Jef Stappers
2018 - 2019
Samenvatting sensatie en perceptie
Sensatie
= een vroeg stadium van perceptie waarin receptoren stimulus omzetten in een
patroon van zenuwimpulsen. Deze signalen worden vervolgens doorgestuurd
naar de hersenen om dit verder te verwerken.
= het proces waarbij een gestimuleerde receptor (ogen, oren, …) een patroon
van neurale impulsen creëert dat de stimulus representeert in de hersenen,
waardoor onze initiële ervaring van de stimulus ontstaat
= de prikkeling
Zintuigen worden geprikkeld en de hersenen geven hier betekenis aan
Er is een bepaalde stimulatie dat leidt naar sensatie
Perceptie
= het proces dat de inkomende sensorische patronen bewerkt en er betekenis
aan geeft
= interpretatie, betekenisverlening
We worden voortdurend misleid
Misleid = de patronen die we normaal maken worden verstoord
Vb. goochelaars, camouflage van dieren
Er zijn grenzen aan wat wij kunnen waarnemen
Kernconcept
De hersenen nemen de wereld indirect waar omdat de zintuigen alle stimuli
omzetten in de taal van het zenuwstelsel: neurale impulsen
Hoe verandert stimuli is sensatie?
Stimulatie Transductie Sensatie Perceptie
Stimulatie Sensatie
Door middel van transductie
Transductie
= het proces waarbij fysische energie zoals lichtgolven, worden omgezet in
neurale impulsen
= proces waarbij de ene vorm van energie wordt omgezet in een andere vorm
van energie
Specifiek: de omzetting van stimulusinformatie in een zenuwimpuls
De stimulus komt niet verder dan de receptor
In het zenuwstelsel verplaatst zich de informatie:
o Van receptorcel via een sensorische baan
o Naar de thalamus
o Naar de gespecialiseerde sensorische verwerkingscentra in de hersenen
Sensorische adaptatie
We zijn gericht op het waarnemen van verandering
Dit leidt tot volgende fenomenen:
1
, Jef Stappers
2018 - 2019
- Sensorische aanpassing: onze gevoeligheid neemt af als de prikkels
constant blijven
o Vb. rioollucht blijft hangen, we worden het gewoon
o Vb. warm bad = eerst warm, daarna worden we het gewoon
- Sensorische deprivatie:
o = lange deprivatie ondermijnd het psychisch functioneren
o = als er geen prikkels zijn gaan onze zintuigen in de war geraken,
we gaan vanzelf prikkels maken
o Vb. je zit lang in een donkere kamer: je begint zelf patronen,
vlekken te zien
Drempels: de grenzen van sensatie
1. De absolute drempel
= de minimumintensiteit die een prikkel moet hebben, zodat de mens in 50%
van de gevallen nog kan waarnemen
= er zijn grenzen aan wat we kunnen waarnemen
De absolute drempel is dus niet absoluut:
- Bij iedereen is deze verschillend
- Bij hetzelfde individu schommelt de
‘absolute drempel’
o Geestelijke alertheid
50%
o Lichamelijke conditie
(verkouden= je ruikt minder)
Kunnen prikkels die onder de absolute drempel liggen toch waargenomen
worden?
- Heel wat prikkels blijven onder de absolute drempel
o Vb. gevaar voor CO-vergiftiging
Mensen kunnen dit niet zien, ruiken
o Andere levende wezens kunnen ze soms wel horen
Vb. honden: toonhoogte
Vb. bijen: kleur
Vb. ratelslangen: infrarood
- Vb. tijdens een film worden er kleine logo’s van Coca-Cola getoond, deze
zijn niet bewust zichtbaar door ons oog
o Het werd getoond op sublimale snelheid (1/ 3000ste seconden)
o Toch neemt de verkoop van cola toe, het heeft invloed
o Maar eens je het doorhebt werkt het niet meer omdat je u dan
gemanipuleerd voelt
o = sublimale perceptie
2
2018 - 2019
Samenvatting sensatie en perceptie
Sensatie
= een vroeg stadium van perceptie waarin receptoren stimulus omzetten in een
patroon van zenuwimpulsen. Deze signalen worden vervolgens doorgestuurd
naar de hersenen om dit verder te verwerken.
