Samenvatting ethiek en recht
Hoofdstuk 1: inleiding Ethiek en recht
Leerdoelen:
1. Weten dat Socrates wordt gezien als de grondlegger van de Westerse ethiek +
kern van zijn leer kunnen uitleggen.
Socrates:
- Griekse filosoof in de Klassieke Oudheid, stelde ethische vragen.
- Hoe kan de maatschappij zo rechtvaardig mogelijk worden ingericht? → zocht het
antwoord in dialoog met mensen (hij dacht dus na over de verschillende vormen
van menselijk handelen --> 1 van de manieren --> in dialoog met mensen).
- Regels/afspraken die gebruikelijk zijn, wil niet automatisch zeggen dat ze ook goed
zijn.
- Socratische ironie: zich dommer voordoen zodat de anderen hun verstand gebruiken
2. Begrijpen en in eigen woorden kunnen uitleggen wat een norm en een waarde is
(+ voorbeelden kunnen geven) en kunnen toepassen in een casus. Denk na over
welke waarden belangrijk zijn voor jou. In een toepassing wordt aan de hand van
een lijst met waarden nagegaan wat belangrijk is voor jou en waarom. Bij morele
dilemma’s botsende waarden kunnen herkennen.
Ethiek:
- Wat is goed handelen? Zelfreflectie
- In gesprek met anderen.
Normen:
= concrete richtlijnen voor het handelen die worden opgesteld om bepaalde waarden
te bereiken.
- Voorbeelden:
• Je mag niet roken in openbare ruimtes,
• je mag niet liegen,
• je mag geen overspel plegen
Waarden:
= de idealen die nastrevenswaardig zijn.
- Voorbeelden:
• Eerlijkheid,
• Trouw,
, • Gezondheid
•
Normen en waarden of waarden en normen?
waarden en normen is beter om te zeggen omdat normen uit waarden worden
afgeleid.
Freegan:
- Free + vegan
- Waarden → milieubewust, duurzaamheid, spaarzaam/zuinigheid en dierenwelzijn
- Normen → “Ik koop geen dierlijke producten”, “Ik eet geen dierlijke producten tenzij
het weggegooid is door anderen”, “Ik recycleer, repareer zoveel mogelijk goederen”
Nadenken over ethiek = vooral nadenken over waarden.
Normen bepalen vanuit waarden → Zo krijgen normen (en de daaruit afgeleide
(rechts)regels) betekenis.
Normen zijn tijd- en cultuurafhankelijk
3. Het morele gezichtspunt: de 3 kenmerken kunnen opsommen en in eigen
woorden kunnen uitleggen.
A. Univeraliseerbaarheid
Handelen zoals je zou willen dat elke persoon in die situatie zou handelen.
Richt de blik op de mogelijke gevolgen van het handelen.
Beroep op verantwoordelijkheidsgevoel.
B. Prescriptiviteit
Richtlijn voor handelen
Sturen handelen in een bepaalde richting.
, C. Bereidheid doorbreken eigenbelang
Geluk en welzijn van iedereen.
De bereidheid om het standpunt van eigenbelang te verlaten en daadwerkelijk met
de belangen van anderen rekening te houden.
Waarden die voor alle mensen in het algemeen van belang zijn.
4. De verschillen en samenhang tussen ethiek en recht kunnen opsommen.
Recht → ontstaan/ bestaansreden
- “ubisocietas, ibi ius” = waar een maatschappij is, daar is recht
- Geeft orde aan een samenleving
- Recht: uitdrukking van heersende normen en waarden
- Waarden => normen => rechtsnormen
Recht:
1) Geheel van rechtsregels (vb. Belgische grondwet)
2) Bevoegdheid om iets te doen, te bezitten of aanspraak te maken op,
vb. rechten van de patiënt
3) Rechtvaardigheid van rechtsregels
vb. in het verleden: zwakke positie van patiënt
Verband ethiek en recht:
Gelijkenissen Verschillen
Vaak dezelfde onderwerpen Ethiek: idealistisch
(vb. doden van medemens) Recht: pragmatisch (praktijk met theorie
proberen verbinden)
Ethische discussies kunnen Ethiek: niet afdwingbaar
resulteren in nieuwe wetten Recht: afdwingbaar
Wisselwerking Politieke meerderheid aanvaardt wet => niet
altijd een weerspiegeling van normen en
waarden van meerderheid bevolking
, Hoofdstuk 2: Juridisch waarborgen voor deskundige zorg
Leerdoelen:
1. Hervorming wetgeving gezondheidszorg + Om welke redenen reorganiseert men
de zorg?
