Samenvatting VOLLEDIG FYSIO SPIJSVERTERING

FYSIO II
SPIJSVERTERINGSSTELSEL




2023-2024
UGENT
Morgane De Samblanc

,Inhoudsopgave
FYSIO 8 : SPIJSVERTERINGSTELSEL..........................................................................................................1
DEEL : INLEIDING................................................................................................................................2
DEEL : WAND VAN SVS........................................................................................................................3
DEEL : REGULATIE SVS FUNCTIE..........................................................................................................4
DEEL : DE MONDHOLTE......................................................................................................................6
DEEL : FARYNX EN SLOKDARM............................................................................................................8
DEEL : DE MAAG...............................................................................................................................10
DEEL : PANCREAS..............................................................................................................................14
DEEL : LEVER.....................................................................................................................................15
DEEL : DUNNE DARM........................................................................................................................18
UITGEBALANCEERD DIEET BEVAT DE JUISTE VERHOUDINGEN NUTRIENTEN IN FUNCTIE VAN DE
BEHOEFTE.........................................................................................................................................20
DEEL : COLON....................................................................................................................................24
DEEL : METABOLISME VAN KOOLHYDRATEN, VETTEN EN EIWITTEN................................................29
FYSIO 8 : VOORMAGEN.........................................................................................................................31
HERKAUWERS/RUMINANTIA............................................................................................................31
ANATOMIE........................................................................................................................................31
HISTOLOGIE VOORMAGEN...............................................................................................................31
CAMELIDEN......................................................................................................................................32
GROEI................................................................................................................................................32
INHOUD............................................................................................................................................32
FERMENTATIE....................................................................................................................................33
WAAR VERTEERT HET VOEDSEL........................................................................................................33
SYMBIOSE RUND BACTERIEN EN PROTOZOA....................................................................................35
PENSVOCHT......................................................................................................................................35




FYSIO 8 : SPIJSVERTERINGSTELSEL

1

,DEEL : INLEIDING
 SVS neemt alles op (los van de behoefte)
 Het is een lange aaneengeschakelde buis van holle organen waarin ook klieren gaan uitmonden die
een connectie hebben met de buitenwereld (= exocrien)
 HK hebben 3 voormagen en de lebmaag is hun eigenlijke maag (vergelijkbaar met monogastrica)
 Carnivoren eten vlees
 Omnivoren eten zowel vlees als plantaardig
 Herbivoren eten planten => koolhydraten structuur opnemen = rhenine en dat is slecht verteerbaar
dus in de pens zit er een flora zodanig dat die koolhydraten alsnog opgenomen kunnen worden (bij HK
is dit dus in de pens aanwezig = vooraan dus kan later nog benut worden); een soortgelijk systeem
vindt ook plaats bij het paard alleen zit het daar in het caecum en colon dus achteraan in het stelsel
waardoor het allemaal in de mest komt = eiwitrijke mest => het proces van die flora = fermentatie = de
afbraak van m.o. in afwezigheid van zuurstof!!
 Een carnivoor heeft een grote maag want bvb een kat die een muis eet dan komt die muis ineenkeer
terecht in de maag en daar moet het nog allemaal verkleind worden
 HK heeft groot voormagencomplex
 Paard : heeft grote dikke darm complex (caecum en colon)
 Vogels maken gebruik van een krop (voedsel te verweken) en dan van een kliermaag (proventriculus =
enzymen worden gesecreteerd voor enzymatische vertering) en een spiermaag (gizzard = bevat
steentjes die mechanische het voedsel verkleinen)
 Omnivoren zoals varken zit tussen de carnivoren en het paard : heeft een kleinere maag dan de hond
en kleiner caecum en colon dan het paard
 Omnivoren zijn veel flexibeler in voedselkeuze en hebben daardoor een grotere variatie in anatomie en
fysiologie wat betreft SVS (= mens, varken, bruine beer)
 4 stappen in de vertering :
1. Mechanisch deel van de vertering :
 Fijnmalen van voedsel door tanden => vergemakkelijkt het doorslikken en vergroot de
opp voor enzymatische vertering
 Bewegingen van (voormaag), maag en darmen => contracties helpen het mengen van het
voedsel en bevordert de absorptie
 Voortbeweging van voedsel door SVS => bij HK is de retentie ook zeer belangrijk want het
voedsel moet lang genoeg ter plaatse blijven zodanig dat het voedsel afgebroken kan
worden in nuttige stofjes
 Musculatuur : mond- en kauwspieren en aars zijn dwarsgestreept (= willekeurig we
hebben er controle over) en overige spieren = gladde (onwillekeur)
2. Secretie van enzymen :
 Van exocriene klieren : in de maag wordt er HCl gesecreteerd en in de darmen moet het
neutraal zijn (ionaire samenstelling in aanwezigheid van Ca zal belangrijke rol spelen voor
de aanwezigheid van de pH)
 Van epitheelcellen van darmwand : enterocyten die gaan bepaalde enzymen secreteren
om voedselbrij verder af te breken
 Mucus producerende cellen => cellen van Goblet dus cellaag om voedselbrij makkelijker
te laten opschuiven van darmsegment tot darmsegment en beschermt epitheel
 Recirculatie na activiteit => enzymen worden verderop opnieuw geabsorbeerd en
opgenomen
 Het is zeer diersoort-afhankelijk !!
3. Enzymatische afbraak van organische voedingsstoffen :
 Koolhydraten, eiwitten of vetten => stapsgewijze vertering als in vet wordt afgebroken
door pancreas en gal; eiwitten door de maag
 Onverteerd materiaal wordt uitgescheiden via de anus
 Bescherming nodig tegen autodigestie WANT vet en eiwitten zijn bouwstenen waaruit
ons lichaam is gebouwd dus de enzymen worden in een inactieve vorm vrijgesteld
4. Absorptie van voedingsstoffen :

