Ondernemingsrecht
Week 1 – juridische vormen van een onderneming en verschil tussen de onderneming zelf
en het overdragen van de onderneming
Hoorcollege 1
Wat is ondernemingsrecht?
Ondernemingsrecht
Rechtspersonenrecht
Vennootschapsrecht
Onderneming is ook onderworpen aan andere rechtsgebieden: bijvoorbeeld financieel recht,
arbeidsrecht, insolventierecht, mededingingsrecht
Wetten komen vooral uit internationaal recht
Rol van de EU: HvJ EU is er om te oordelen bij onduidelijkheid d.m.v. prejudiciële vraag
Harmonisatie vennootschapsrecht binnen de EU
Recente thema’s: sustainability (duurzaamheid), maatschappelijke onderneming (BVm)
Rechtsvormen met rechtspersoonlijkheid
(Je tegenstander is niet een persoon maar een rechtspersoon)
Boek 2 BW:
Publiekrechtelijke rechtspersonen (art. 2:1 BW)
Kerkgenootschappen (art. 2:2 BW)
Privaatrechtelijke rechtspersonen (art. 2:3 BW):
Algemene regels (titel 1)
Vereniging (titel 2)
Coöperatie (titel 2)
Onderlinge waarborgmaatschappij (OWM) (titel 3)
Naamloze vennootschap (NV) (titel 4)
Besloten vennootschap (BV) (titel 5)
Stichting (titel 6)
Zie ook art. 5:124 lid 1 BW: vereniging appartementseigenaren (VvE)
Europese Rechtspersonen:
Europese vennootschap (SE)
Europese Coöperatie (ECV)
Europees Economisch Samenwerkingsverband (EESV)
Buitenlandse rechtspersonen
Vrijheid van vestiging EU
, Zie EU-verdragen
Rechtspersonen zonder rechtspersoonlijkheid
Eenmanszaak (ZZP of ZMP)
Privaatrechtelijke Personenvennootschappen (contractuele vennootschappen)
Boek 7A BW:
Maatschap
Vennootschap onder firma (VOF)
Commanditaire vennootschap (CV)
Vrijheid van vestiging EU
Art. 49 VWEU: beperkingen van de vrijheid van vestiging op het grondgebied van een andere lidstaat
is verboden. Dat geldt ook op beperkingen betreffende filialen of dochterondernemingen.
Art. 54 lid 1 VWEU: vennootschappen die in overeenstemming met de wetgeving van een lidstaat en
hun statutaire zetel, hun hoofdbestuur of hun hoofdvestiging binnen de Unie hebben, worden
gelijkgesteld met de natuurlijke personen die onderdaan zijn van de lidstaten.
Lid 2: Vennootschappen = maatschappen, coöperatieve vereniging of vennootschappen, overige
rechtspersonen met uitzondering van vennootschappen die geen winst beogen.
EU en grensoverschrijdende mobiliteit
HvJ leidend inzake vrijheid van vestiging van rechtspersonen
Europese wetgever volgt met o.a.
Richtlijn 2019/2121 grensoverschrijdende mobiliteit (grensoverschrijdende fusie,
omzetting en splitsing van kapitaalvennootschappen)
Richtlijnen inzake o.a. digitale oprichting en uitwisseling van gegevens handelsregister
Zeer beperkt ruimte om eventueel extra eisen te stellen als de buitenlandse vennootschap geen
enkele band heeft met staat oprichting
Buitenlandse vennootschap, in NL actief via (neven)vestiging
Wanneer formeel buitenlandse vennootschap (art. 1)?
Kapitaalvennootschap (met rechtspersoonlijkheid)
Opgericht naar buitenlands recht
Nagenoeg geheel in Nederland werkzaam
Geen werkelijke band met land van oprichting
,Je kunt precies zien hoeveel BV’s, stichtingen etc. er zijn door het Handelsregister. Hierin kun je de
jaarrekening zien en andere informatie zoals wie de bestuurders zijn etc.
