SAMENVATTING DEEL 2 MENSEN MET EEN VERSTANDELIJKE
BEPERKING:
DRAAD 1 DE DRAAD TREKKEN:
Ernstige problemen in begeleiding hangen vaak samen met basale
ontwikkelingsthema’s van het eerste levensjaar:
• aanpassen aan de wereld,
• prikkels reguleren of er door overspoeld worden,
• troost zoeken,
• (on-)veiligheid ervaren,
• …
!!! Nadruk op basale begeleiding:
vb. troosten, kalmeren, voorspelbaarheid, nabijheid bieden, …
Ontwikkelingstaken:
1. Het spoor = structuur brengen
Gewone ontwikkeling:
• Ouders geven basisstructuur
• Afgestemd op de noden van het kind
• Kind volgt het gemeenschappelijk spoor
• Interne klok en interne structuur
Bij personen met VB (en ASS):
• Belang van voorspelbaarheid
• Structuur die werkt voor de cliënt
2. De poort = vorm geven aan emoties
Gewone ontwikkeling:
• het kind kan emoties van woede en genot tonen en er door overspoeld
geraken
• de ouder vindt een manier om rust en troost te brengen
• susbaarheid
De poort is toe:
= de persoon wordt overspoeld door emoties en is niet meer bereikbaar:
overstuur, gedereguleerd, verliest zichzelf
,Bij personen met VB:
• ervaring van niet kunnen bereiken als poort toe is
• terugtrekken in veilige basisplaats
• uitdaaggedrag: kan ook jij mijn emoties opvangen?
Vertrouwde begeleider:
= begeleider die emoties en angst kan opvangen
Niet-vertrouwde begeleider:
= Kan die mij opvangen? Help, ik ga vallen!
3. Actie-reactie = contact en reactie
Gewone ontwikkeling:
• sociale boodschappen uitwisselen
• blik en reactie
• lachen en teruglachen
Bij personen met VB:
• iets vervelend doen geeft reactie én ambiance
• spel= bezig zijn
• bekendste: kiekeboe
4. samen doen = samen bezig zijn met een voorwerp of activiteit
belangrijke basis voor band!
Vb. Cliënten betrekken bij huishoudelijke taakjes door samen dingen
te doen.
Begeleiding in het spoor (structuur brengen in tijd, ruimte en
activiteiten):
= stramien van voorspelbare elementen in het hier en nu
Dit geeft de cliënt:
houvast en veiligheid
regulering van prikkels
Hoe?
• je structureert de situatie zodat het lukt voor de cliënt die zichzelf niet kan
reguleren
• jij trekt het spoor op maat van de cliënt
, Een goed dagschema:
wat de cliënt graag doet,
op zijn tempo,
overzichtelijke wereld,
activiteiten en rituelen voor de cliënt,
acties en rituelen die de begeleider naar de cliënt onderneemt
Begeleiding in de poort (emoties herkennen en opvangen/vormgeven):
Herkennen van spanning:
- Wanneer is de poort open en dicht? Waaraan zie je dat? Wat doet de poort
open en dicht gaan?
Opvangen van spanning en vormgeven aan emoties:
- Manieren van troosten, kalmeren en veiligheid bieden.
Hoe?
• stem – geluid - reuk - nabijheid/afstand – lichaamswarmte –holding -
tempo – schuilplaats/basisplaats - …
• activiteiten die rustgevend zijn, prikkelhantering, time-out
• sensitief en responsief
• herkennen welke zintuigen hierbij voor de cliënt belangrijk zijn: bij opbouw
en afbouw van spanning
• aandacht voor overgangen
Begeleiding in actie-reactie (een spel van prikkelen en geprikkeld
worden):
• niet gericht op een object/voorwerp, maar op een andere persoon
• manier van contact nemen
• andere persoon is een levend “activity-center”
Hoe?
