Medische vorming Module 2: Histologie
Inleiding
Wat is een weefsel?
= verzameling van gespecialiseerde cellen die samenwerken om een bepaalde functie te vervullen
Wat is histologie?
= studie van de weefsels → (histos = weefsel)
Welke 4 weefseltypes zijn er?
• Epitheel of dekweefsel
• Bindweefsel
• Spierweefsel
• Zenuwweefsel
1) Epitheel/dekweefsel:
Uit wat bestaat het epitheel?
• lagen cellen die in- of uitwendig oppervlakken bekleden
• klieren (= cellen die producten afscheiden)
1
,Welke kenmerken heeft het epitheel?
• Cellen dicht opeen
• Vrij (apicaal, boven) oppervlak blootgesteld aan omgeving, inwendig compartiment of
inwendige transportbuis
• Via basaal membraan met bindweefsels verbonden
• Avasculair = geen bloedvaten ➔ voedingstoffen uit dieperliggende weefsels
• Beschadigde epitheelcellen voortdurende vervangen
Welke functies heeft het epitheel?:
• Fysieke bescherming
• Doorlaatbaarheid reguleren
• Zintuigfunctie bv tastzin
• Gespecialiseerde klierproducten (= kliercellen)
o Exocriene klier: producten naar extern oppervlak afgegeven (zweetklier,
melkklieren)
o Endocriene klier: producten intern afgegeven aan weefselvocht (interstitiële
vloeistof) of aan het bloed (hormonen)
Welke intracellulaire verbindingen heeft het epitheel? (aan elkaar vast hangen of aan het
membraan)
1) Tight junction
2) Gap Junction
3) Desmosoom
4) Hemidesmosoom
2
,Wat weet je van de intracellulaire verbinding tight junction? (het stevigste tegen elkaar)
o Doorlopende hechtende regio die cellen omgeeft en met andere cellen verbindt
o Plasmamembranen stevig verbonden via in elkaar grijpende membraaneiwitten
o Eronder ligt een fusieplaats die cellen aan elkaar koppelt + verbonden is met een
netwerk van actinefilamenten
o Functie: Voorkomen dat er water en ionen tussen de cellen doorkunnen
Wat weet je van de intracellulaire verbinding Gap junction
o Cellen door transmembraaneiwitten (connexonen) bij elkaar gehouden
o Functie: Kleine moleculen en ionen kunnen zich hierdoor bewegen
Wat weet je van de intracellulaire verbinding Desmosoom
o Plasmamembranen verbonden via celadhesiemoleculen (= CAM’s) en
proteoglycanen (eiwitten verbonden met suikers)
o Met celskelet verbonden via intermediaire filamenten
o Functie: bescherming tegen rekken, buigen, draaien of samendrukking
Wat weet je van de intracellulaire verbinding Hemidesmosoom
o Lijkt op een halve desmosoom en hecht cel aan extracellulaire structuren zoals
eiwitvezels in het basale membraan
o Functie: Hechten cel aan basale membraan
Waar komen de verschillende intercellulaire verbindingen voor?
1) Tight junction:
Tussen epitheel cellen van spijsverteringskanaal ➔ bescherming tegen maagzuur +
verteringsenzymen
2) Gap junction:
Hartspierweefsel en gladspierweefsel ➔ coördinatie van spiercontracties
3) Desmosoom:
Bovenste huidlaagcellen ➔ afstoten van beschadigde huidcellen in verbonden groepen
(=vervellen)
4) Hemidesmosoom:
Epitheelweefsel dat wordt blootgesteld aan grote mechanische stress ➔ zorgt voor
aanhechting van cel aan het basaalmembraan en het onderliggend bindweefsel
Epitheeloppervlak:
Geef een synoniem voor epitheeloppervlak
= apicale oppervlak
Waaraan wordt het epitheeloppervlak blootgesteld?
blootgesteld aan interne of externe omgeving
3
, Welke gespecialiseerde structuren heeft het epitheeloppervlak?
o Microvilli:
▪ opname en afgifte van stoffen
▪ oppervlakte-vergroting
▪ bv. spijsverteringskanaal, urinewegen
o Trilharen (cilia):
▪ trilhaarepitheel
▪ verplaatsen van stoffen over oppervlak
▪ bv. luchtwegen ➔ irriterende stoffen weg
van de longen richting keel
Het basale membraan - Epitheel:
Geef een synoniem voor het basale membraan van het epitheel?
Lamina basalis
Wat is Lamina Basalis?
= een laag van filamenten en vezels waarmee een dekweefsel aan het onderliggende bindweefsel is
gekoppeld
Welke kenmerken heeft het basale membraan/lamina basalis?
• Bevat geen cellen
• Netwerk van eiwitvezels
• Cel via hemidesmosoom hiermee verbonden
Welke functie heeft het basale membraan/lamina basalis?
• Stevigheid bieden
• Weerstand bieden tegen vervorming
• Barrière: geen passage van grote moleculen
van het bindweefsel naar het epitheel
Vernieuwing en herstel - Epitheel:
Waaraan worden epitheelcellen blootgesteld?
• Schadelijke stoffen
• Ziekteverwekkende micro-organismen
• Mechanische slijtage
Hoe wordt de vernieuwing en herstel van epitheel gehandhaafd?
Structuur wordt gehandhaafd door de voortdurende deling van ongedifferentieerde cellen =
stamstellen (kiemcellen)
4
Inleiding
Wat is een weefsel?