= het proces waarbij een gestimuleerde receptor (ogen, oren, …) een patroon
van neurale impulsen creëert dat de stimulus representeert in de hersenen,
waardoor onze initiële ervaring van de stimulus ontstaat
= de prikkeling
Zintuigen worden geprikkeld en de hersenen geven hier betekenis aan
Er is een bepaalde stimulatie dat leidt naar sensatie
Perceptie
= het proces dat de inkomende sensorische patronen bewerkt en er betekenis
aan geeft
= interpretatie, betekenisverlening
We worden voortdurend misleid
Misleid = de patronen die we normaal maken worden verstoord
Vb. goochelaars, camouflage van dieren
Er zijn grenzen aan wat wij kunnen waarnemen
Kernconcept
De hersenen nemen de wereld indirect waar omdat de zintuigen alle stimuli
omzetten in de taal van het zenuwstelsel: neurale impulsen
Hoe verandert stimuli is sensatie?
Stimulatie Transductie Sensatie Perceptie
Stimulatie Sensatie
Door middel van transductie
Transductie
= het proces waarbij fysische energie zoals lichtgolven, worden omgezet in
neurale impulsen
= proces waarbij de ene vorm van energie wordt omgezet in een andere vorm
van energie
Specifiek: de omzetting van stimulusinformatie in een zenuwimpuls
De stimulus komt niet verder dan de receptor
In het zenuwstelsel verplaatst zich de informatie:
o Van receptorcel via een sensorische baan
o Naar de thalamus
o Naar de gespecialiseerde sensorische verwerkingscentra in de hersenen
Sensorische adaptatie
We zijn gericht op het waarnemen van verandering
Dit leidt tot volgende fenomenen:
1
, Jef Stappers
2018 - 2019
- Sensorische aanpassing: onze gevoeligheid neemt af als de prikkels
constant blijven
o Vb. rioollucht blijft hangen, we worden het gewoon
o Vb. warm bad = eerst warm, daarna worden we het gewoon
- Sensorische deprivatie:
o = lange deprivatie ondermijnd het psychisch functioneren
o = als er geen prikkels zijn gaan onze zintuigen in de war geraken,
we gaan vanzelf prikkels maken
o Vb. je zit lang in een donkere kamer: je begint zelf patronen,
vlekken te zien
Drempels: de grenzen van sensatie
1. De absolute drempel
= de minimumintensiteit die een prikkel moet hebben, zodat de mens in 50%
van de gevallen nog kan waarnemen
= er zijn grenzen aan wat we kunnen waarnemen
De absolute drempel is dus niet absoluut:
- Bij iedereen is deze verschillend
- Bij hetzelfde individu schommelt de
‘absolute drempel’
o Geestelijke alertheid
50%
o Lichamelijke conditie
(verkouden= je ruikt minder)
Kunnen prikkels die onder de absolute drempel liggen toch waargenomen
worden?
- Heel wat prikkels blijven onder de absolute drempel
o Vb. gevaar voor CO-vergiftiging
Mensen kunnen dit niet zien, ruiken
o Andere levende wezens kunnen ze soms wel horen
Vb. honden: toonhoogte
Vb. bijen: kleur
Vb. ratelslangen: infrarood
- Vb. tijdens een film worden er kleine logo’s van Coca-Cola getoond, deze
zijn niet bewust zichtbaar door ons oog
o Het werd getoond op sublimale snelheid (1/ 3000ste seconden)
o Toch neemt de verkoop van cola toe, het heeft invloed
o Maar eens je het doorhebt werkt het niet meer omdat je u dan
gemanipuleerd voelt
o = sublimale perceptie
2
