Hoofdstuk 5: been
Inleiding
Been
- = een primair weefsel
- = steunweefsel rijk aan anorganische kristallen, bloedvaten en zenuwen
- Structuur= ingewikkeld: varieert naar gelang de plaats van voorkomen
- Macroscopisch onderscheid
Compact bot: zonder holten
Spongieus bot: netwerk met botbalkjes + holten
o = bloedvormende cellen beenmerg
- Microscopisch onderscheid (primair word al snel vervangen door secundair)
Plexiform bot/ primair
osteosyten = verspreid
collageenvezels = in verschillende richtingen
Lamelliar bot/ secundair
Opgebouwd uit lamellen
Compact bot: georganiseerd onde de osteonen (bestaan uit
cilindervormige lamellen) geschikt rond kanaal van Haver
Kanalen van Haver = bevat bloedvaten en zenuwelementen
Verbonden met elkaar / met beenmerg
Verbindingen = kanalen van Volkmann
Ruimte ertussen = interstitiële lamellen
Buiten omgeven door: periost
Binnen omgeven door: endost
Samenstellende componenten : cellen en extracellulair materiaal
o Botcellen
jonge vormen = osteoblasten
rijpe cellen = osteocyten
afkomstig van osteoprogenitorcellen
Mogelijks differentiëren tot bot
botresorberende cellen = osteolasten
Osteoblasten
= waar botgrondstof gemaakt wordt
- functie: vezelvorming + ossificatie proces
- vorm: in aaneengesloten rijen
- grote kern + perifere nucleool
- cytoplasma= veel RNA + productie van tropocollageen + glycoseaminoglycanen +
alkalische fosfatase voor ossificatie
, differentiëren tot platte cellen (met veel extensies)
blijven verbonden tijdens meer aanmaak van osteoïd
kleine granulen = calcoferieten, sferulieten of matrixgranulen
kristalisatiecentra
mineralisatie
= afzetten van calcium in botstructuren
collageenvezels = naalvormige hydroxyapatietkristallen op regelmatige
afstand op collageenfibrillen
->tropocollageenmoleculen structuur die kristalneerzetting uitlokt
osteoblasten = sterke alkalische fosfataseactiviteit calcium- en
fosfaationenconcentratie stijgt mineralisatie proces versneld
osteoblast ingemetst in eigen geossificeerde grondstof en vezels
rond bot cel enkel oteoïd en microfibrillen = kalk vrije zone
verbinding door canaliculi
Osteocyten
= volwassen botcel, meest nature/actieve vorm
- Functie: onderhoud van ex. Cellulair rmateriaal
- Vorm: parallel geschilte rijen in lamellair bot + concentrische cirkels door cilindrische
lamellen
- vanuit de lacunes stralen de canaliculi uit waarin de extensies liggen
gap-junctions =contact naburige cellen
- kern = denser kleurend, minder basofiel
- cytoplasma = vet en glycogeen
- bij verouderen retraheren de cel extensies, maar de essentiële canaliculi blijven
Octeoclasten
= breken botmatrix af
= mononucleair facocytensysteem uit beenmeg
= samenspel osteoblasten = aanpassen aan mechanische druk
- Kern: meerdere kernen aanwezig
Chromatinerijk
Duidelijke nucleolen
- cytoplasme
goed RER en golgi, veel mitochondriën, lysosomen
- functie
bewegen op amoeboïede wijze
stimulatie van parathormoon
remming/inhibitie van calcitonine
- graven tunnels = lacunen van Howship
- hydroxyapatiekristallen opgenomen door fagocytose
=>afbreken in fagolysosomen
Inleiding
Been
- = een primair weefsel
- = steunweefsel rijk aan anorganische kristallen, bloedvaten en zenuwen
- Structuur= ingewikkeld: varieert naar gelang de plaats van voorkomen
- Macroscopisch onderscheid
Compact bot: zonder holten
Spongieus bot: netwerk met botbalkjes + holten
o = bloedvormende cellen beenmerg
- Microscopisch onderscheid (primair word al snel vervangen door secundair)
Plexiform bot/ primair
osteosyten = verspreid
collageenvezels = in verschillende richtingen
Lamelliar bot/ secundair
Opgebouwd uit lamellen
Compact bot: georganiseerd onde de osteonen (bestaan uit
cilindervormige lamellen) geschikt rond kanaal van Haver
Kanalen van Haver = bevat bloedvaten en zenuwelementen
Verbonden met elkaar / met beenmerg
Verbindingen = kanalen van Volkmann
Ruimte ertussen = interstitiële lamellen
Buiten omgeven door: periost
Binnen omgeven door: endost
Samenstellende componenten : cellen en extracellulair materiaal
o Botcellen
jonge vormen = osteoblasten
rijpe cellen = osteocyten
afkomstig van osteoprogenitorcellen
Mogelijks differentiëren tot bot
botresorberende cellen = osteolasten
Osteoblasten
= waar botgrondstof gemaakt wordt
- functie: vezelvorming + ossificatie proces
- vorm: in aaneengesloten rijen
- grote kern + perifere nucleool
- cytoplasma= veel RNA + productie van tropocollageen + glycoseaminoglycanen +
alkalische fosfatase voor ossificatie
, differentiëren tot platte cellen (met veel extensies)
blijven verbonden tijdens meer aanmaak van osteoïd
kleine granulen = calcoferieten, sferulieten of matrixgranulen
kristalisatiecentra
mineralisatie
= afzetten van calcium in botstructuren
collageenvezels = naalvormige hydroxyapatietkristallen op regelmatige
afstand op collageenfibrillen
->tropocollageenmoleculen structuur die kristalneerzetting uitlokt
osteoblasten = sterke alkalische fosfataseactiviteit calcium- en
fosfaationenconcentratie stijgt mineralisatie proces versneld
osteoblast ingemetst in eigen geossificeerde grondstof en vezels
rond bot cel enkel oteoïd en microfibrillen = kalk vrije zone
verbinding door canaliculi
Osteocyten
= volwassen botcel, meest nature/actieve vorm
- Functie: onderhoud van ex. Cellulair rmateriaal
- Vorm: parallel geschilte rijen in lamellair bot + concentrische cirkels door cilindrische
lamellen
- vanuit de lacunes stralen de canaliculi uit waarin de extensies liggen
gap-junctions =contact naburige cellen
- kern = denser kleurend, minder basofiel
- cytoplasma = vet en glycogeen
- bij verouderen retraheren de cel extensies, maar de essentiële canaliculi blijven
Octeoclasten
= breken botmatrix af
= mononucleair facocytensysteem uit beenmeg
= samenspel osteoblasten = aanpassen aan mechanische druk
- Kern: meerdere kernen aanwezig
Chromatinerijk
Duidelijke nucleolen
- cytoplasme
goed RER en golgi, veel mitochondriën, lysosomen
- functie
bewegen op amoeboïede wijze
stimulatie van parathormoon
remming/inhibitie van calcitonine
- graven tunnels = lacunen van Howship
- hydroxyapatiekristallen opgenomen door fagocytose
=>afbreken in fagolysosomen