- Krijtlijnen gezet door ministerie van Sociale Zaken en Volksgezondheid in 2016
- Reorganisatie van de zorg is nodig om de kosten beheersbaar te houden (cfr.
toenemende vergrijzing en het stijgend aantal chronisch zieken)
- Hervorming nog niet volledig afgerond!
- Reorganisatie van de zorg
• Een kortere opnameduur in de ziekenhuizen
• Elektronische gegevensdeling en een betere multidisciplinaire overdracht naar
en van de eerste lijn, de WZC of andere instellingen
• De patiënt komt centraal te staan, dus moet het zorgaanbod afgestemd worden
op wat de patiënt/zorgvrager belangrijk vindt
• De zorg hoort dicht bij huis en multidisciplinair georganiseerd te worden
• Levenslang leren wordt voor iedere zorgverlener een eis
• …
!! (uitdaging voor zorg- en welzijnssector: VOLDOENDE COMPETENT personeel vinden
voor zorg en welzijn, om KWALITEITSVOLLE zorg te garanderen in continu evoluerende en
budgettair krappe omstandigheden)
HERVORMING:
Wet inzake de kwaliteitsvolle praktijkvoering in de gezondheidszorg:
= sokkelwet of kwaliteitswet
= regelt de aspecten die raken aan de kwaliteit van de zorg. De sokkelwet regelt
tevens de oprichting van een Toezichtscommissie die moet toezien op de naleving van
deze wet alsmede de psychische en fysieke geschikt van de zorgverstrekkers.
Hoofdstuk 1: inleiding Ethiek en recht
Leerdoelen:
1. Weten dat Socrates wordt gezien als de grondlegger van de Westerse ethiek +
kern van zijn leer kunnen uitleggen.
Socrates:
- Griekse filosoof in de Klassieke Oudheid, stelde ethische vragen.
- Hoe kan de maatschappij zo rechtvaardig mogelijk worden ingericht? → zocht het
antwoord in dialoog met mensen (hij dacht dus na over de verschillende vormen
van menselijk handelen --> 1 van de manieren --> in dialoog met mensen).
- Regels/afspraken die gebruikelijk zijn, wil niet automatisch zeggen dat ze ook goed
zijn.
- Socratische ironie: zich dommer voordoen zodat de anderen hun verstand gebruiken
2. Begrijpen en in eigen woorden kunnen uitleggen wat een norm en een waarde is
(+ voorbeelden kunnen geven) en kunnen toepassen in een casus. Denk na over
welke waarden belangrijk zijn voor jou. In een toepassing wordt aan de hand van
een lijst met waarden nagegaan wat belangrijk is voor jou en waarom. Bij morele
dilemma’s botsende waarden kunnen herkennen.
Ethiek:
- Wat is goed handelen? Zelfreflectie
- In gesprek met anderen.
Normen:
= concrete richtlijnen voor het handelen die worden opgesteld om bepaalde waarden
te bereiken.
- Voorbeelden:
• Je mag niet roken in openbare ruimtes,
• je mag niet liegen,
• je mag geen overspel plegen
Waarden:
= de idealen die nastrevenswaardig zijn.
- Voorbeelden:
• Eerlijkheid,
• Trouw,
, • Gezondheid
•
Normen en waarden of waarden en normen?
waarden en normen is beter om te zeggen omdat normen uit waarden worden
afgeleid.
