Neuromotorische revalidatie bij volwassenen:
praktijk
Inleiding
FAME
= Bouwstenen voor revalidatie bij patiënten met een neurologische aandoening
Behandeling van de hemiplegische patiënt
Spastisch patroon bovenste lidmaat
- Scapula: endorotatie met retractie en laagstand
- Schouder: adductie, endorotatie
- Elleboog: flexie en pronatie
- Pols: palmairflexie en ulnaire deviatie
- Vingers: flexie en adductie
- Duim: flexie en adductie
,NDT-concept
= Bobath-concept: behandeling om spasticiteit te doen afnemen
- Gebruikt bij behandeling van diverse neurologische aandoeningen
Leidraad in de behandeling van hemiplegische patiënt
- Individueel aanpassen aan de patiënt
Spiertonus normaliseren om beter posturaal mechanisme uit te lokken
- Facilitatie: normalisatie tonus om meer normale bewegingspatronen uit te lokken
o Geven van steun, passief inleiden van beweging → vergemakkelijkt correct uitvoeren
- Inhibitie: verhinderen of afremmen van foute bewegingen en opbouwen van te veel spanning
o Beweging, gewichtstransfer, goede uitgangshouding
Behandelingsplan
Opgericht door IBITA
Leidraad voor therapeut
Opgave
Therapeut assisteert bij door patiënt gekozen functie
- Functie = combinatie van bewegingen, noodzakelijk bij uitvoeren van activiteit in dagelijks leven
- Motivatie en interesse blijft hoog in revalidatie
Evaluatie
Therapeut observeert functie, en haalt belangrijkste problemen eruit
→ Individuele behandelingsplan samengesteld
Wat zijn potentiële hoofdproblemen?
- Biomechanisch malalignement (bv subluxatie, scapula alta)
- Beperkte beweeglijkheid (thv spieren, gewrichten, zenuwen of bindweefsel)
- Abnormale tonus (hypo- of hypertonie)
- Verkeerde initiatie van een beweging, incorrecte timing
- Pijn
- Aanwezigheid van compensatiestrategieën
- Sensorische problemen
- Voorkomen van afasie, apraxie, agnosie en lichaamsschemastoornissen
- Problemen met motivatie, stimulatie, concentratie
Welke bewegingscomponenten kunnen de functie veranderen?
Bewegingscomponenten = bewegingen die behandeld dienen te worden om de functie te verbeteren
Welke meetbare verandering zal er na de behandeling bereikt zijn?
Selectie van objectiveerbare parameter bij het begin van de behandeling
- Bv aantal graden actieve heupextensie, duur van steunfase op hemiplegische been tijdens lopen
Behandeling
Rekening houdend met de hoofdproblemen worden de bewegingscomponenten behandeld
Herevaluatie
Herevaluatie van geselecteerde uitkomstparameters (onder identieke condities)
,→ Objectief vaststellen of patiënt verbeterd is of niet
Doel: de door patiënt als belangrijk aangeduide functies verbeteren
Transfers en positionering
Positioneren
= Patiënt gedurende bepaalde tijd in een welomschreven positie plaatsen
Doelstellingen
- Normale houdings- en bewegingstonus ontwikkelen
- Contracturen en complicaties voorkomen
Acute fase
- 2-3u in gecorrigeerde houding blijven
- Comfortabel en ontspannen liggen, anders negatieve invloed op spiertonus
Revalidatiecentrum
- Na inspanning telkens opnieuw correct gepositioneerd
24-uur management: gecontinueerd tijdens de rest van de dag (niet alleen tijdens
formele behandelingen)
- Inrichting patiëntenkamer belangrijk
Interdisciplinaire aanpak
- Hele behandelingsteam op de hoogte van deze principes
- Illustraties van positioneringsschema’s boven het bed van patiënt
Algemene principes
Alignement van de lichaamsdelen
- Anatomische nulstelling in gewrichten waar mogelijk
Houdingstonus normaliseren (gebruik makend van passieve mobilisaties)
- Tonus opgebouwd waar onvoldoende aanwezig, afgebouwd waar overmatig aanwezig
Elke vrije ruimte tussen patiënt en ondergrond opvullen
- Zo kan patiënt maximaal ontspannen en wordt hypertonie maximaal gereduceerd
Na elke positionering is er een korte evaluatie
- Flexie- of extensietonusverhoging vaststellen
- Inspectie doorligwonden
Bedmobiliteit
Zijwaarts verplaatsen in bed
Actieve patiënt
- Benen zo ver mogelijk buigen, met voeten plat op het bed
- Therapeut faciliteert beweging door knieën naar beneden over voeten te trekken
- Hierna zijwaartse verplaatsing van het bekken
- Dan schouders zelf actief mee verplaatsen
, Zwakke patiënt
- Therapeut zit naast patiënt
- Therapeut ondersteunt opwaartse beweging van heupen
- Eén arm voor de knieën → facilitatie van knieën over de voeten
- Bekken zijwaarts bewegen
- Hoofdkussen optillen en zijwaarts verplaatsen
Zitten op de rand van het bed
Rollen over hemiplegische zijde of niet-hemiplegische zijde
- Rollen stimuleert activiteit doorheen heel het lichaam
Rollen over de hemiplegische zijde
Rollen
- Scapula in protractie
- Hemi-arm in exorotatie
