Samenvatting maatschappelijke structuren boek

Maatschappelijke structuren
 Deel 1: sociologie, een wetenschap vd samenleving
1. Op ontdekkingstocht door een bekend gebied?
Over de eigen aard van de samenleving
- Sociologie
 Socius (lat: samenleving) + logos (gr: kennis)

- Sociologen
 Willen meer te weten komen over hoe mensen samenleven in
allerhande sociale verbanden vb. gezin, steden, vereniging…
 Kenmerken samenlevingsverbanden
 Welke wetmatigheden sturen het samenleven

1.1 een beeld van een titel
- het speelveld, de spelregels en de spelers
 spellen die we spelen zijn afspiegelingen vd manier waarop
we samenleven en de samenleving is het speelveld waarop de
spellen zich afspelen
 drukt fundamenteel sociologische verhouding uit tussen
de samenleving (speelveld), sociale spelregels (zoals
wetten & gedragsregels), de maatschappelijke spelers
en het spel dat binnen dat veld wordt gespeeld
 vele spellen naast het formele spel
 Speelveld
 samenlevingsverbanden
 Spelers
 mensen, organisaties, instituties
 elke speler heeft een rol en een bepaalde positie.
Naargelang u positie heb je hogere of lagere
status (hangt bv af van u job)
 formele/informele leiders  conflicten
 Spelregels
 de ‘lijntjes’ van de samenleving
 maatschappelijk leven wordt beheersd door
regels & taboes: beleefdheid, huisregels, GAS-
boetes, wetten...
 Spel
 wijze van ‘samen’ leven
 sociaal handelen, sociale relaties, posities, rollen
en status, interactie en communicatie,
verwachtingen…
 Winnen is het officiële doel (ook andere
drijfveren)
 Tribune: Neemt niet deel aan het spel maar stuurt toch wat
er op het veld gebeurt
 Positie socioloog (neutraal)
 Supporters kiezen een kant

1

,Sociale werkelijkheid is minder duidelijk afgebakend. Spelregels worden
voortdurend gemaakt en afgevoerd, de spelers bekleden er tegelijk
verschillende posities & vertolken vele (tegenstrijdige) rollen. We
moeten ons ad spelregels houden. Welke ruimte blijft dan over voor
eigen initiatief, voor persoonlijke vrijheid? Sluiten regels en vrijheid
elkaar dus uit? Het antwoord is neen. Je hebt pas vrijheid als er
spelregels zijn. Ze zorgen voor zekerheid & voorspelbaarheid die men
nodig heeft om een eigen leven te leiden. In zo’n geordende
samenleving zijn mensen niet langer (enkel) wolven voor elkaar en
bezitten ze de vrijheid om regels te respecteren of te overtreden.
Wanneer ze die regels als onbestaand beschouwen, geldt Rinus Michels’
beruchte uitspraak ‘voetbal is oorlog’ ook in het echte leven.



1.2 het dagelijkse leven door de bril van een socioloog
! we moeten kunnen ‘verstaan’, betekenis geven aan wat we
waarnemen (sociologische verbeelding)

- Charles Wright Mills (1916-1962)
 1e moderne kritische socioloog
 Werkte vooral rond ongelijkheid, machtselites, verval vd
middenklassen, relatie tss individu en samenleving & belang
ve historisch perspectief voor het sociologisch denken

- Sociologische verbeelding (Mills)
 levendig bewustzijn vd band tussen persoonlijke en
dagelijkse ervaring & ruimere samenleving
 vermogen om afstand te nemen vd actuele toestand en een
alternatief standpunt in te nemen.
 3 componenten
 Geschiedenis: hoe een samenleving tot stand kwam en
hoe ze verandert
 Biografie: welke mensen bevolken bep. samenleving
 Sociale structuur: hoe werken maatschappelijke
instituties & hoe zorgen zij voor maatschappelijke orde

