Samenvattin
g Economie
(micro +
macro)
Economie vandaag 2022
Milan Zoete
2023-2024
,INHOUDSTAFEL
Inhoud
H0 Inleiding............................................................................................................................................5
0.1 Het doel van de economische wetenschap...................................................................................5
1.1.1 behoefte.................................................................................................................................5
0.1.2 Schaarse middelen.................................................................................................................5
0.1.3 Nuttigheid en keuzeprobleem................................................................................................5
0.2 Welvaart en welzijn.......................................................................................................................5
0.3 Soorten goederen.........................................................................................................................5
0.4 Consumptie en productie..............................................................................................................6
0.5 de methode...................................................................................................................................7
0.6 De ceteris-paribusclausule............................................................................................................7
0.7 micro-, meso- en macro-economie...............................................................................................7
H1 Consumenten....................................................................................................................................8
1.1 De keuze van de optimale goederencombinatie (= evenwicht van de consument)......................8
1.1.1 De preferenties.......................................................................................................................8
1.1.2 budget en prijzen....................................................................................................................9
1.2 de prijsvraagcurve (kortweg vraagcurve)......................................................................................9
1.2.1 de afleiding van de individuele vraagcurve............................................................................9
1.2.2 een beweging langs de individuele vraagcurve....................................................................10
1.2.3 verschuivingen van de individuele vraagcurve.....................................................................10
1.2.4 de collectieve of marktvraagcurve.......................................................................................11
1.3 de elasticiteit van de vraag..........................................................................................................11
1.3.1 de prijselasticiteit van de vraag............................................................................................11
1.3.2 de kruiselingse prijselasticiteit van de vraag........................................................................12
1.3.3 de inkomenselasticiteit van de vraag...................................................................................13
H2 producenten....................................................................................................................................13
2.1 de bepaling van de optimale productiegrootte...........................................................................13
2.2 de wet van de toe- en afnemende meeropbrengst (KT-productiefunctie).................................14
2.3 het kostenverloop.......................................................................................................................15
2.3.1 de totale constante kosten (TCK)..........................................................................................15
2.3.2 de totale variabele kosten (TVK)...........................................................................................15
, 2.3.3 de totale kosten (TK)............................................................................................................16
2.3.4 de gemiddelde en marginale kosten (GK en MK).................................................................16
2.4 het opbrengstenverloop bij volkomen concurrentie...................................................................18
2.5 de optimale productiegrootte bij volkomen concurrentie (= evenwicht van de producent)......19
2.6 de afleiding van de aanbodcurve bij volkomen concurrentie.....................................................20
2.6.1 de individuele aanbodcurve.................................................................................................20
2.6.2 een beweging langs de individuele aanbodcurve.................................................................21
2.6.3 verschuivingen van de individuele aanbodcurve..................................................................21
2.6.4 de collectieve of marktaanbodcurve....................................................................................21
2.7 de breakevenanalyse..................................................................................................................22
2.8 de prijselasticiteit van het aanbod...........................................................................................22
H3 Prijsvorming....................................................................................................................................23
3.1 Markt en marktvormen...............................................................................................................23
3.2 De volkomen concurrentie..........................................................................................................24
3.2.2 Het marktevenwicht bij volkomen concurrentie..................................................................24
3.2.4 Ingrijpen van de overheid in de prijsvorming.......................................................................25
3.3 De onvolkomen concurrentie......................................................................................................26
3.3.1 Monopolie (grote kans examen)...........................................................................................27
3.3.2 Oligopolie.............................................................................................................................29
3.3.3 Monopolistische concurrentie..............................................................................................30
H4 macro-economische grootheden....................................................................................................31
4.1 De economische kringloop..........................................................................................................31
4.2 De berekening van de economische activiteit (BBP)...................................................................32
4.2.1 Bruto en netto (investeringen).............................................................................................33
4.2.2 tegen ‘marktprijzen’ en ‘tegen factorprijzen’.......................................................................37
4.2.3 ‘Nationaal’ en ‘binnenlands’.................................................................................................39
4.3 reële en nominale BBP................................................................................................................42
4.4 het BBP als maatstaf voor onze welvaart....................................................................................43
H5. conjunctuur, groei en ontwikkeling................................................................................................44
5.1 De conjunctuur...........................................................................................................................44
5.1.1 Beschrijving..........................................................................................................................44
5.1.3 de conjunctuurpolitiek.........................................................................................................46
5.2 de economische groei.................................................................................................................46
5.2.1 begrip..................................................................................................................................47
, 5.2.2 determinanten (bepalende factor)van de groeibeweging....................................................47
