P&D1 – H1, Klassenmanagement: voorwaarde
voor goed onderwijs
1.1 Klassenmanagement: een definitie
Klassenmanagement omvat het pedagogisch-didactisch handelen, het omgaan met groepsdynamiek,
communiceren en leiding geven. Klassenmanagement zijn alle strategieën die leraren kunnen
gebruiken om een productief en positief groepsklimaat te bevorderen. Samenvattend komt dit neer
op het scheppen van voorwaarden voor effectief onderwijs. Klassenmanagement omvat maatregelen
die het effectief en efficiënt gebruik van lessen en lestijd bevorderen, waaronder maatregelen hoe je
rust en harmonie in je klas kunt creëren. Kinderen die leskrijgen van een leraar die
klassenmanagement goed beheersen krijgen de mogelijkheid om actief te leren en zich sociaal-
emotioneel goed te ontwikkelen.
Klassenmanagement is zowel instrument als voorwaarde voor het bereiken van alle onderwijsdoelen.
Welke onderwijsdoelen je nastreeft hangt direct samen met je onderwijsdoelen. Klassenmanagement
heeft verschillende strategieën: plannen, voorbereiden, organiseren, beslissen, begeleiden,
controleren, evalueren, sturen en bijsturen.
1.2 Inzichten uit recent wetenschappelijk onderzoek
Klassenmanagement is één van de factoren die een grote rol speelt op de prestaties van kinderen. De
belangrijkste factor die invloed heeft op de leerling is de leraar. Als leraar neem je tegelijkertijd
verschillende rollen in: pedagoog, didacticus, organisator en klassenmanager op macro-, meso- en
microniveau. Op macroniveau: gezien vanuit de rol als teamlid van de school waarvan je deel
uitmaakt. Op mesoniveau: je rol in de klas, in je groep. Op microniveau: de les die je geeft. Robert
Marzano bespreekt deze rollen en legt ze als volgt uit; De leraar is volgens hem:
- Ontwerper van het curriculum. Je volgt niet blind de lesmethode maar past hem aan naar de
behoefte/verschillen van kinderen, d.m.v. pedagogische en didactische kennis.
- Instructeur. De leraar geeft gevarieerd en effectief instructie, afgestemd op het doel van de
les en de behoeften van kinderen.
- Klassenmanager. De leraar plant en organiseert het onderwijs efficiënt en doelgericht.
Deze rollen staan niet los van elkaar, maar
beïnvloeden elkaar, vormen een geheel.
Effectief klassenmanagement richt zich volgens
Marzano vervolgens op vier strategieën:
1. Regels en routines
2. Omgaan met ordeverstorend gedrag
3. Een goede relatie tussen leraar en leerling
4. De juiste mentale houding van de leraar
De tweede strategie wordt in het boek niet zo
genoemd maar: pedagogische strategieën om
ordeproblemen te voorkomen. Deze strategieën zijn
gericht op het creëren van rust en harmonie in de
klas.
, Marzano wijst op het belang om verantwoordelijkheid te stimuleren bij leerlingen, het belang van
een goede start met je groep en de rol van schoolbreed klassenmanagement. Een andere meta-
analyse die gebruikt wordt door dit boek is die van Hattie. Volgens Hattie is het belangrijk om leren
door de ogen van leerlingen te zien en hen te helpen eigenaar worden van hun leerproces. De kracht
van feedback een tool om leren zichtbaar te maken voor kinderen volgens hem.
1.3 Benadering van klassenmanagement
In het Handbook of Classroom Management van Evertsom en Weinstein stonden verschillende
strategieën waaronder zes voor klassenmanagement die Klaurs en Wardekker als volgt samenvatte:
1. Gedragsgeoriënteerde benadering
2. Op zelfsturing gericht benadering
3. Ecologische benadering
4. Gespreksgeoriënteerde benadering
5. Curriculumgeoriënteerde benadering
6. Relationele benadering
Ad1 gedragsgeoriënteerde benadering
De gedragsgeoriënteerde benadering van klassenmanagement gaat uit van behavioristische
leerprincipes. Behavioristische leerprincipes zijn gebaseerd op de aanname dat leren ontstaat uit het
belonen van gewenst gedrag en het bestraffen van ongewenst gedrag. Straffen gaat echter lijnrecht in
tegen de basisbehoefte van kinderen en wordt als ‘opvoedmiddel’ in dit boek niet ondersteund. Het
bekrachtigen van gewenst gedrag heeft meer effect.