- Hemi-been in exorotatie
praktijk
Inleiding
FAME
= Bouwstenen voor revalidatie bij patiënten met een neurologische aandoening
Behandeling van de hemiplegische patiënt
Spastisch patroon bovenste lidmaat
- Scapula: endorotatie met retractie en laagstand
- Schouder: adductie, endorotatie
- Elleboog: flexie en pronatie
- Pols: palmairflexie en ulnaire deviatie
- Vingers: flexie en adductie
- Duim: flexie en adductie
,NDT-concept
= Bobath-concept: behandeling om spasticiteit te doen afnemen
- Gebruikt bij behandeling van diverse neurologische aandoeningen
Leidraad in de behandeling van hemiplegische patiënt
- Individueel aanpassen aan de patiënt
Spiertonus normaliseren om beter posturaal mechanisme uit te lokken
- Facilitatie: normalisatie tonus om meer normale bewegingspatronen uit te lokken
o Geven van steun, passief inleiden van beweging → vergemakkelijkt correct uitvoeren
- Inhibitie: verhinderen of afremmen van foute bewegingen en opbouwen van te veel spanning
o Beweging, gewichtstransfer, goede uitgangshouding
Behandelingsplan
Opgericht door IBITA
Leidraad voor therapeut
Opgave
Therapeut assisteert bij door patiënt gekozen functie
- Functie = combinatie van bewegingen, noodzakelijk bij uitvoeren van activiteit in dagelijks leven
- Motivatie en interesse blijft hoog in revalidatie
Evaluatie
Therapeut observeert functie, en haalt belangrijkste problemen eruit
→ Individuele behandelingsplan samengesteld
Wat zijn potentiële hoofdproblemen?
- Biomechanisch malalignement (bv subluxatie, scapula alta)
- Beperkte beweeglijkheid (thv spieren, gewrichten, zenuwen of bindweefsel)
- Abnormale tonus (hypo- of hypertonie)
- Verkeerde initiatie van een beweging, incorrecte timing
- Pijn
- Aanwezigheid van compensatiestrategieën
- Sensorische problemen
- Voorkomen van afasie, apraxie, agnosie en lichaamsschemastoornissen
- Problemen met motivatie, stimulatie, concentratie
Welke bewegingscomponenten kunnen de functie veranderen?
Bewegingscomponenten = bewegingen die behandeld dienen te worden om de functie te verbeteren
Welke meetbare verandering zal er na de behandeling bereikt zijn?
Selectie van objectiveerbare parameter bij het begin van de behandeling
- Bv aantal graden actieve heupextensie, duur van steunfase op hemiplegische been tijdens lopen
Behandeling
Rekening houdend met de hoofdproblemen worden de bewegingscomponenten behandeld
Herevaluatie
Herevaluatie van geselecteerde uitkomstparameters (onder identieke condities)
,→ Objectief vaststellen of patiënt verbeterd is of niet
Doel: de door patiënt als belangrijk aangeduide functies verbeteren
Transfers en positionering
Positioneren
= Patiënt gedurende bepaalde tijd in een welomschreven positie plaatsen
Doelstellingen
- Normale houdings- en bewegingstonus ontwikkelen
- Contracturen en complicaties voorkomen
Acute fase
- 2-3u in gecorrigeerde houding blijven
- Comfortabel en ontspannen liggen, anders negatieve invloed op spiertonus
Revalidatiecentrum
- Na inspanning telkens opnieuw correct gepositioneerd
24-uur management: gecontinueerd tijdens de rest van de dag (niet alleen tijdens
formele behandelingen)
- Inrichting patiëntenkamer belangrijk
Interdisciplinaire aanpak
- Hele behandelingsteam op de hoogte van deze principes
- Illustraties van positioneringsschema’s boven het bed van patiënt
Algemene principes
Alignement van de lichaamsdelen
- Anatomische nulstelling in gewrichten waar mogelijk
Houdingstonus normaliseren (gebruik makend van passieve mobilisaties)
- Tonus opgebouwd waar onvoldoende aanwezig, afgebouwd waar overmatig aanwezig
Elke vrije ruimte tussen patiënt en ondergrond opvullen
- Zo kan patiënt maximaal ontspannen en wordt hypertonie maximaal gereduceerd
Na elke positionering is er een korte evaluatie
- Flexie- of extensietonusverhoging vaststellen
- Inspectie doorligwonden
Bedmobiliteit
Zijwaarts verplaatsen in bed
Actieve patiënt
- Benen zo ver mogelijk buigen, met voeten plat op het bed
- Therapeut faciliteert beweging door knieën naar beneden over voeten te trekken
- Hierna zijwaartse verplaatsing van het bekken
- Dan schouders zelf actief mee verplaatsen
, Zwakke patiënt
- Therapeut zit naast patiënt
- Therapeut ondersteunt opwaartse beweging van heupen
- Eén arm voor de knieën → facilitatie van knieën over de voeten
- Bekken zijwaarts bewegen
- Hoofdkussen optillen en zijwaarts verplaatsen
Zitten op de rand van het bed
Rollen over hemiplegische zijde of niet-hemiplegische zijde
- Rollen stimuleert activiteit doorheen heel het lichaam
Rollen over de hemiplegische zijde
Rollen
- Scapula in protractie
- Hemi-arm in exorotatie
- Hemi-been in exorotatie