5.2.3 de voor- en nadelen van de economische groei...................................................................47
5.3 ontwikkeling................................................................................................................................47
5.3.1 inkomen als ontwikkelingsmaatstaf.....................................................................................47
5.3.2 alternatieve maatstaven van maatschappelijk welzijn.........................................................49
H6 nationaal inkomen en werkgelegenheid.........................................................................................49
6.2 De arbeidsmarkt..........................................................................................................................49
6.2.1 Aanbod van arbeidskrachten................................................................................................49
6.2.2 Vraag naar arbeidskrachten.................................................................................................50
6.2.3 Werkloosheid over de periode 2015-2021...........................................................................51
6.2.4 De werkloosheid: soorten en oorzaken................................................................................53
6.2.5 bestrijding van de werkloosheid...........................................................................................53
H7 Geld, Monetair beleid en inflatie....................................................................................................54
7.1 Het geld.......................................................................................................................................54
7.1.1 functies van het geld............................................................................................................54
7.1.2 Betalingsverkeer vandaag.....................................................................................................54
7.1.3 Geldsubstitutie- geldschepping............................................................................................55
7.1.4 vraag naar en aanbod van geld.............................................................................................56
7.1.5 Het monetaire evenwicht.....................................................................................................57
7.2 De monetaire politiek van het eurosysteem...............................................................................58
7.2.1 Doelstelling en taken............................................................................................................58
7.2.2 de monetaire beleidsinstrumenten......................................................................................60
7.3 Het inflatieverschijnsel................................................................................................................60
7.3.1 Begrip...................................................................................................................................60
7.3.2 Oorzaken van inflatie............................................................................................................61
7.3.3 Gevolgen van inflatie............................................................................................................62
7.3.4 Bestrijding van inflatie..........................................................................................................62
7.3.5 de inflatie 2016-2021............................................................................................................62
7.3.6 Deflatie.................................................................................................................................63
H8 Internationale betrekkingen............................................................................................................63
8.1 Betekenis en beschrijving van het Belgische handelsverkeer.....................................................63
8.1.1 internationale context..........................................................................................................63
8.1.2 de buitenlandse handel van België 2018-2021.....................................................................64
8.2 de werking van het systeem van vrij internationaal handelsverkeer..........................................64
g Economie
(micro +
macro)
Economie vandaag 2022
Milan Zoete
2023-2024
,INHOUDSTAFEL
Inhoud
H0 Inleiding............................................................................................................................................5
0.1 Het doel van de economische wetenschap...................................................................................5
1.1.1 behoefte.................................................................................................................................5
0.1.2 Schaarse middelen.................................................................................................................5
0.1.3 Nuttigheid en keuzeprobleem................................................................................................5
0.2 Welvaart en welzijn.......................................................................................................................5
0.3 Soorten goederen.........................................................................................................................5
0.4 Consumptie en productie..............................................................................................................6
0.5 de methode...................................................................................................................................7
0.6 De ceteris-paribusclausule............................................................................................................7
0.7 micro-, meso- en macro-economie...............................................................................................7
H1 Consumenten....................................................................................................................................8
1.1 De keuze van de optimale goederencombinatie (= evenwicht van de consument)......................8
1.1.1 De preferenties.......................................................................................................................8
1.1.2 budget en prijzen....................................................................................................................9
1.2 de prijsvraagcurve (kortweg vraagcurve)......................................................................................9
1.2.1 de afleiding van de individuele vraagcurve............................................................................9
1.2.2 een beweging langs de individuele vraagcurve....................................................................10
1.2.3 verschuivingen van de individuele vraagcurve.....................................................................10
1.2.4 de collectieve of marktvraagcurve.......................................................................................11
1.3 de elasticiteit van de vraag..........................................................................................................11
1.3.1 de prijselasticiteit van de vraag............................................................................................11
1.3.2 de kruiselingse prijselasticiteit van de vraag........................................................................12
1.3.3 de inkomenselasticiteit van de vraag...................................................................................13
H2 producenten....................................................................................................................................13
2.1 de bepaling van de optimale productiegrootte...........................................................................13
2.2 de wet van de toe- en afnemende meeropbrengst (KT-productiefunctie).................................14
2.3 het kostenverloop.......................................................................................................................15
2.3.1 de totale constante kosten (TCK)..........................................................................................15
2.3.2 de totale variabele kosten (TVK)...........................................................................................15
, 2.3.3 de totale kosten (TK)............................................................................................................16
2.3.4 de gemiddelde en marginale kosten (GK en MK).................................................................16