Ad2 op zelfsturing gericht benadering
De op zelfsturing gerichte benadering is ontstaan als reactie op de eenzijdige gedragsmatige aanpak
van de behavioristen. Het is een humanistische, kindgerichte aanpak van klassenmanagement, die als
doel heeft dat kinderen hun eigen gedrag en ontwikkeling adequaat kunnen sturen op basis van goed
ontwikkelde waarden en normen. In deze benadering is de intrinsieke motivatie van kinderen
belangrijk. Het creëren van zelfverantwoordelijke, sociale en betrokken individuen is het doel.
Ad3 Ecologische benadering
De ecologische benadering van klassenmanagement richt zich op het aanpassen van de omgeving aan
het doel van je onderwijs. De klas als systeem, waarbij de klassenmanager allerlei processen
bestudeert en waarbij de leraar en leerlingen gezamenlijk een set gewoontes, normen en waarden
creëren. Orde houden, je op meer dingen tegelijk kunnen richten, vaart in de les houden, kinderen
erbij betrekken en een uitdagende en afwisselende les kunnen voorbereiden zijn onderwerpen bij
deze benadering.
Ad4 gespreksgeoriënteerde benadering
De gespreksgeoriënteerde benadering van klassenmanagement richt zich op het analyseren van
gesprekken tussen de leraar en de leerlingen. Het bewust toepassen van communicatieve strategieën
bij klassenmanagement komt voort uit deze zienswijze. Er is meer aandacht voor het empathisch
vermogen van de leraar zoals dat naar voren komt in technieken als actief luisteren, taakafstemming
en responsieve instructie.
voor goed onderwijs
1.1 Klassenmanagement: een definitie
Klassenmanagement omvat het pedagogisch-didactisch handelen, het omgaan met groepsdynamiek,
communiceren en leiding geven. Klassenmanagement zijn alle strategieën die leraren kunnen
gebruiken om een productief en positief groepsklimaat te bevorderen. Samenvattend komt dit neer
op het scheppen van voorwaarden voor effectief onderwijs. Klassenmanagement omvat maatregelen
die het effectief en efficiënt gebruik van lessen en lestijd bevorderen, waaronder maatregelen hoe je
rust en harmonie in je klas kunt creëren. Kinderen die leskrijgen van een leraar die
klassenmanagement goed beheersen krijgen de mogelijkheid om actief te leren en zich sociaal-
emotioneel goed te ontwikkelen.
Klassenmanagement is zowel instrument als voorwaarde voor het bereiken van alle onderwijsdoelen.
Welke onderwijsdoelen je nastreeft hangt direct samen met je onderwijsdoelen. Klassenmanagement
heeft verschillende strategieën: plannen, voorbereiden, organiseren, beslissen, begeleiden,
controleren, evalueren, sturen en bijsturen.
1.2 Inzichten uit recent wetenschappelijk onderzoek
Klassenmanagement is één van de factoren die een grote rol speelt op de prestaties van kinderen. De
belangrijkste factor die invloed heeft op de leerling is de leraar. Als leraar neem je tegelijkertijd
verschillende rollen in: pedagoog, didacticus, organisator en klassenmanager op macro-, meso- en
microniveau. Op macroniveau: gezien vanuit de rol als teamlid van de school waarvan je deel
uitmaakt. Op mesoniveau: je rol in de klas, in je groep. Op microniveau: de les die je geeft. Robert
Marzano bespreekt deze rollen en legt ze als volgt uit; De leraar is volgens hem:
- Ontwerper van het curriculum. Je volgt niet blind de lesmethode maar past hem aan naar de
behoefte/verschillen van kinderen, d.m.v. pedagogische en didactische kennis.
