BESTUURSKUNDE
SAMENVATTING
HOOFDSTUK 1 T/M 6 + HOOFDSTUK 8 EN 10
,Inhoudsopgave
DEEL 1 EERSTE KENNINISMAKING................................................................................................................ 4
HOOFDSTUK 2 ENKELE BEGRIPPEN...................................................................................................................... 4
§1 INLEIDING ................................................................................................................................................... 4
§2 GESCHIEDENIS VAN BESTUUR .................................................................................................................... 4
§3 HET BEGRIP ‘OVERHEID’ ............................................................................................................................. 6
§4 HET BEGRIP ‘ALGEEM BELNAG’.................................................................................................................. 8
§5 HET BEGRIP ‘BELEID’ .................................................................................................................................. 8
DEEL 2 HOE BELEID TOT STAND KOMT ......................................................................................................... 8
HOOFDSTUUK 3 DE OVERHEID ALS SYSTEEM ...................................................................................................... 8
§1 INLEIDING ................................................................................................................................................... 8
§2 DE SYSTEEMBENADERING .......................................................................................................................... 9
§3 DE PROCCESANALYSE ............................................................................................................................... 12
HOOFDSTUK 4 BELEID IN FASEN ........................................................................................................................ 13
§1 INLEIDING ................................................................................................................................................. 13
§2 AGENDERING............................................................................................................................................ 13
§3 BELEIDSVOORBEREIDING ......................................................................................................................... 14
§4 BELEIDSBEPALING .................................................................................................................................... 14
§5 BELEIDSUITVOERING ................................................................................................................................ 15
§6 BELEIDSEVALUATIE................................................................................................................................... 16
§7 BELEIDSBEËIDINGING ............................................................................................................................... 17
DEEL 3 HOE BESLISSINGEN WORDEN GENOMEN ........................................................................................ 17
HOOFDSTUK 5 BESLISSINGEN ............................................................................................................................ 17
§1 INLEIDING ................................................................................................................................................. 17
§2 ER ZIJN VELE SOORTEN BESLISSINGEN ..................................................................................................... 17
§3 BESLUIVORMINGSMODELLEN .................................................................................................................. 18
§5.4 NOG DRIE MODELLEN ........................................................................................................................... 19
§5.5 SOORTEN BESLISSINGEN ....................................................................................................................... 20
HOOFDSTUK 6 ONTWERPEN VAN BELEID .......................................................................................................... 21
§1 INLEIDING ................................................................................................................................................. 21
§2 DE RELATIE OVERHEID-BURGER ............................................................................................................... 21
§3 HET BELEIDSONTWERP, EEN MODEL ....................................................................................................... 22
§4 BESTUURSSTIJLEN .................................................................................................................................... 22
§5 HET KIEZEN VAN DOELEN ......................................................................................................................... 24
§6 HET KIEZEN VAN MIDDELEN .................................................................................................................... 24
§7 COMMINUCATIE ....................................................................................................................................... 25
§8 INTERACTIE ............................................................................................................................................... 25
§9 EXTERNE INVLOED.................................................................................................................................... 26
DEEL 4 HOE DE OVERHEID IS GEORGANISEERD........................................................................................... 28
HOOFDSTUK 8 DE CENTRALE OVERHEID ........................................................................................................... 28
§1 INLEIDING ................................................................................................................................................. 28
§2 DE STATEN-GENERAAL ............................................................................................................................. 28
§3 DE REGERING............................................................................................................................................ 30
§4 DEPARTEMENTEN .................................................................................................................................... 31
§5 HOGE COLLEGES STAAT............................................................................................................................ 33
§6 ADVIESCOLLEGES...................................................................................................................................... 34
HOOFDSTUK 10 DECENTRALE OVERHEDEN: DE GEMEENTE ............................................................................. 35
,§1 INLEIDING ...................................................................................................................................................... 35
§2 DE GEMEENTELIJKE OVERHEID...................................................................................................................... 35
§10.2.1 DE BESTUURDERS ............................................................................................................................. 35
§10.2.2 DE GEMEENTELIJKE ORGANISATIE ................................................................................................... 36
§3 DUALISERING BIJ DE GEMEENTE ................................................................................................................... 39
§4 OVERIGE ORGANISATIES OP GEMEENTELIJK NIVEAU ................................................................................... 39
§5 ONTWIKKELINGEN BIJ DE GEMEENTE ........................................................................................................... 32
, DEEL 1 EERSTE KENNINISMAKING
HOOFDSTUK 2 ENKELE BEGRIPPEN
§1 INLEIDING
X
§2 GESCHIEDENIS VAN BESTUUR
Om van het begrip ‘staat’ te kunnen spreken moet er worden voldaan aan drie criteria.
