Samenvatting neurologische ziekteleer lessen prof dr Demeestere

NEUROLOGISCHE ZIEKTELEER
INLEIDING – MOTORIEK EN SENSIBILITEIT

MOTORISCH SYSTEEM


CENTRAAL EN PERIFEER ZENUWSTELSEL
Centraal zenuwstelsel:

- Hersenstam (cerebrum)
- hersenstam
- ruggenmerg (myelum)

perifeer zenuwstelsel:

- lager motor neuron (thv RM of hersenstam)
- zenuw (nervus)
- neuromotorische junctie

hierarchische opbouw:

 hogere centra moduleren lagere centra meestal remmend (inhibitatorisch)
 communicatie dmv neurotransmitters thv synaps
o tss neuronen: inhibitatorische / exitatorisch
o tss neuron en spier: excitatorisch


CENTRAAL MOTORISCH NEURON: CORTEX
- projecties vnl vanuit centraal motorneuron in frontale cortex, anterieur (rostaal)
van sulcus centralis
- somatotopische organisatie => Been aan de binnenzijde, arm
en gezicht voornamelijk aan de buitenzijde
- distale spieren hebben meer aansturende neuronen (fijne
motoriek)

MOTORISCHE CORTEX
M1: primair motorische cortex

PERIFEER MOROTISCHE CORTEX
- Cellichamen van perifeer motorisch neuron liggen in motorische kerenn vd
craniale zenuwen en in voorhoorn vh RM
- Axonen lopen via zenuwwortel, de plexus en eindigend in een
perifere zenuw naar de spier
- Myotoom: Spieren of bepaalde delen van spieren bezenuwd
door één zenuwwortel
- Een spier wordt aangestuurd door een perifeer (of lager)
motorisch neuron (PMN): bestaande uit een cellichaam in de
voorhoorn en de zenuwvezel.
- Het PMN werkt niet op zichzelf, wel als onderdeel van een reflex
of aangestuurd door een centraal (of hoger) motorisch neuron
(CMN) gelegen in de cerebrale cortex

,ZENUWWORTEL, PLEXUS EN ZENUW
- Verschillende wortels vormen zenuwvlecht =
plexus
- Vanuit plexus (ledematen) vertrekken
perifere zenuwen
- Zenuwen bevatten
o Motorische vezels (vanaf PMN naar
spier)
o Sensibele vezels (vanaf
huidreceptoren/ spierspoeltjes naar
zenuwcel in dorsale wortel nabij
ruggemerg)
- Individuele zenuwen kunnen motorische
innervatie van meerdere zenuwwortels
bevatten
 Eenzelfde radix zal aldus bijdragen aan meerdere perifere zenuwen (bv. wortel C6
draagt bij aan n axilaris, n. musculocutaneous, n medianus, n radialis)
 Meeste spieren worden bezenuwd door meerdere zenuwwortels

MOTORISCHE AANSTURING
PMN werk niet op zichzelf, maar wordt aangestuurd

- Door CMN: vrijwillig
- Via reflexboog: onvrijwillig

CENTRAAL MOTORISCHE BANEN: VERLOOP
Tractus corticospinalis (piramidebaan)

- Vanaf primaire motorische cortex (M1)
- Via de “corona radiata”
- Door de “knie” (genu) van de capsula interna
- Ventraal in de hersenstam
o Kruising thv de medulla oblongata
(“decussatio pyramidum”) = tractus
corticospinalis lateralis
 Lateraal in het ruggenmerg
o Deel gekruist + ongekruist = tractus
corticospinalis anterior
 Anterieur in het ruggemerg
- Connectie met PMN:
o direct (monosynaptisch)
o via interneuronen (polysynaptisch

 tractus corticospinales anterior: gekruist +
ongekruist
o spieren in de romp, proximale spieren
ledematen
o bilaterale innervatie
 tracticus cortcospinales lateralis: gekruist
o distale spieren ledematen
o enkel contralaterale innervatie