- Instructeur. De leraar geeft gevarieerd en effectief instructie, afgestemd op het doel van de
les en de behoeften van kinderen.
- Klassenmanager. De leraar plant en organiseert het onderwijs efficiënt en doelgericht.
Deze rollen staan niet los van elkaar, maar
beïnvloeden elkaar, vormen een geheel.
Effectief klassenmanagement richt zich volgens
Marzano vervolgens op vier strategieën:
1. Regels en routines
2. Omgaan met ordeverstorend gedrag
3. Een goede relatie tussen leraar en leerling
4. De juiste mentale houding van de leraar
De tweede strategie wordt in het boek niet zo
genoemd maar: pedagogische strategieën om
ordeproblemen te voorkomen. Deze strategieën zijn
gericht op het creëren van rust en harmonie in de
klas.
, Marzano wijst op het belang om verantwoordelijkheid te stimuleren bij leerlingen, het belang van
een goede start met je groep en de rol van schoolbreed klassenmanagement. Een andere meta-
analyse die gebruikt wordt door dit boek is die van Hattie. Volgens Hattie is het belangrijk om leren
door de ogen van leerlingen te zien en hen te helpen eigenaar worden van hun leerproces. De kracht
van feedback een tool om leren zichtbaar te maken voor kinderen volgens hem.
1.3 Benadering van klassenmanagement
In het Handbook of Classroom Management van Evertsom en Weinstein stonden verschillende
strategieën waaronder zes voor klassenmanagement die Klaurs en Wardekker als volgt samenvatte:
1. Gedragsgeoriënteerde benadering
2. Op zelfsturing gericht benadering
3. Ecologische benadering
4. Gespreksgeoriënteerde benadering
5. Curriculumgeoriënteerde benadering
6. Relationele benadering
Ad1 gedragsgeoriënteerde benadering
De gedragsgeoriënteerde benadering van klassenmanagement gaat uit van behavioristische
leerprincipes. Behavioristische leerprincipes zijn gebaseerd op de aanname dat leren ontstaat uit het
belonen van gewenst gedrag en het bestraffen van ongewenst gedrag. Straffen gaat echter lijnrecht in
tegen de basisbehoefte van kinderen en wordt als ‘opvoedmiddel’ in dit boek niet ondersteund. Het
bekrachtigen van gewenst gedrag heeft meer effect.
Ad2 op zelfsturing gericht benadering
De op zelfsturing gerichte benadering is ontstaan als reactie op de eenzijdige gedragsmatige aanpak
van de behavioristen. Het is een humanistische, kindgerichte aanpak van klassenmanagement, die als
doel heeft dat kinderen hun eigen gedrag en ontwikkeling adequaat kunnen sturen op basis van goed
ontwikkelde waarden en normen. In deze benadering is de intrinsieke motivatie van kinderen
belangrijk. Het creëren van zelfverantwoordelijke, sociale en betrokken individuen is het doel.
Ad3 Ecologische benadering
De ecologische benadering van klassenmanagement richt zich op het aanpassen van de omgeving aan
het doel van je onderwijs. De klas als systeem, waarbij de klassenmanager allerlei processen
bestudeert en waarbij de leraar en leerlingen gezamenlijk een set gewoontes, normen en waarden
creëren. Orde houden, je op meer dingen tegelijk kunnen richten, vaart in de les houden, kinderen
erbij betrekken en een uitdagende en afwisselende les kunnen voorbereiden zijn onderwerpen bij
deze benadering.
Ad4 gespreksgeoriënteerde benadering
De gespreksgeoriënteerde benadering van klassenmanagement richt zich op het analyseren van
gesprekken tussen de leraar en de leerlingen. Het bewust toepassen van communicatieve strategieën
bij klassenmanagement komt voort uit deze zienswijze. Er is meer aandacht voor het empathisch
vermogen van de leraar zoals dat naar voren komt in technieken als actief luisteren, taakafstemming
en responsieve instructie.
