Samenvatting:
Jeugdrecht en -criminologie
Daphné De Loof
3de bachelor criminologie 2024-2025
1
,INHOUDSTAFEL
Deel 1: Algemene Inleiding
Hoofdstuk 1: Evolutie van het kindbeeld ……………………………………………………… 3
Hoofdstuk 2: De rechtspositie van de minderjarige ………………………………………… 7
Hoofdstuk 3: Historische ontwikkeling van het jeugdrecht………………………………… 9
Deel 2: Jeugdrecht
2.1 Integrale jeugdhulp …………………………………………………………………….. 21
Hoofdstuk 1: Basisprincipes …………………………………………………………… 21
Hoofdstuk 2: Actoren en werking …………………………………………………… 25
Hoofdstuk 3: Mogelijke maatregelen ……………………………………………… 29
2.2 Jeugddelinquentie ……………………………………………………………………… 31
Hoofdstuk 1: Basisprincipes …………………………………………………………… 31
Hoofdstuk 2: Werking en reactiemogelijkheden …………………………………. 35
Hoofdstuk 3: Actoren en ervaringen………………………………………………… 41
2.3 Rechtspositie …………….……………………………………………………………… 53
Hoofdstuk 1: Rechtspositie van de minderjarige …………………………………. 53
Deel 3: Jeugdcriminologie
Hoofdstuk 1: Wat is jeugdcriminologie? …………………………………………… 61
Hoofdstuk 2: Jeugdcriminologie meten + in beeld……………………………… 71
Hoofdstuk 3: Aanzetten tot deviant gedrag……………………………………… 79
Hoofdstuk 4: Netwerken en peers…….………………………………………………83
Hoofdstuk 5: Jongen in de publieke ruimte…………………………………………89
Hoofdstuk 6: Het minderjarige slachtoffer ………….……………………………… 93
Hoofdstuk 7: Jongeren en seksuele delinquentie…………………………………103
2
,Deel 1: Algemene Inleiding
Hoofdstuk 1: Evolutie van het kindbeeld
Jeugdrecht
= regelgeving dat het juridisch kader vormt voor jongeren die in contact komen met
de overheid omwille van hulpbehoefte of doordat ze een delict hebben gepleegd
De ontwikkeling van het jeugdrecht kent een hele geschiedenis die ingebed is in het veranderend
kinderbeeld. Daarom focussen we ons eerst op de ontwikkeling van het kindbeeld.
Vier grote fases in de manier waarop we kijken naar kinderen: 1. Ontdekking van het kind
2. Kinderbescherming
3. Kinderrechten
(1) FASE 1: Ontdekking van het kind
Deze fase bestaat uit drie tijdsblokken: Oudheid, Middeleeuwen, Renaissance
→ men ontdekt dat het kind anders is en dat er verschillen zijn tussen volwassenen en kinderen.
3
, Oudheid: kinderen worden gezien als zwakke wezens die moeten gehoorzamen
- mening is gelijk aan die van een dier
- andere plek in de maatschappij
Middeleeuwen: nog steeds weinig aparte aandacht voor het omgaan met kinderen op
maatschappelijk vlak vb. geen kinderboekjes, geen kinderspeelgoed, …
ondanks dat men het anders-ziijn opmerkt is er geen erkenning of geen bijkomende
bescherming of andere regels voor hun (dus moet genuanceerd worden)
⇒ wel bewustwording van de kindfase, geen andere behandeling
Renaissance: echte ontdekking van het 'anders-behandelen' van het kind
- loutere ontdekking van het kind dat is al veel ouder
- idee van ontwikkelingsstadia ontbreekt nog steeds
Er was geen verschil tussen ‘volwassenen’ en ‘kinderen’ dus geen afzonderlijk juridisch kader
⇒ Het recht is van toepassing op iedereen (‘eenheid in het mensbeeld’)
dus jeugdrecht bestaat nog niet
(2) FASE 2: Kinderbescherming
Men gaat aan de slag met het idee van ‘kinderen zijn anders’ en hebben een bijzondere positie
- kinderen zijn irrationeel, onvoorspelbaar
- bewustwording van de ontwikkelingsstadia als reden van het verschil
- nog-niet mens-zijn = sociale constructie
Filosofen die het anders-zijn ontdekken:
° Moralisten: J. Locke
kind wordt geboren als blanco blad – intensieve opvoeding nodig
° Romanticisten: J. Rousseau
kind is inherent goed – bescherming nodig tegen negativiteit