,tractus corticobulbaris

- Ontstaat thv de M1 (delen verantwoordelijk voor
motoriek gelaat + pharynx & larynx)
- Takken af thv kernen van de hersenstamzenuwen
(craniale zenuwen) met motorische functies
- Innerveren bilateraal of exclusief contralateraal
o Bilateraal:
 nV: kauwspieren
 nVII bovenste
 nIX en X: farynx & larynx
o exl contralateraal
 nVII: onderste gelaat
 nXII: tongspieren

vb facialisparese:

o aantasting perifere zenuw (vb Bells palsy)
 alle zenuwvezels aangetast
 ipsilaterale uitval spieren gelaat (boven
en onder)
o aantasting motorische cortex (vb CVA)
 PMN van het bovenste gelaat ontvangt via de tr corticobulbaris
innervatie van het CMN bilateraal
 PMN van het onderste gelaat ontvangt via de tr corticobulbaris
innervatie exclusief unilateraal (gekruist)
 Contralaterale parese van het onderste gelaat, bovenste gelaat
gespaard

Het CMN moduleert de functie van het PMN. Dit gebeurt voor een belangrijk
deel door de tractus corticospinalis (CST) en tractus corticobulbaris (CBT)

CST (pyramidebaan) en CBT (corticobulbaire baan) bevatten axonen van CMNen
waarvan het cellichaam in de motorische cortex ligt

interneuronen (CST)

Deze baan loopt vanuit de cortex, tussen de thalamus en de basale kernen,
door de capsula interna en heeft rechtstreekse projecties naar de motorische
voorhoorncellen (CST en CBT) en de interneuronen (CST)

CBT: Projectie op motorische kernen in de hersenstam

- bilateraal naar: Kauwspieren (n V), bovenste gelaat (n VII), farynx en
larynx (n IX en X);
- uitsluitend contralateraal naar onderste gelaatshelft (n VII) en
tongspieren (n XII)


CST:

- In de hersenstam kruist de piramidebaan, grotendeels in de medulla
oblongata, zodat het PMN door een contralateraal gelegen CMN bestuurd

, wordt. De kruisende laterale piramidebaan zorgt voor de lateraal
gelegen voorhoorncellen en dus meer voor de distale motoriek.
- Een klein deel van de tractus corticospinalis verloopt ongekruist: Tractus
corticospinalis anterior (mediale pyramidebaan) De niet-kruisende
mediale pyramidebaan zorgt voor de mediaal gelegen voorhoorncellen en
proximale motoriek; projectie naar ipsi- en contralateraal


ANDERE MOTORISCHE BANEN
Er zijn ook directe banen (rubrospinale, reticulospinale en vestibulospinale) vanuit de
hersenstam: Ze kruisen niet, maar dalen ipsilateraal af. Thv het ruggenmerg projecteren
ze zowel naar ipsilateraal als contralateraal

- evenwicht, balans, posturale reflexen
- Fijnmotorische bewegingen

ONVRIJWILLIGE AANSTURINGEN; REFLEXEN
- Peesreflex (proprioceptief): monosynaptisch
o Bij oprekken van pees &spierspeltje
 Vb kniepeesreflex, masseterreflex)
- Exteroreceptieve reflexen: multisynaptisch
o Bij stimuleren van huid of andere organen
 Vb buikhuidreflex, voetzoolreflex, blinkreflex

PEESREFLEX: REFLEXBOOG
- Oprekken spierspoeltjes (4)
- Afferente impuls via sensibele zenuwvezels naar
motorische voorhoorncel (9)
- Monosynaptisch (direct naar motorische
zenuwcel) (1)
- Of multisynaptisch (via interneuronen) (2)
- Informatie naar centraal zenuwstelsel (8) =>
nuttig voor correctie houding

Bv Kniepeesreflex

- Afferent: Oprekken spierspoeltjes m quadriceps
- Efferent:
o Monosynaptisch naar agonist
(quadriceps)
o Multisynaptisch (inhiberend) naar
antagonist (hamstrings)

Centrale inhibitie (7) Vanuit piramidebaan (CMN)  Reflexen worden levendiger bij
piramidale stoornis

 Gelijk voor: Bicepspees, tricepspees, kniepees, achillespees, masseter en
Hoffmann-Trömner


EXTEROCEPTIEVE REFLEX