1e Criteria: Afgegrensd grondgebied
2e Criteria: Geaccepteerd bestuur gezag --> soevereiniteit speelt hierbij een grote rol oftewel
‘hoogste macht of gezag’
3e Criteria: Er is sprake van een staatsvolk
Moderne staten kennen twee pijlers die ten grondslag liggen aan de inrichting van hun bestuur: de
scheiding tussen kerk en staat en de scheiding van de drie machten (trais politica).
Verschillende soorten samenlevingen:
• Samenlevingen op basis van gelijkheid
Denk bij dit soort samenlevingen aan de jagers-verzamelaarssamenlevingen, hierbij leefden mensen
in groepen en waarin individuen redelijk gelijk waren. Deze groepen kenden ook een vorm van
leiderschap om macht te kunnen uitoefenen.
• Samenlevingen met rangorde
Denk bij dit soort samenlevingen aan de agrarische samenleving, hierbij is bezit een basis voor
macht.
• Samenlevingen met gelaagdheid
Denk bij dit soort samenlevingen aan de standensamenleving, de samenleving is in groepen oftewel
standen opgedeeld. De samenleving was verdeeld in drie standen: Geestelijkheid, adel en de burgers
(boeren en burgerij). Als je als een boer geboren werd zal je nooit van adel worden.
Trais Politica (Montesquieu), oftewel de drie machtenscheiding bestaat uit een scheiding van
machten om ervoor te zorgen dat niet alle macht bij een persoon of groep terecht komt. Er is hierbij
sprake van een horizontale machtenscheiding, omdat er drie gelijkwaardige machten met hun eigen
grondslagen, regels, bevoegdheden en mechanismen om te corrigeren, elkaar in belans houden.
1e Macht: Wetgevende macht (Staten-Generaal, regering maakt hier deel van uit)
2e Macht: Uitvoerende macht (Ministeries, regering maakt hier ook deel van uit)
3e Macht: Rechterlijke macht (Onafhankelijke rechters)
We kennen nog meer machten dan beschreven door Montesquieu
4e Macht: Ambtenarenapparaat/bureaucratie, ambtenaren voeren tal van zaken voor de minister uit
en nemen zij daarbij allerlei uitvoeringsbeslissingen.
Overige Machten: Media, lobbyisten en advies- en organisatieadviseurs, deze machten kunnen
achter de schermen de politieke besluitvorming beïnvloeden.
SAMENVATTING
HOOFDSTUK 1 T/M 6 + HOOFDSTUK 8 EN 10
,Inhoudsopgave
DEEL 1 EERSTE KENNINISMAKING................................................................................................................ 4
HOOFDSTUK 2 ENKELE BEGRIPPEN...................................................................................................................... 4
§1 INLEIDING ................................................................................................................................................... 4
§2 GESCHIEDENIS VAN BESTUUR .................................................................................................................... 4
§3 HET BEGRIP ‘OVERHEID’ ............................................................................................................................. 6
§4 HET BEGRIP ‘ALGEEM BELNAG’.................................................................................................................. 8
§5 HET BEGRIP ‘BELEID’ .................................................................................................................................. 8
DEEL 2 HOE BELEID TOT STAND KOMT ......................................................................................................... 8
HOOFDSTUUK 3 DE OVERHEID ALS SYSTEEM ...................................................................................................... 8
§1 INLEIDING ................................................................................................................................................... 8
§2 DE SYSTEEMBENADERING .......................................................................................................................... 9
§3 DE PROCCESANALYSE ............................................................................................................................... 12
HOOFDSTUK 4 BELEID IN FASEN ........................................................................................................................ 13
§1 INLEIDING ................................................................................................................................................. 13
§2 AGENDERING............................................................................................................................................ 13
§3 BELEIDSVOORBEREIDING ......................................................................................................................... 14
§4 BELEIDSBEPALING .................................................................................................................................... 14
§5 BELEIDSUITVOERING ................................................................................................................................ 15
§6 BELEIDSEVALUATIE................................................................................................................................... 16
§7 BELEIDSBEËIDINGING ............................................................................................................................... 17
DEEL 3 HOE BESLISSINGEN WORDEN GENOMEN ........................................................................................ 17
HOOFDSTUK 5 BESLISSINGEN ............................................................................................................................ 17
§1 INLEIDING ................................................................................................................................................. 17
§2 ER ZIJN VELE SOORTEN BESLISSINGEN ..................................................................................................... 17
§3 BESLUIVORMINGSMODELLEN .................................................................................................................. 18
§5.4 NOG DRIE MODELLEN ........................................................................................................................... 19
§5.5 SOORTEN BESLISSINGEN ....................................................................................................................... 20