Handelsregisterwet
Art. 6: In het handelsregister worden de volgende rechtspersonen die volgens hun statuten hun zetel
in Nederland hebben ingeschreven: (…)
Handelsregisterwet bepaalt dat derden in beginsel op register mogen afgaan (art. 25)
Als er een enig aandeelhouder is moet die worden vermeld.
Bestuurder wordt ok vermeld, dat is belangrijk om te weten als je zaken wilt doen met die
rechtspersoon.
Een rechtspersoon kan een bestuurder zijn van een andere rechtspersoon.
Alleen zelfstandig bevoegd: goedkeuring van alleen die bestuurder is voldoende.
Motieven keuze rechtsvorm
1) Alleen of met anderen samen?
Alleen? Eenmanszaak of BV
Met anderen? Contractuele personenvennootschap; NV of BV
2) Fiscaliteit
Personenvennootschap: fiscaal transparant (belasting pas als het wordt uitgekeerd)
Kapitaalvennootschap: zelfstandig belastingplichtig (eerst belasting over winst, en nog
een keer bij het uitkeren)
(tarieven zijn zo afgestemd dat het niet uitmaakt wat voor vennootschap het is)
3) Aansprakelijkheid
Personenvennootschap: maten/vennoten voor gelijke delen/hoofdelijk aansprakelijk voor
verbintenissen vennootschap.
Kapitaalvennootschap: exclusieve aansprakelijkheid rechtspersoon,
bestuurders/aandeelhouders in principe niet aansprakelijk
4) Flexibiliteit
Rechtspersonen: dwingend recht (art. 2:25 BW)
BV: sinds 2012, veel mogelijkheden tot statutaire regeling
Personenvennootschap: regelend recht
Je kunt zelf kiezen welke rechtsvorm het beste bij je past.
Hoe ontstaat een personenvennootschap?
Voor de maatstaf, vennootschap onder firma en commanditaire vennootschap geldt: ontstaat door
samenwerking en gemaakte afspraken (schriftelijk contract is wenselijk, niet vereist).
Maatschap (art. 7A:1655 BW):
, Samenwerking van twee of meer personen (maten),
Voor gemeenschappelijke rekening
Gericht op behalen vermogensrechtelijk voordeel
Op basis van inbreng
Beroepsuitoefening (openbare maatschap)
Vennootschap onder firma (art. 16 Wetboek van Koophandel)
Maatschap tot het uitoefenen van een bedrijf, onder gemeenschappelijke naam
Vennoten hoofdelijk aansprakelijk voor de aangegane verbintenissen (bij een maatschap
niet)
Commanditaire vennootschap (art. 19 Wetboek van Koophandel)
Vennootschap tussen 1 of meer (hoofdelijk) verbonden vennoten en commanditaire
vennoot/vennoten (geldschieters)
Je bent een ondersteunende vennootschap, die niet naar buiten treed of zich bemoeid
met het bedrijf, alleen financieel ondersteunt.
Rechtspersoon
Art. 2:5 BW: “Een rechtspersoon staat wat het vermogensrecht betreft, met en natuurlijk
persoon gelijk, tenzij uit de wet het tegendeel voortvloeit.”
Zelfstandig drager van rechten en plichten (rechtssubject)
Gesloten systeem van rechtspersonen
Interne organisatie
Wet, statuten, reglement ((en evt. aandeelhoudersovereenkomst)
Organen
Hoe ontstaat een rechtspersoon?
Voor alle rechtspersonen van boek 2 BW geldt: notariële akte vereist
Art. 2:27 BW (vereniging)
Art. 2:53/54 BW (coöperatie, OWM)
Art. 2:64 lid 2 BW ( NV)
Art. 2:175 lid 2 BW (BV)
Art. 2:286 lid 1 BW (stichting)
Als er een rechtspersoon ontstaat moet je je inschrijven in het handelsregister.
Één uitzondering art. 2:30 BW: informele vereniging (of vereniging met beperkte
rechtsbevoegdheid). Maar dan wel (ook) persoonlijke aansprakelijkheid.