1.2.1 over eten en drinken

Hoe mensen omgaan met voedsel en drank hangt af van
hun sociale en culturele context. Bv: Zittend voor tv eten,
brunchen, met eetstokjes eten...
Eten, drinken, kookboeken worden steeds hipper in onze
samenleving. (wereldkeuken)
 Sociale patronen worden zichtbaar
 Deel van onze dagelijkse sociale rituelen en heeft dus
symbolische waarde




2

,- Kookboeken
 Zichtbaar worden: veranderingen in sociale patronen,
culturele verschuivingen
 Nu vooral wereldkeuken
 Door toegenomen reislust, multiculturele samenleving
 Vroeger
 Bruidsschat van moeder aan dochter
 Sluitstuk socialisatieproces
 Nu
 Belangrijke vrijetijdsbesteding
 Keuken & vooral design ervan statussymbolen
 Maatschappelijke rol van eten veranderd

- Drinken (koffie)
 Sociale metamorfose ondergaan
 Vroeger: alledaags
 Nu: weer in
 Barista’s: cruciale lifestylers
 X langer om dorst te lessen of wakker te blijven
 Deel van onze sociale rituelen
 Symbolische waarde
 Elkaar zien & gezien worden
 Cafeïne = vriendelijke drug
 Hersenen stimuleren & helpen relaxeren
 Bij ons: sociaal aanvaardbare drug (in sommige
culturen minder of niet, er worden dan weer wel andere
roesmiddelen getolereerd)
 Plaats in netwerk van sociale en economische verhoudingen
 Geproduceerd, geëxporteerd, geïmporteerd & via
groothandel naar koffiehuizen verdeeld
 Vd prijs die wij betalen slecht klein deel naar koffieboer

1.2.2 over sport
- van Reusel e.a. (1994): ‘golf spelen is een dure manier van
biljarten.’
 Sociaal gekleurd kaartje aan vrijetijdsactiviteit
 Bevestigd door onderzoek Smits (2004)
 Jongeren uit sociaal sterkere gezinnen
 Lievelingssporten: zeilen, roeien, surfen, skiën &
snowboarden
 Jongeren uit andere kant vn sociale hiërarchie
 Lievelingssporten: fitness, zaalvoetbal, handbal,
motorsport, korfbal & duivensport




3

, - Symbolische codes
 Sport: drager symbolische codes van smaken & leefstijlen


 Hogere sporten: distance & finesse
 Lichaamscontact vermijden
 Gebruik hulpmiddelen die afstandelijkheid suggereren
 Vb. rackets, golfclubs, hockeysticks
 Arbeidsklasse
 Lijf-aan-lijfgevechten (sluiten beter aan bij
arbeiderscultuur)
 Geleidelijke evolutie in blood sports (boksken)
 van bare knuckle fighting (duikt nu weer op)
naar bokshandschoenen

1.2.3 over lifestyle en lijfstijl
- lifestyle en lijfstijl
 lifestylebladen
 informeren over cultuur die richtinggevend is voor
image vd moderne, vrije mens
 niet wat men is maar wat men lijkt is belangrijk
 buitenkant mens sociaal ingevuld
 1 duidelijk (voor)beeld van lijfstijl
 Bruin, energiek, lange benen, smalle heupen,
overlopend van vitaliteit, rimpelloos & vet loos
 Dat mannequinmodel kan elke lifestyle aan
 Vergt voortdurend gevecht tegen afstervende
huidcellen, opdringerige rimpels, dood of levend
gewicht
 niet ieders cultuur
 vooral gedeeld & gedragen door stedelingen met
bovenmodaal inkomen (vaak verdiend in die sector)
 via massamedia nieuwe cultuur-en lichaamsidealen ook
naar provincies


wordt een mode overgenomen door bredere lagen vd samenleving,
verliest ze haar trendy monopoliekarakter => signaal voor elites om
zich een nieuwe look aan te meten.

De democratisering ve cultureel item vernietigd de ermee verbonden
distinctiewaarde, waar het om te doen was




4