Samenvatting werken in team 1

Samenvatting: Werken in team 2019-2020

Hoofdstuk 1: Communicatie

1.1 Luisteren
 Goed communiceren kan je leren  bewust mee bezig zijn + ‘tips en tricks’
 Juiste manier v communicatie bestaat NIET
 Feedback gesprekspartner = cruciaal!

1.1.1 Functies van luisteren
 Laten weten dat je ander begrijpt
 Stimuleren om verhaal verder te vertellen
- NIET invullen vanuit eigen achtergrond
- WEL invullen zoals spreker het werkelijk ziet, ervaart en aanvoelt
 Duidelijkheid en helderheid over hoe volledige situatie in elkaar zit
- Voorkomen voorbarige conclusies trekken

Conclusie
 Luisteren nga ander goed horen of verstaan
 Voorbeeld: Whatsapp-gesprek  wanneer gevoel dat ander ECHT naar je ah ‘luisteren’ is?
 Situatie, gevoel, vraag,… w verduidelijkt + onstaan wederzijdse band

Non lineariteit van communicatie
 Vervorming communicatie
= bedoelde effect tussen zender en ontvanger w niet altijd bereikt
- Communicatie = GEEN eenvoudig lineair proces (rechte lijn A  B), MAAR heeft altijd
bepaalde vervorming
- Zender: 2 sporen
o Spoor 1: wat zender bedoelt te communiceren
o Spoor 2: wat diegene onbedoeld communiceert
- Onvanger: 2 sporen
o Spoor 1: boodschap die ontvanger feitelijk waarneemt
o Spoor 2: wat de ontvanger ook (foutief) zou kunnen waarnemen/interpreteren
 Interpunctie
= interpreteren v interacties in termen v oorzaak en gevolg
- Aard betrekking = afhankelijk: interpunctie interacties tussen communicerende personen
- Zender en ontvanger interpreteren hun eigen gedrag als reactie op dat vd ander
Bv. conflict waarbij er steeds heftiger op elkaar w gereageerd
o Boos reageren: ander deed dit ook
o Niemand kan nog vaststellen wie/wat oorzaak vd ruzie was
o Geneigd om toch punt te noemen dat oorzaak was vd ruzie  communicatie
verstoren
o Op verschillende manieren reageren: afstand nemen, in gesprek blijven, inhoud
niet uit oog verliezen en relatie veilig en goed houden
- Ieder zijn waarheid: Wat ik bedoel is niet per se waar voor ander
- Oorzaak = NIET circulair (= dezelfde werkelijkheid w door 2 personen op andere manier
verklaard) WANT men wijst 1 oorzaak aan

Voorstelling




1

,1.1.2 Actief luisteren
= als luisteraar tijdens luisteren (verbaal en/of non-verbaal) tonen dat je er bij bent, dat je aandacht
hebt voor ander en dat je deze probeert te begrijpen
 Oprechte manier!
 Voor iedereen op eigen, persoonlijke manier

A. Online zijn
= met oprechte interesse luisteren naar wat ander deelt
 Oprechte aandacht voor verzender, verteller
 Metafoor: “Je kan maar surfen als je online bent. Je kan maar communiceren als je ‘online’
bent.”
 Metacommunicatie = communiceren over communicatie
- Niet instaat zijn om oprecht te luisteren naar ander
- Communiceer hierover
- Geef reden: waarom?
- Vraag om gesprek andere keer te voeren

B. Non-verbaal luisteren
 In 1978 ontwikkelde Arthur Wassmer: 'Soften' methode
- Non-verbale signalen, prettig en vriendschappelijk contact gelegd en onderhouden w
- ‘Soften’ methode
o S = Smile = glimlachen (mimiek)
o O = Open posture = open houding
o F = Forward lean = voorwaarts
o T = Touch = aanraken – afstand
o E = Eye contact = oogcontact
o N = Nod = knikken

Glimlachen
 Hoofd en gezicht: meest zichtbaar
 Belangrijkste rol gezicht: uitdrukking gevoelens
 Via gezicht tonen hoe we ons voelen (= ONBEWUST)
 Glimlachen: waarderen
 NIET glimlachen: desinteresse, onvriendelijkheid, …

Open houding
 Rust en zelfvertrouwen uitstralen
 Natuurlijke gebaren en spontane bewegingen: overtuiging en enthousiasme
 Zenuwachtigheid: onzekerheid
- Ander gelooft niet wat je zegt
- Ander let voortaan alleen op wat je verkeerd zegt
 Iemand die je mag: ontspannen
 Iemand die je niet mag: zeer weinig/zeer veel ontspannen
 Gesloten houding:
- Ingetrokken schouders
- Hoofd tussen schouders
- Mondhoeken naar beneden
- …
 Oriëntatie lichaam:
- Onderlinge competitie: tegenover elkaar zitten of staan
- Samenwerken: naast elkaar zitten
- Open gesprek: opstelling hoek 90°