Rechtspersoon: organen
NV en BV:
Bestuur (art. 2:129 e.v./239 e.v. BW)
Week 1 – juridische vormen van een onderneming en verschil tussen de onderneming zelf
en het overdragen van de onderneming
Hoorcollege 1
Wat is ondernemingsrecht?
Ondernemingsrecht
Rechtspersonenrecht
Vennootschapsrecht
Onderneming is ook onderworpen aan andere rechtsgebieden: bijvoorbeeld financieel recht,
arbeidsrecht, insolventierecht, mededingingsrecht
Wetten komen vooral uit internationaal recht
Rol van de EU: HvJ EU is er om te oordelen bij onduidelijkheid d.m.v. prejudiciële vraag
Harmonisatie vennootschapsrecht binnen de EU
Recente thema’s: sustainability (duurzaamheid), maatschappelijke onderneming (BVm)
Rechtsvormen met rechtspersoonlijkheid
(Je tegenstander is niet een persoon maar een rechtspersoon)
Boek 2 BW:
Publiekrechtelijke rechtspersonen (art. 2:1 BW)
Kerkgenootschappen (art. 2:2 BW)
Privaatrechtelijke rechtspersonen (art. 2:3 BW):
Algemene regels (titel 1)
Vereniging (titel 2)
Coöperatie (titel 2)
Onderlinge waarborgmaatschappij (OWM) (titel 3)
Naamloze vennootschap (NV) (titel 4)
Besloten vennootschap (BV) (titel 5)
Stichting (titel 6)
Zie ook art. 5:124 lid 1 BW: vereniging appartementseigenaren (VvE)
Europese Rechtspersonen:
Europese vennootschap (SE)
Europese Coöperatie (ECV)
Europees Economisch Samenwerkingsverband (EESV)
Buitenlandse rechtspersonen
Vrijheid van vestiging EU
, Zie EU-verdragen
Rechtspersonen zonder rechtspersoonlijkheid
Eenmanszaak (ZZP of ZMP)
Privaatrechtelijke Personenvennootschappen (contractuele vennootschappen)
Boek 7A BW:
Maatschap
Vennootschap onder firma (VOF)
Commanditaire vennootschap (CV)
Vrijheid van vestiging EU
Art. 49 VWEU: beperkingen van de vrijheid van vestiging op het grondgebied van een andere lidstaat
is verboden. Dat geldt ook op beperkingen betreffende filialen of dochterondernemingen.
Art. 54 lid 1 VWEU: vennootschappen die in overeenstemming met de wetgeving van een lidstaat en
hun statutaire zetel, hun hoofdbestuur of hun hoofdvestiging binnen de Unie hebben, worden
gelijkgesteld met de natuurlijke personen die onderdaan zijn van de lidstaten.
Lid 2: Vennootschappen = maatschappen, coöperatieve vereniging of vennootschappen, overige
rechtspersonen met uitzondering van vennootschappen die geen winst beogen.
EU en grensoverschrijdende mobiliteit
HvJ leidend inzake vrijheid van vestiging van rechtspersonen
Europese wetgever volgt met o.a.
Richtlijn 2019/2121 grensoverschrijdende mobiliteit (grensoverschrijdende fusie,
omzetting en splitsing van kapitaalvennootschappen)
Richtlijnen inzake o.a. digitale oprichting en uitwisseling van gegevens handelsregister
Zeer beperkt ruimte om eventueel extra eisen te stellen als de buitenlandse vennootschap geen
enkele band heeft met staat oprichting
Buitenlandse vennootschap, in NL actief via (neven)vestiging
Wanneer formeel buitenlandse vennootschap (art. 1)?
Kapitaalvennootschap (met rechtspersoonlijkheid)
Opgericht naar buitenlands recht
Nagenoeg geheel in Nederland werkzaam
Geen werkelijke band met land van oprichting
,Je kunt precies zien hoeveel BV’s, stichtingen etc. er zijn door het Handelsregister. Hierin kun je de
jaarrekening zien en andere informatie zoals wie de bestuurders zijn etc.