2

,  Kleine moleculen worden via passieve diffusie opgenomen; grotere moleculen via
transporteiwitten
 Ook water, vitaminen en mineralen worden geabsorbeerd
 Vanuit het lumen van de darm komt het terecht in de bloedbaan en lymfe (vooral vet
dan) om zo naar de lever te gaan (deze bepaalt welke stoffen gedetoxifieerd moeten
worden)

DEEL : WAND VAN SVS
DARMWAND : MUCOSA
 Darmepitheel doet aan regeneratie dus je hebt veel epitheliale stamcellen die delen tot ze aan de top
van de darmvilli komen en gaan zo de oude cellen afstoten (om de 3 dagen wordt het darmepitheel
vervangen)
 Tight junctions aan luminale zijde zodanig dat er geen m.o. binnen kunnen
 Villi en crypten in de dunne darm (in de dikke darm enkel crypten)
 Muscularis mucosae = gladde spiercellen voor beweging van de microvilli en zo voor secreties
 Je hebt ook capillairen, zenuwen en lymfevaten
 Cellen met specifieke functies zijn ook aanwezig :
 Enterocyten kunnen zowel voor secretie zorgen als voor absorptie
 Cellen van Goblet zorgen voor mucusproductie en voor micro-klimaat zodanig dat je aangepast
klimaat hebt voor membraneuze fase (zie dunne darm)
 Ook heb je cellen voor de hormoonproductie die gaan lokaal gaat werken (paracrien)

DARMWAND : SUBMUCOSA
 Bevat capillairen
 En de nerveuze plexus van Meissner = ganglion van PS vezels en zorgt voor de vertering
 Nerveuze plexus maakt deel van het Enterisch Nerveus Systeem = afdeling van ganse autonome ZS
(kan op zichzelf functioneren)

DARMWAND : MUSCULARIS
 Bevat een interne circulaire spierlaag = gaat voedselbolus vooruitduwen en zorgt ervoor dat er geen
beweging naar achter mogelijk is
 Externe longitudinale laag
 Nerveuze plexus van Auerbach = ligt tussen interne en externe spierlaag en staat in connectie met
andere plexussen.

DARMWAND : SEROSA
 Bindweefsel
 Visceraal peritoneum

PLEXUSSEN
 De 2 plexussen staan onder invloed van mechano- en chemosensoren
 Mechanosensoren = streksensoren => wanneer de diameter van de darm verandert gaan de plexussen
beslissen of er actie moet ondernomen worden of niet
 Chemosensoren reageren op wat de inhoud is in het darmlumen (vetten, eiwitten, pH)
 Osmosensoren geven een input over osmotische activiteit



DUNNE DARM
 Villi en crypten
 Functie : digestie (afbreken tot kleine bouwstenen) en absorptie (opnemen van die kleine bouwstenen)
 Celtypes :
 Enterocyten met microvilli
 Goblet cellen = mucus


3