2.4 het opbrengstenverloop bij volkomen concurrentie...................................................................18
2.5 de optimale productiegrootte bij volkomen concurrentie (= evenwicht van de producent)......19
2.6 de afleiding van de aanbodcurve bij volkomen concurrentie.....................................................20
2.6.1 de individuele aanbodcurve.................................................................................................20
2.6.2 een beweging langs de individuele aanbodcurve.................................................................21
2.6.3 verschuivingen van de individuele aanbodcurve..................................................................21
2.6.4 de collectieve of marktaanbodcurve....................................................................................21
2.7 de breakevenanalyse..................................................................................................................22
2.8 de prijselasticiteit van het aanbod...........................................................................................22
H3 Prijsvorming....................................................................................................................................23
3.1 Markt en marktvormen...............................................................................................................23
3.2 De volkomen concurrentie..........................................................................................................24
3.2.2 Het marktevenwicht bij volkomen concurrentie..................................................................24
3.2.4 Ingrijpen van de overheid in de prijsvorming.......................................................................25
3.3 De onvolkomen concurrentie......................................................................................................26
3.3.1 Monopolie (grote kans examen)...........................................................................................27
3.3.2 Oligopolie.............................................................................................................................29
3.3.3 Monopolistische concurrentie..............................................................................................30
H4 macro-economische grootheden....................................................................................................31
4.1 De economische kringloop..........................................................................................................31
4.2 De berekening van de economische activiteit (BBP)...................................................................32
4.2.1 Bruto en netto (investeringen).............................................................................................33
4.2.2 tegen ‘marktprijzen’ en ‘tegen factorprijzen’.......................................................................37
4.2.3 ‘Nationaal’ en ‘binnenlands’.................................................................................................39
4.3 reële en nominale BBP................................................................................................................42
4.4 het BBP als maatstaf voor onze welvaart....................................................................................43
H5. conjunctuur, groei en ontwikkeling................................................................................................44
5.1 De conjunctuur...........................................................................................................................44
5.1.1 Beschrijving..........................................................................................................................44
5.1.3 de conjunctuurpolitiek.........................................................................................................46
5.2 de economische groei.................................................................................................................46
5.2.1 begrip..................................................................................................................................47
, 5.2.2 determinanten (bepalende factor)van de groeibeweging....................................................47
5.2.3 de voor- en nadelen van de economische groei...................................................................47
5.3 ontwikkeling................................................................................................................................47
5.3.1 inkomen als ontwikkelingsmaatstaf.....................................................................................47
5.3.2 alternatieve maatstaven van maatschappelijk welzijn.........................................................49
H6 nationaal inkomen en werkgelegenheid.........................................................................................49
6.2 De arbeidsmarkt..........................................................................................................................49
6.2.1 Aanbod van arbeidskrachten................................................................................................49
6.2.2 Vraag naar arbeidskrachten.................................................................................................50
6.2.3 Werkloosheid over de periode 2015-2021...........................................................................51
6.2.4 De werkloosheid: soorten en oorzaken................................................................................53
6.2.5 bestrijding van de werkloosheid...........................................................................................53
H7 Geld, Monetair beleid en inflatie....................................................................................................54
7.1 Het geld.......................................................................................................................................54
7.1.1 functies van het geld............................................................................................................54
7.1.2 Betalingsverkeer vandaag.....................................................................................................54
7.1.3 Geldsubstitutie- geldschepping............................................................................................55
7.1.4 vraag naar en aanbod van geld.............................................................................................56
7.1.5 Het monetaire evenwicht.....................................................................................................57
7.2 De monetaire politiek van het eurosysteem...............................................................................58
7.2.1 Doelstelling en taken............................................................................................................58
7.2.2 de monetaire beleidsinstrumenten......................................................................................60
7.3 Het inflatieverschijnsel................................................................................................................60
7.3.1 Begrip...................................................................................................................................60
7.3.2 Oorzaken van inflatie............................................................................................................61
7.3.3 Gevolgen van inflatie............................................................................................................62
7.3.4 Bestrijding van inflatie..........................................................................................................62
7.3.5 de inflatie 2016-2021............................................................................................................62
7.3.6 Deflatie.................................................................................................................................63
H8 Internationale betrekkingen............................................................................................................63
8.1 Betekenis en beschrijving van het Belgische handelsverkeer.....................................................63
8.1.1 internationale context..........................................................................................................63
8.1.2 de buitenlandse handel van België 2018-2021.....................................................................64
8.2 de werking van het systeem van vrij internationaal handelsverkeer..........................................64