Handelsregisterwet
Art. 6: In het handelsregister worden de volgende rechtspersonen die volgens hun statuten hun zetel
in Nederland hebben ingeschreven: (…)
Handelsregisterwet bepaalt dat derden in beginsel op register mogen afgaan (art. 25)
Als er een enig aandeelhouder is moet die worden vermeld.
Bestuurder wordt ok vermeld, dat is belangrijk om te weten als je zaken wilt doen met die
rechtspersoon.
Een rechtspersoon kan een bestuurder zijn van een andere rechtspersoon.
Alleen zelfstandig bevoegd: goedkeuring van alleen die bestuurder is voldoende.
Motieven keuze rechtsvorm
1) Alleen of met anderen samen?
Alleen? Eenmanszaak of BV
Met anderen? Contractuele personenvennootschap; NV of BV
2) Fiscaliteit
Personenvennootschap: fiscaal transparant (belasting pas als het wordt uitgekeerd)
Kapitaalvennootschap: zelfstandig belastingplichtig (eerst belasting over winst, en nog
een keer bij het uitkeren)
(tarieven zijn zo afgestemd dat het niet uitmaakt wat voor vennootschap het is)
3) Aansprakelijkheid
Personenvennootschap: maten/vennoten voor gelijke delen/hoofdelijk aansprakelijk voor
verbintenissen vennootschap.
Kapitaalvennootschap: exclusieve aansprakelijkheid rechtspersoon,
bestuurders/aandeelhouders in principe niet aansprakelijk
4) Flexibiliteit
Rechtspersonen: dwingend recht (art. 2:25 BW)
BV: sinds 2012, veel mogelijkheden tot statutaire regeling
Personenvennootschap: regelend recht
Je kunt zelf kiezen welke rechtsvorm het beste bij je past.
Hoe ontstaat een personenvennootschap?
Voor de maatstaf, vennootschap onder firma en commanditaire vennootschap geldt: ontstaat door
samenwerking en gemaakte afspraken (schriftelijk contract is wenselijk, niet vereist).
Maatschap (art. 7A:1655 BW):
, Samenwerking van twee of meer personen (maten),
Voor gemeenschappelijke rekening
Gericht op behalen vermogensrechtelijk voordeel
Op basis van inbreng
Beroepsuitoefening (openbare maatschap)
Vennootschap onder firma (art. 16 Wetboek van Koophandel)
Maatschap tot het uitoefenen van een bedrijf, onder gemeenschappelijke naam
Vennoten hoofdelijk aansprakelijk voor de aangegane verbintenissen (bij een maatschap
niet)
Commanditaire vennootschap (art. 19 Wetboek van Koophandel)
Vennootschap tussen 1 of meer (hoofdelijk) verbonden vennoten en commanditaire
vennoot/vennoten (geldschieters)
Je bent een ondersteunende vennootschap, die niet naar buiten treed of zich bemoeid
met het bedrijf, alleen financieel ondersteunt.
Rechtspersoon
Art. 2:5 BW: “Een rechtspersoon staat wat het vermogensrecht betreft, met en natuurlijk
persoon gelijk, tenzij uit de wet het tegendeel voortvloeit.”
Zelfstandig drager van rechten en plichten (rechtssubject)
Gesloten systeem van rechtspersonen
Interne organisatie
Wet, statuten, reglement ((en evt. aandeelhoudersovereenkomst)
Organen
Hoe ontstaat een rechtspersoon?
Voor alle rechtspersonen van boek 2 BW geldt: notariële akte vereist
Art. 2:27 BW (vereniging)
Art. 2:53/54 BW (coöperatie, OWM)
Art. 2:64 lid 2 BW ( NV)
Art. 2:175 lid 2 BW (BV)
Art. 2:286 lid 1 BW (stichting)
Als er een rechtspersoon ontstaat moet je je inschrijven in het handelsregister.
Één uitzondering art. 2:30 BW: informele vereniging (of vereniging met beperkte
rechtsbevoegdheid). Maar dan wel (ook) persoonlijke aansprakelijkheid.
Rechtspersoon: organen
NV en BV:
Bestuur (art. 2:129 e.v./239 e.v. BW)