4
Jeugdrecht en -criminologie
Daphné De Loof
3de bachelor criminologie 2024-2025
1
,INHOUDSTAFEL
Deel 1: Algemene Inleiding
Hoofdstuk 1: Evolutie van het kindbeeld ……………………………………………………… 3
Hoofdstuk 2: De rechtspositie van de minderjarige ………………………………………… 7
Hoofdstuk 3: Historische ontwikkeling van het jeugdrecht………………………………… 9
Deel 2: Jeugdrecht
2.1 Integrale jeugdhulp …………………………………………………………………….. 21
Hoofdstuk 1: Basisprincipes …………………………………………………………… 21
Hoofdstuk 2: Actoren en werking …………………………………………………… 25
Hoofdstuk 3: Mogelijke maatregelen ……………………………………………… 29
2.2 Jeugddelinquentie ……………………………………………………………………… 31
Hoofdstuk 1: Basisprincipes …………………………………………………………… 31
Hoofdstuk 2: Werking en reactiemogelijkheden …………………………………. 35
Hoofdstuk 3: Actoren en ervaringen………………………………………………… 41
2.3 Rechtspositie …………….……………………………………………………………… 53
Hoofdstuk 1: Rechtspositie van de minderjarige …………………………………. 53
Deel 3: Jeugdcriminologie
Hoofdstuk 1: Wat is jeugdcriminologie? …………………………………………… 61
Hoofdstuk 2: Jeugdcriminologie meten + in beeld……………………………… 71
Hoofdstuk 3: Aanzetten tot deviant gedrag……………………………………… 79
Hoofdstuk 4: Netwerken en peers…….………………………………………………83
Hoofdstuk 5: Jongen in de publieke ruimte…………………………………………89
Hoofdstuk 6: Het minderjarige slachtoffer ………….……………………………… 93
Hoofdstuk 7: Jongeren en seksuele delinquentie…………………………………103
2
,Deel 1: Algemene Inleiding
Hoofdstuk 1: Evolutie van het kindbeeld
Jeugdrecht
= regelgeving dat het juridisch kader vormt voor jongeren die in contact komen met
de overheid omwille van hulpbehoefte of doordat ze een delict hebben gepleegd
De ontwikkeling van het jeugdrecht kent een hele geschiedenis die ingebed is in het veranderend
kinderbeeld. Daarom focussen we ons eerst op de ontwikkeling van het kindbeeld.
Vier grote fases in de manier waarop we kijken naar kinderen: 1. Ontdekking van het kind
2. Kinderbescherming
3. Kinderrechten
(1) FASE 1: Ontdekking van het kind
Deze fase bestaat uit drie tijdsblokken: Oudheid, Middeleeuwen, Renaissance
→ men ontdekt dat het kind anders is en dat er verschillen zijn tussen volwassenen en kinderen.
3
, Oudheid: kinderen worden gezien als zwakke wezens die moeten gehoorzamen
- mening is gelijk aan die van een dier
- andere plek in de maatschappij
Middeleeuwen: nog steeds weinig aparte aandacht voor het omgaan met kinderen op
maatschappelijk vlak vb. geen kinderboekjes, geen kinderspeelgoed, …
ondanks dat men het anders-ziijn opmerkt is er geen erkenning of geen bijkomende
bescherming of andere regels voor hun (dus moet genuanceerd worden)
⇒ wel bewustwording van de kindfase, geen andere behandeling
Renaissance: echte ontdekking van het 'anders-behandelen' van het kind
- loutere ontdekking van het kind dat is al veel ouder
- idee van ontwikkelingsstadia ontbreekt nog steeds
Er was geen verschil tussen ‘volwassenen’ en ‘kinderen’ dus geen afzonderlijk juridisch kader
⇒ Het recht is van toepassing op iedereen (‘eenheid in het mensbeeld’)
dus jeugdrecht bestaat nog niet
(2) FASE 2: Kinderbescherming
Men gaat aan de slag met het idee van ‘kinderen zijn anders’ en hebben een bijzondere positie
- kinderen zijn irrationeel, onvoorspelbaar
- bewustwording van de ontwikkelingsstadia als reden van het verschil
- nog-niet mens-zijn = sociale constructie
Filosofen die het anders-zijn ontdekken:
° Moralisten: J. Locke
kind wordt geboren als blanco blad – intensieve opvoeding nodig
° Romanticisten: J. Rousseau
kind is inherent goed – bescherming nodig tegen negativiteit
4