HOOFDSTUK 6 ONTWERPEN VAN BELEID .......................................................................................................... 21
§1 INLEIDING ................................................................................................................................................. 21
§2 DE RELATIE OVERHEID-BURGER ............................................................................................................... 21
§3 HET BELEIDSONTWERP, EEN MODEL ....................................................................................................... 22
§4 BESTUURSSTIJLEN .................................................................................................................................... 22
§5 HET KIEZEN VAN DOELEN ......................................................................................................................... 24
§6 HET KIEZEN VAN MIDDELEN .................................................................................................................... 24
§7 COMMINUCATIE ....................................................................................................................................... 25
§8 INTERACTIE ............................................................................................................................................... 25
§9 EXTERNE INVLOED.................................................................................................................................... 26
DEEL 4 HOE DE OVERHEID IS GEORGANISEERD........................................................................................... 28
HOOFDSTUK 8 DE CENTRALE OVERHEID ........................................................................................................... 28
§1 INLEIDING ................................................................................................................................................. 28
§2 DE STATEN-GENERAAL ............................................................................................................................. 28
§3 DE REGERING............................................................................................................................................ 30
§4 DEPARTEMENTEN .................................................................................................................................... 31
§5 HOGE COLLEGES STAAT............................................................................................................................ 33
§6 ADVIESCOLLEGES...................................................................................................................................... 34
HOOFDSTUK 10 DECENTRALE OVERHEDEN: DE GEMEENTE ............................................................................. 35
,§1 INLEIDING ...................................................................................................................................................... 35
§2 DE GEMEENTELIJKE OVERHEID...................................................................................................................... 35
§10.2.1 DE BESTUURDERS ............................................................................................................................. 35
§10.2.2 DE GEMEENTELIJKE ORGANISATIE ................................................................................................... 36
§3 DUALISERING BIJ DE GEMEENTE ................................................................................................................... 39
§4 OVERIGE ORGANISATIES OP GEMEENTELIJK NIVEAU ................................................................................... 39
§5 ONTWIKKELINGEN BIJ DE GEMEENTE ........................................................................................................... 32
, DEEL 1 EERSTE KENNINISMAKING
HOOFDSTUK 2 ENKELE BEGRIPPEN
§1 INLEIDING
X
§2 GESCHIEDENIS VAN BESTUUR
Om van het begrip ‘staat’ te kunnen spreken moet er worden voldaan aan drie criteria.
1e Criteria: Afgegrensd grondgebied
2e Criteria: Geaccepteerd bestuur gezag --> soevereiniteit speelt hierbij een grote rol oftewel
‘hoogste macht of gezag’
3e Criteria: Er is sprake van een staatsvolk
Moderne staten kennen twee pijlers die ten grondslag liggen aan de inrichting van hun bestuur: de
scheiding tussen kerk en staat en de scheiding van de drie machten (trais politica).
Verschillende soorten samenlevingen:
• Samenlevingen op basis van gelijkheid
Denk bij dit soort samenlevingen aan de jagers-verzamelaarssamenlevingen, hierbij leefden mensen
in groepen en waarin individuen redelijk gelijk waren. Deze groepen kenden ook een vorm van
leiderschap om macht te kunnen uitoefenen.
• Samenlevingen met rangorde
Denk bij dit soort samenlevingen aan de agrarische samenleving, hierbij is bezit een basis voor
macht.
• Samenlevingen met gelaagdheid
Denk bij dit soort samenlevingen aan de standensamenleving, de samenleving is in groepen oftewel
standen opgedeeld. De samenleving was verdeeld in drie standen: Geestelijkheid, adel en de burgers
(boeren en burgerij). Als je als een boer geboren werd zal je nooit van adel worden.
Trais Politica (Montesquieu), oftewel de drie machtenscheiding bestaat uit een scheiding van
machten om ervoor te zorgen dat niet alle macht bij een persoon of groep terecht komt. Er is hierbij
sprake van een horizontale machtenscheiding, omdat er drie gelijkwaardige machten met hun eigen
grondslagen, regels, bevoegdheden en mechanismen om te corrigeren, elkaar in belans houden.
1e Macht: Wetgevende macht (Staten-Generaal, regering maakt hier deel van uit)
2e Macht: Uitvoerende macht (Ministeries, regering maakt hier ook deel van uit)
3e Macht: Rechterlijke macht (Onafhankelijke rechters)
We kennen nog meer machten dan beschreven door Montesquieu
4e Macht: Ambtenarenapparaat/bureaucratie, ambtenaren voeren tal van zaken voor de minister uit
en nemen zij daarbij allerlei uitvoeringsbeslissingen.
Overige Machten: Media, lobbyisten en advies- en organisatieadviseurs, deze machten kunnen
achter de schermen de politieke besluitvorming beïnvloeden.
