hoorcolleges aantekeningen alle hoofdstukken

Onderzoek 1: gedragsobservatie hoorcollege
Psychologie als wetenschap
1. Hypothese ontwikkelen
2. Data verzamelen
3. Data analyseren
4. Resultaten publiceren en bekritiseren

Wetenschappelijk artikel
Abstract/samenvatting
 Miniversie van het artikel
 Geen tabellen en grafieken

Inleiding
 Trechtervorm van algemeen naar specifiek naar algemeen
 Aandachtstrekker (aanleiding)
 Theoretisch kader (relevante literatuur)
 Relevantie
 Onderzoeksvraag
 Hypothese (verwachtingen)

Methode
 Onderzoeksdesign en procedure
 Participanten
 Begripsverheldering
 Onderzoeksopzet
 De procedure

Resultaten
 Uitkomsten observatieschema
 Feiten benoemen zonder interpretatie

Conclusie
 Herhalen onderzoeksvraag
 Interpretatie van de resultaten
 Aannames behouden/verwerpen
 Antwoord op de onderzoeksvraag

Discussie
 Sterke punten onderzoek
 Zwakke punten onderzoek
 Aanbevelingen vervolgonderzoek
 Praktische implicaties
 Betrouwbaarheid
 Validiteit




Hoofdstuk 1

,Observeren is het verweren van informatie over gedrag, gedachten of emoties door
waar te nemen.

Wat is er belangrijk bij observeren?
 Alertheid, aandacht, concentratie

Een classificatie van wijzen van observeren
 Observeren is (bijna altijd) systematisch/gestructureerd
 Instrumenten worden ingezet (checklist, observatiesysteem, ratingscale,
dagboek, vragenlijst)
 Vastleggen van de observatie
 Werkwijze te verantwoorden
 Valide en betrouwbaar
 Indirecte observaties: Onderzoek dat men verricht via anderen (getuigen,
insiders via zelfobservatie) die niet vooraf getraind zijn in het gebruik van een
observatiesysteem.

Wie gaan observeren?
 Outsiders: zij participeren niet aan hetgeen dat geobserveerd wordt (getrainde
observatoren)
 Getuigen: toegang tot de groep die onderzocht wordt
 Insiders: de proefpersoon zelf

Systematisch vs. onsystematisch
Systematisch Onsystematisch
Met outsiders Voorstadium van het onderzoek
• Ethologisch model
• Observeren van buitenaf
• Outsiders zijn getraind
Met insiders Participerende situatie
• zelf observatie • Zelf deel uit te maken van de groep die
bestudeerd wordt
• Een docent tijdens werk filmt een
andere docent voor feedback
Met getuigen
• Vragenlijsten
• Checklist
• Ratingscales
• Getuigen zijn niet getraind
• Ervaring met de onderzochte groep
• Indirecte methode van observatie




Waarom willen we observeren?

, ''Observatie is geen eerste methode voor wetenschappers, maar wel een methode
die zinvolle gegevens kan opleveren''

Vragen vanuit de klinische praktijk of wetenschappelijke onderzoeksvragen
We gebruiken observaties voor 4 redenen:
 Gedrag in kaart brengen
 Emoties boven tafel krijgen (pijn)
 Onderzoek voor mensen die niet toegankelijk zijn voor andere methodes
(baby's, demente bejaarden)
 Getuigen aan het woord laten die anders zouden ontglippen

Nadelen observatie:
 Neemt tijd en veel mankracht in beslag
 Andere statistische methodes bezitten meer kwantificeerbare gegevens

Wat gaan we observeren?
 Onderzoeksvraag
 Relevantie van het onderzoek
 Aanvulling op de huidige kennis, welk probleem wordt opgelost?

Waar gaan we observeren?
Voorkeur: observatie onder standaardomstandigheden
• Publieke ruimte
• Klinische setting
• Laboratorium

Standaardomstandigheden bij een observatie betekenen dat je ervoor zorgt dat alles
hetzelfde is voor iedereen die geobserveerd wordt. Dit betekent bijvoorbeeld dat de
omgeving, de manier van meten en de instructies aan deelnemers voor iedereen
gelijk zijn. Het helpt om eerlijke en vergelijkbare resultaten te krijgen.

Locatie van het onderzoek heeft effect op de ecologische validiteit: kunnen de
resultaten van je onderzoek worden gegeneraliseerd naar een andere situatie?

Iedere locatie heeft voordelen en nadelen

Wanneer gaan we observeren?
Doel: informatie over gedrag te verzamelen (sampling) dat representatief is
• Wanneer het doelgedrag zich waarschijnlijk voordoet
• Hoe lang? Hoe vaak? Welk tijdstip? In welk seizoen
• Representativiteit: hoeveel (in aantallen) is nodig om een conclusie te trekken?

• Belangrijk om te overwegen bij het opzetten van een onderzoek!
• Voorbeeld: Studiegedrag

Hoe meer participanten je hebt, hoe betrouwbaarder je antwoord



Stappen bij (observatie)onderzoek