• herkennen als actie-reactie gedrag in plaats van als ‘uitdagend gedrag’
• niet straffen (helpt niet in deze fase)
• wel controle over (fout) gedrag overnemen, contact krijgen/houden en
aanvaardbaar actie-reactiegedrag in de plaats stellen
BEPERKING:
DRAAD 1 DE DRAAD TREKKEN:
Ernstige problemen in begeleiding hangen vaak samen met basale
ontwikkelingsthema’s van het eerste levensjaar:
• aanpassen aan de wereld,
• prikkels reguleren of er door overspoeld worden,
• troost zoeken,
• (on-)veiligheid ervaren,
• …
!!! Nadruk op basale begeleiding:
vb. troosten, kalmeren, voorspelbaarheid, nabijheid bieden, …
Ontwikkelingstaken:
1. Het spoor = structuur brengen
Gewone ontwikkeling:
• Ouders geven basisstructuur
• Afgestemd op de noden van het kind
• Kind volgt het gemeenschappelijk spoor
• Interne klok en interne structuur
Bij personen met VB (en ASS):
• Belang van voorspelbaarheid
• Structuur die werkt voor de cliënt
2. De poort = vorm geven aan emoties
Gewone ontwikkeling:
• het kind kan emoties van woede en genot tonen en er door overspoeld
geraken
• de ouder vindt een manier om rust en troost te brengen
• susbaarheid
De poort is toe:
= de persoon wordt overspoeld door emoties en is niet meer bereikbaar:
overstuur, gedereguleerd, verliest zichzelf
,Bij personen met VB:
• ervaring van niet kunnen bereiken als poort toe is
• terugtrekken in veilige basisplaats
• uitdaaggedrag: kan ook jij mijn emoties opvangen?
Vertrouwde begeleider:
= begeleider die emoties en angst kan opvangen
Niet-vertrouwde begeleider:
= Kan die mij opvangen? Help, ik ga vallen!
3. Actie-reactie = contact en reactie
Gewone ontwikkeling:
• sociale boodschappen uitwisselen
• blik en reactie
• lachen en teruglachen
Bij personen met VB:
• iets vervelend doen geeft reactie én ambiance
• spel= bezig zijn
• bekendste: kiekeboe
4. samen doen = samen bezig zijn met een voorwerp of activiteit
belangrijke basis voor band!
Vb. Cliënten betrekken bij huishoudelijke taakjes door samen dingen
te doen.
Begeleiding in het spoor (structuur brengen in tijd, ruimte en
activiteiten):
= stramien van voorspelbare elementen in het hier en nu
Dit geeft de cliënt:
houvast en veiligheid
regulering van prikkels
Hoe?
• je structureert de situatie zodat het lukt voor de cliënt die zichzelf niet kan
reguleren
• jij trekt het spoor op maat van de cliënt
, Een goed dagschema:
wat de cliënt graag doet,
op zijn tempo,
overzichtelijke wereld,
activiteiten en rituelen voor de cliënt,
acties en rituelen die de begeleider naar de cliënt onderneemt
Begeleiding in de poort (emoties herkennen en opvangen/vormgeven):
Herkennen van spanning:
- Wanneer is de poort open en dicht? Waaraan zie je dat? Wat doet de poort
open en dicht gaan?
Opvangen van spanning en vormgeven aan emoties:
- Manieren van troosten, kalmeren en veiligheid bieden.
Hoe?
• stem – geluid - reuk - nabijheid/afstand – lichaamswarmte –holding -
tempo – schuilplaats/basisplaats - …
• activiteiten die rustgevend zijn, prikkelhantering, time-out
• sensitief en responsief
• herkennen welke zintuigen hierbij voor de cliënt belangrijk zijn: bij opbouw
en afbouw van spanning
• aandacht voor overgangen
Begeleiding in actie-reactie (een spel van prikkelen en geprikkeld
worden):
• niet gericht op een object/voorwerp, maar op een andere persoon
• manier van contact nemen
• andere persoon is een levend “activity-center”
Hoe?
• herkennen als actie-reactie gedrag in plaats van als ‘uitdagend gedrag’
• niet straffen (helpt niet in deze fase)
• wel controle over (fout) gedrag overnemen, contact krijgen/houden en
aanvaardbaar actie-reactiegedrag in de plaats stellen
