HET GUSTATIEF SYSTEEM – LES 1
Vrij klein systeem. Belangrijk voor controle van voedselinname (giftig voedsel)
Sterke motorische component, craving (zout tekort, ga je veel zout willen eten)
4 basissmaken. 4 klassen, binnen in zo’n klasse vinden we adaptatie (sucrose en glucose)
à Gewaarwording zal adapteren
à Geen adaptatie tussen 2 smaken (sucrose en NaCl)
4 basissmaken:
Zoet Sucrose Energie Gewild
Zout NaCl Zoutbalans
Zuur HCl Bedorven
Bitter Quinine Toxisch Ongewild
Lagere drempel (hogere gevoeligheid) voor bittere smaakstoffen dan voor zoet/zout
à Al kleinere hoeveelheden opgemerkt
Zoet: hoge drempel (lagere gevoeligheid)
à Hier heeft men veel van nodig
Overstijging: gewenning van een smaak
Bv. Kinderen gaan koffie niet lekker vinden, maar volwassenen wel, door gewenning wordt
dit fenomeen overstegen
5e basissmaak: umami (‘heerlijk’), testsubstantie: glutamaat (tomaten)
à Zelden getest, daarom spreken we van 4 basissmaken
Voor sommige smaken zijn er aparte receptoren voorzien, voor andere niet
KCl: niet enkel zout, ook bitter
Zoet: niet enkel suikers, ook eiwitten
1. SMAAKKNOPPEN
Smaakperceptie begint in smaakknoppen, deze knoppen zitten in een
papil, binnen de knoppen zitten receptorcellen
Op verschillende soorten papillen, niet enkel op de tong (ook
verhemelte)
2000-5000 smaakknoppen
Ongeveer 100 receptorcellen/smaakknop
Losse receptorcellen met synaps
Apicale microvilli in porie
Turnover ongeveer 2 weken (regeneratie)
- Mucosa van de tong
- Vanuit steuncellen of basale cellen
- Geen neuronen vervangen, maar wel receptorcellen die vervangen worden
2019-2020 Inne Verhoeven 1
, Receptorcellen bevatten geen axonen, maar maken synaps met 1e order neuronen
Cellen waar 1e vorm van perceptie gebeurt zijn receptorcellen, geen neuronen!
2. RECEPTORCELLEN: TUNING
Receptorcellen vertonen geen AP, maar gegradeerde lokale verandering in potentiaal
Voor sommige substanties reageren cellen met depolarisatie.
Cellen soms afgestemd voor bepaalde substantie, op deze substantie gaat ze het sterkst
antwoorden = tuning
Soms exclusief voor 1 basissmaak, met verschil in optimale stimulus
Vaak multipel: meerdere transductiemechanismen in 1 receptorcel
à Elke klasse heeft eigen transductiemechanisme
à Cel gaat zo op meerdere substanties reageren
1e order neuronen:
- Cellichamen in de ganglia
- Perifere uitloper naar smaakknop (afferente axon)
- Centrale uitloper
Eenvoudig omzetting van receptorpotentiaal naar aantal AP in 1e order neuron
Geen cellen die enkel op zout reageren, maar op meerdere smaken met ≠ intensiteit
- Meerdere depolarisaties mogelijk
- Axonen die contact maken met AP worden gedomineerd
- Veel depolarisatie, veel AP
- Axonen maken met meerdere receptorcellen contact
o Selectiviteit 1e order neuron wat minder
o Cel kan info krijgen van cel 1 & 2 receptorcellen
ð 1 smaakstof die grote AP opwekt, dus zo wel in 4 basissmaken indelen obv grootste
AP
ð 1 afferent axon kan synaps maken met ≠ receptorcellen, dus zo info krijgen van ≠
receptorcellen
4 of 5 basis transducties
2019-2020 Inne Verhoeven 2
Vrij klein systeem. Belangrijk voor controle van voedselinname (giftig voedsel)
Sterke motorische component, craving (zout tekort, ga je veel zout willen eten)
4 basissmaken. 4 klassen, binnen in zo’n klasse vinden we adaptatie (sucrose en glucose)
à Gewaarwording zal adapteren
à Geen adaptatie tussen 2 smaken (sucrose en NaCl)
4 basissmaken:
Zoet Sucrose Energie Gewild
Zout NaCl Zoutbalans
Zuur HCl Bedorven
Bitter Quinine Toxisch Ongewild
Lagere drempel (hogere gevoeligheid) voor bittere smaakstoffen dan voor zoet/zout
à Al kleinere hoeveelheden opgemerkt
Zoet: hoge drempel (lagere gevoeligheid)
à Hier heeft men veel van nodig
Overstijging: gewenning van een smaak
Bv. Kinderen gaan koffie niet lekker vinden, maar volwassenen wel, door gewenning wordt
dit fenomeen overstegen
5e basissmaak: umami (‘heerlijk’), testsubstantie: glutamaat (tomaten)
à Zelden getest, daarom spreken we van 4 basissmaken
Voor sommige smaken zijn er aparte receptoren voorzien, voor andere niet
KCl: niet enkel zout, ook bitter
Zoet: niet enkel suikers, ook eiwitten
1. SMAAKKNOPPEN
Smaakperceptie begint in smaakknoppen, deze knoppen zitten in een
papil, binnen de knoppen zitten receptorcellen
Op verschillende soorten papillen, niet enkel op de tong (ook
verhemelte)
2000-5000 smaakknoppen
Ongeveer 100 receptorcellen/smaakknop
Losse receptorcellen met synaps
Apicale microvilli in porie
Turnover ongeveer 2 weken (regeneratie)
- Mucosa van de tong
- Vanuit steuncellen of basale cellen
- Geen neuronen vervangen, maar wel receptorcellen die vervangen worden
2019-2020 Inne Verhoeven 1
, Receptorcellen bevatten geen axonen, maar maken synaps met 1e order neuronen
Cellen waar 1e vorm van perceptie gebeurt zijn receptorcellen, geen neuronen!
2. RECEPTORCELLEN: TUNING
Receptorcellen vertonen geen AP, maar gegradeerde lokale verandering in potentiaal
Voor sommige substanties reageren cellen met depolarisatie.
Cellen soms afgestemd voor bepaalde substantie, op deze substantie gaat ze het sterkst
antwoorden = tuning
Soms exclusief voor 1 basissmaak, met verschil in optimale stimulus
Vaak multipel: meerdere transductiemechanismen in 1 receptorcel
à Elke klasse heeft eigen transductiemechanisme
à Cel gaat zo op meerdere substanties reageren
1e order neuronen:
- Cellichamen in de ganglia
- Perifere uitloper naar smaakknop (afferente axon)
- Centrale uitloper
Eenvoudig omzetting van receptorpotentiaal naar aantal AP in 1e order neuron
Geen cellen die enkel op zout reageren, maar op meerdere smaken met ≠ intensiteit
- Meerdere depolarisaties mogelijk
- Axonen die contact maken met AP worden gedomineerd
- Veel depolarisatie, veel AP
- Axonen maken met meerdere receptorcellen contact
o Selectiviteit 1e order neuron wat minder
o Cel kan info krijgen van cel 1 & 2 receptorcellen
ð 1 smaakstof die grote AP opwekt, dus zo wel in 4 basissmaken indelen obv grootste
AP
ð 1 afferent axon kan synaps maken met ≠ receptorcellen, dus zo info krijgen van ≠
receptorcellen
4 of 5 basis transducties
2019-2020 Inne Verhoeven 2