Freegan:
- Free + vegan
- Waarden → milieubewust, duurzaamheid, spaarzaam/zuinigheid en dierenwelzijn
- Normen → “Ik koop geen dierlijke producten”, “Ik eet geen dierlijke producten tenzij
het weggegooid is door anderen”, “Ik recycleer, repareer zoveel mogelijk goederen”
Nadenken over ethiek = vooral nadenken over waarden.
Normen bepalen vanuit waarden → Zo krijgen normen (en de daaruit afgeleide
(rechts)regels) betekenis.
Normen zijn tijd- en cultuurafhankelijk
3. Het morele gezichtspunt: de 3 kenmerken kunnen opsommen en in eigen
woorden kunnen uitleggen.
A. Univeraliseerbaarheid
Handelen zoals je zou willen dat elke persoon in die situatie zou handelen.
Richt de blik op de mogelijke gevolgen van het handelen.
Beroep op verantwoordelijkheidsgevoel.
B. Prescriptiviteit
Richtlijn voor handelen
Sturen handelen in een bepaalde richting.
, C. Bereidheid doorbreken eigenbelang
Geluk en welzijn van iedereen.
De bereidheid om het standpunt van eigenbelang te verlaten en daadwerkelijk met
de belangen van anderen rekening te houden.
Waarden die voor alle mensen in het algemeen van belang zijn.
4. De verschillen en samenhang tussen ethiek en recht kunnen opsommen.
Recht → ontstaan/ bestaansreden
- “ubisocietas, ibi ius” = waar een maatschappij is, daar is recht
- Geeft orde aan een samenleving
- Recht: uitdrukking van heersende normen en waarden
- Waarden => normen => rechtsnormen
Recht:
1) Geheel van rechtsregels (vb. Belgische grondwet)
2) Bevoegdheid om iets te doen, te bezitten of aanspraak te maken op,
vb. rechten van de patiënt
3) Rechtvaardigheid van rechtsregels
vb. in het verleden: zwakke positie van patiënt
Verband ethiek en recht:
Gelijkenissen Verschillen
Vaak dezelfde onderwerpen Ethiek: idealistisch
(vb. doden van medemens) Recht: pragmatisch (praktijk met theorie
proberen verbinden)
Ethische discussies kunnen Ethiek: niet afdwingbaar
resulteren in nieuwe wetten Recht: afdwingbaar
Wisselwerking Politieke meerderheid aanvaardt wet => niet
altijd een weerspiegeling van normen en
waarden van meerderheid bevolking
, Hoofdstuk 2: Juridisch waarborgen voor deskundige zorg
Leerdoelen:
1. Hervorming wetgeving gezondheidszorg + Om welke redenen reorganiseert men
de zorg?
- Krijtlijnen gezet door ministerie van Sociale Zaken en Volksgezondheid in 2016
- Reorganisatie van de zorg is nodig om de kosten beheersbaar te houden (cfr.
toenemende vergrijzing en het stijgend aantal chronisch zieken)
- Hervorming nog niet volledig afgerond!
- Reorganisatie van de zorg
• Een kortere opnameduur in de ziekenhuizen
• Elektronische gegevensdeling en een betere multidisciplinaire overdracht naar
en van de eerste lijn, de WZC of andere instellingen
• De patiënt komt centraal te staan, dus moet het zorgaanbod afgestemd worden
op wat de patiënt/zorgvrager belangrijk vindt
• De zorg hoort dicht bij huis en multidisciplinair georganiseerd te worden
• Levenslang leren wordt voor iedere zorgverlener een eis
• …
!! (uitdaging voor zorg- en welzijnssector: VOLDOENDE COMPETENT personeel vinden
voor zorg en welzijn, om KWALITEITSVOLLE zorg te garanderen in continu evoluerende en
budgettair krappe omstandigheden)
HERVORMING:
Wet inzake de kwaliteitsvolle praktijkvoering in de gezondheidszorg:
= sokkelwet of kwaliteitswet
= regelt de aspecten die raken aan de kwaliteit van de zorg. De sokkelwet regelt
tevens de oprichting van een Toezichtscommissie die moet toezien op de naleving van
deze wet alsmede de psychische en fysieke geschikt van de zorgverstrekkers.
