GNOSTISCHE SENSIBILITEIT
Functies
- Proprioceptie = diepe gevoeligheid
- Discriminatie zin
- Fijne tastzin
- Vibratiezin
Anatomie
- Fasciculus gracilis en cuneatus
- Sensibele R in spieren en gewrichten --> dorsale ganglia --> opstijgen in RM
--> synaps thv medulla obl --> kruising ML --> thalamus --> gyrus postcentralis
3
, 3. STOORNISSEN VAN DE SENSIBILITEIT
Neuropathie = aandoening vd perifere zenuw
- Totale onderbreking perifere zenuw anesthesie, analgesie
- Deels onderbreking perifere zenuw paresthesieën
- Geassocieerde motorische stoornissen sensorisch & motorisch gebundeld
Sensorische ataxie = aantasting vd fasciculus gracilis en cuneatus
- Gevoel van op wolkjes te lopen
- Optische controle is noodzakelijk voor normale motoriek --> proef v Romberg X bij ogen toe
C. SYNDROMEN VAN DE GROTE HERSENEN
1. FRONTALE KWAB
Psychomotorische stoornis
- Graspreflex
- Akinesie
Hoge corticale functie probleem
- Expressieve afasie bij linkshemisferisch letsel
- Somnolentie
- Disinhibitie van instinctief gedrag: incontinentie, boulemie
Affectieve stoornis
- Ontremming, euforie
- Depressie
- Akinetisch mutisme
!!! Pathologieën die geen voorkeur van lokalisatie hebben, komen het meeste voor in de frontale
kwab want dit is proportioneel het grootste deel en volume !!!
2. PARIËTALE KWAB
- Hemi-hypoesthesie
- Hemi-astereognosie
- CL homonieme hemianopsie
- Praxiestoornissen
- Stoornissen in ruimtezin
- Somatognosie
- Gerstmann-syndroom (bij letsel in dominante hemisfeer) --> vingeragnosie, L-R desoriëntatie,
dyslexie, dysgrafie, dyscalculie
3. TEMPORALE KWAB
- CL homonieme hemianopsie
- Receptieve afasie
- Geheugenstoornissen
- Temporaalkwab epilepsie
4. OCCIPITALE KWAB
- CL homonieme hemianopsie
- Visuele agnosie sulcus calcarinus = primaire visuele cortex
4