= verzameling van gespecialiseerde cellen die samenwerken om een bepaalde functie te vervullen
Wat is histologie?
= studie van de weefsels → (histos = weefsel)
Welke 4 weefseltypes zijn er?
• Epitheel of dekweefsel
• Bindweefsel
• Spierweefsel
• Zenuwweefsel
1) Epitheel/dekweefsel:
Uit wat bestaat het epitheel?
• lagen cellen die in- of uitwendig oppervlakken bekleden
• klieren (= cellen die producten afscheiden)
1
,Welke kenmerken heeft het epitheel?
• Cellen dicht opeen
• Vrij (apicaal, boven) oppervlak blootgesteld aan omgeving, inwendig compartiment of
inwendige transportbuis
• Via basaal membraan met bindweefsels verbonden
• Avasculair = geen bloedvaten ➔ voedingstoffen uit dieperliggende weefsels
• Beschadigde epitheelcellen voortdurende vervangen
Welke functies heeft het epitheel?:
• Fysieke bescherming
• Doorlaatbaarheid reguleren
• Zintuigfunctie bv tastzin
• Gespecialiseerde klierproducten (= kliercellen)
o Exocriene klier: producten naar extern oppervlak afgegeven (zweetklier,
melkklieren)
o Endocriene klier: producten intern afgegeven aan weefselvocht (interstitiële
vloeistof) of aan het bloed (hormonen)
Welke intracellulaire verbindingen heeft het epitheel? (aan elkaar vast hangen of aan het
membraan)
1) Tight junction
2) Gap Junction
3) Desmosoom
4) Hemidesmosoom
2
,Wat weet je van de intracellulaire verbinding tight junction? (het stevigste tegen elkaar)
o Doorlopende hechtende regio die cellen omgeeft en met andere cellen verbindt
o Plasmamembranen stevig verbonden via in elkaar grijpende membraaneiwitten
o Eronder ligt een fusieplaats die cellen aan elkaar koppelt + verbonden is met een
netwerk van actinefilamenten
o Functie: Voorkomen dat er water en ionen tussen de cellen doorkunnen
Wat weet je van de intracellulaire verbinding Gap junction
o Cellen door transmembraaneiwitten (connexonen) bij elkaar gehouden
o Functie: Kleine moleculen en ionen kunnen zich hierdoor bewegen
Wat weet je van de intracellulaire verbinding Desmosoom
o Plasmamembranen verbonden via celadhesiemoleculen (= CAM’s) en
proteoglycanen (eiwitten verbonden met suikers)
o Met celskelet verbonden via intermediaire filamenten
o Functie: bescherming tegen rekken, buigen, draaien of samendrukking
Wat weet je van de intracellulaire verbinding Hemidesmosoom
o Lijkt op een halve desmosoom en hecht cel aan extracellulaire structuren zoals
eiwitvezels in het basale membraan
o Functie: Hechten cel aan basale membraan
Waar komen de verschillende intercellulaire verbindingen voor?
1) Tight junction:
Tussen epitheel cellen van spijsverteringskanaal ➔ bescherming tegen maagzuur +
verteringsenzymen
2) Gap junction:
Hartspierweefsel en gladspierweefsel ➔ coördinatie van spiercontracties
3) Desmosoom:
Bovenste huidlaagcellen ➔ afstoten van beschadigde huidcellen in verbonden groepen
(=vervellen)
4) Hemidesmosoom:
Epitheelweefsel dat wordt blootgesteld aan grote mechanische stress ➔ zorgt voor
aanhechting van cel aan het basaalmembraan en het onderliggend bindweefsel
Epitheeloppervlak:
Geef een synoniem voor epitheeloppervlak
= apicale oppervlak
Waaraan wordt het epitheeloppervlak blootgesteld?
blootgesteld aan interne of externe omgeving
3
, Welke gespecialiseerde structuren heeft het epitheeloppervlak?
o Microvilli:
▪ opname en afgifte van stoffen
▪ oppervlakte-vergroting
▪ bv. spijsverteringskanaal, urinewegen
o Trilharen (cilia):
▪ trilhaarepitheel
▪ verplaatsen van stoffen over oppervlak
▪ bv. luchtwegen ➔ irriterende stoffen weg
van de longen richting keel
Het basale membraan - Epitheel:
Geef een synoniem voor het basale membraan van het epitheel?
Lamina basalis
Wat is Lamina Basalis?
= een laag van filamenten en vezels waarmee een dekweefsel aan het onderliggende bindweefsel is
gekoppeld
Welke kenmerken heeft het basale membraan/lamina basalis?
• Bevat geen cellen
• Netwerk van eiwitvezels
• Cel via hemidesmosoom hiermee verbonden
Welke functie heeft het basale membraan/lamina basalis?
• Stevigheid bieden
• Weerstand bieden tegen vervorming
• Barrière: geen passage van grote moleculen
van het bindweefsel naar het epitheel
Vernieuwing en herstel - Epitheel:
Waaraan worden epitheelcellen blootgesteld?
• Schadelijke stoffen
• Ziekteverwekkende micro-organismen
• Mechanische slijtage
Hoe wordt de vernieuwing en herstel van epitheel gehandhaafd?
Structuur wordt gehandhaafd door de voortdurende deling van ongedifferentieerde cellen =
stamstellen (kiemcellen)
4