2

,Voorwaarts leunen
 Alle lichaamsbewegingen werken samen in lichaamstaal
 Sommige bewegingen w gezien als betekenisvol en samenhangend
- Zenuwachtigheid: meer en ritmischere bewegingen maken
- Liegen: kleinere bewegingen
- Enthousiasme: grote gebaren
- Op je gemak zijn: minder bewegen
 Gebaren genegenheid
- Non-verbaal luistergedrag: beweging naar ander toe
o Vooruit leunen: luisteren moeilijk, spannend of leuk verhaal
o Achteruit leunen: verstoppen pc, diep in stoel zakken, hoofd naar achter leggen
(= ‘offline’ zijn)

Aanraking/nabijheid
 Meest primitieve vorm v communicatie
 Iemand aanraken als…
- Enerzijds: verzorgen, troosten, verliefdheid, …
- Anderzijds: duwen, slaan, vechten, …
 Emotioneel en persoonlijk gegeven
 Waar positioneren t.o.v ander
 Luisterhouding:
- Dicht bij ander plaatsen: rust en zekerheid
- Ver van ander plaatsen: angst en wantrouwen
 4 zones afstand:
1. Intieme zone (< 50 cm)
o Armlengte
o Vertrouwelijke toon spreken
o Emotioneel gedrag uitwisselen: tederheid, troost, bescherming, …
o Wederzijds vertrouwen
2. Persoonlijke zone (50cm – 150cm)
o Gespreksafstand
o Normaal gespreksvolume
o Goed letten op gedrag en gezichtsuitdrukking
o Persoonlijk genoeg om gesprek vertrouwd te maken
3. Sociale zone (150cm – 300cm)
o Verbale communicatie = mogelijk, ZONDER intiem te w
o In sociale situatie met ander communiceren
o Niet al te persoonlijk
4. Publieke zone (3m – 8m)
o Goede, luide, dragende stem
o Lichaamstaal = belangrijk!

Oogcontact
 Meest betekenisvolle non-verbale communicatie
 Informatie verzamelen
 Interesse tonen
 Feedback voorzien over hoe we boodschap ervaren, aanvoelen of interpreteren
 Straalt vertrouwen en eerlijkheid uit




3

, Knikken
 Geïnteresseerd zijn
 Evenwicht knikken en rustig oogcontact
 Ja-knikken nga alles aanvaarden wat ander vertelt
 Vaardigheden om ander te ondersteunen in verhaal
- Enkele hoofdknik: vastberadenheid en instemming
- Herhaalde langzame knikjes: ander aanmoedigen om verder te vertellen
- Herhaalde snelle knikjes: begrijpen wat ander zegt, ermee eens zijn, iets willen zeggen
- Para-verbale communicatie = manier waarop je spreekt: stemgeluid, intonatie en
spreektempo
Bv. ‘hmhm’, ‘uhu’, ‘ja’, …

C. Verbaal luisteren
 4 verbale luistervaardigheden die verbaal luisteren ondersteunen:
1. Samenvatten
2. Parafraseren
3. Spiegelen
4. Vragen stellen

Samenvatten
= in eigen woorden weergeven vd boodschap vd ander
 Focus op inhoud, vat samen in hoofdpunten
 Structuur aanbrengen in gesprek
 Regelmatig
 Niet beoordelend, wel veronderstellend
 Gebruik ik-boodschap
- Kans geven om aan te vullen/corrigeren
 Afstemmen
 Kort, essentie, in eigen woorden formuleren
 Vragende toon: andere uitnodigen om te corrigeren
 Je kan NIET slecht samenvatten, WEL vatten mensen verhaal op verschillende manieren
samen
 Gebeurt meestal na uitgebreid verhaal of opsomming
- Aangeven dat je mee bent met verhaal
- Onduidelijkheden vermijden
- GEEN nieuwe elementen verwerken
 Inhoudelijke samenvatting = inhoud boodschap w samengevat
 Gevoelssamenvatting = onderliggende gevoel w weergegeven

Parafraseren/papegaaien
= korte, letterlijke herhaling geven v wat ander net gezegd heeft
 Focus op inhoud
 Belangrijkste kenmerken: kort en specifiek
 Doel: datgene benadrukken wat relevant is
- Andere bemoedigen om verder te gaan in verhaal
- Kans om te bevestigen/herformuleren
 Vragend
 Laatste zin(nen) formuleren in eigen woorden en als vraag
- Bijsturing beogen
- Verdere aanvulling geven




4