FYSIO II
HYPOTHALAMO-HYPOFYSAIRE AS
2023-2024
UGENT
Morgane De Samblanc
,Inhoudsopgave
FYSIO 2: INLEIDING.................................................................................................................................3
ALGEMENE INLEIDING........................................................................................................................3
HYPOTHALAMUS................................................................................................................................3
HYPOFYSE...........................................................................................................................................4
REGULATIE VAN DE SECRETIE..............................................................................................................5
BIOLOGISCHE RITMES.........................................................................................................................6
FYSIO 2 : SCHILDKLIER.............................................................................................................................7
ANATOMIE..........................................................................................................................................7
SYNTHESE SCHILDKLIERHORMONEN..................................................................................................7
SECRETIE EN TRANSPORT SCHILDKLIERHORMONEN..........................................................................8
METABOLISME SCHILDKLIERHORMONEN...........................................................................................8
REGULATIE VAN DE SYNTHESE EN DE SECRETIE..................................................................................8
FUNCTIE SCHILDKLIERHORMONEN.....................................................................................................8
AFWIJKENDE CONCENTRATIES............................................................................................................9
FYSIO 2 DEEL BIJNIER............................................................................................................................12
WERKING HYPOTHALAMO HYPOFYSAIRE AS....................................................................................12
ALGEMENE MORFOLOGISCHE GEGEVENS OVER DE BIJNIEREN........................................................12
HORMONEN GEPORDUCEERD IN DE BIJNIERCORTEX.......................................................................13
HORMONEN GEPRODUCEERD IN DE BIJNIER MEDULLA...................................................................13
FYSIOLOGISCHE BETEKENIS BIJNIERSCHORS.....................................................................................13
DE PARTUSINDUCTIE.........................................................................................................................14
PARTUS INDUCEREN DOOR EXOGEEN CORTISONE, OXYTOCINE OF PROSTAGLANDINES..................14
WERKING HYPOTHALAMUS HORMONEN.........................................................................................14
POMC................................................................................................................................................15
ACTH.................................................................................................................................................15
DOPAMINE........................................................................................................................................16
CUSHING HOND VS PAARD VS MENS................................................................................................16
WERKING ACTH................................................................................................................................17
REGULATIE VAN VRIJSTELLING ACTH................................................................................................17
METABOLISME VAN DE CORTICOSTEROIDEN....................................................................................17
SCHEIKUNDIGE EIG BIJNIERCORTEX HORMONEN.............................................................................18
WERKING VAN DE GLUCOCORTICOSTEROIDEN................................................................................18
SYNDROOM CUSHING.......................................................................................................................22
PPID BIJ PAARDEN.............................................................................................................................23
1
, ADDISON ZIEKTE...............................................................................................................................24
FYSIO 2 : GROEIHORMOON..................................................................................................................24
INLEIDING.........................................................................................................................................24
GROEIHORMOON RECEPTOR............................................................................................................25
VERBAND TUSSEN GH EN IGF...........................................................................................................25
FUNCTIE GH......................................................................................................................................26
SECRETIEPATROON GH......................................................................................................................27
REGULATIE GH SECRETIE...................................................................................................................27
FACTOREN DIE SECRETIE BEINVLOEDEN...........................................................................................27
GHRELINE..........................................................................................................................................28
AFWIJKENDE GH VRIJSTELLING.........................................................................................................28
FYSIO 2 : PROLACTINE...........................................................................................................................29
INLEIDING.........................................................................................................................................29
FUNCTIE PRL.....................................................................................................................................30
BEINVLOEDING PRL VRIJSTELLING....................................................................................................31
REGULATIE PRL VRIJSTELLING...........................................................................................................31
AFWIJKENDE SECRETIE.....................................................................................................................31
2
, FYSIO 2: INLEIDING
ALGEMENE INLEIDING
Endocrien systeem : werking via hormonen (meestal)
Weefselhormonen (onmiddellijke omgeving van de weefsels) VS systemische (vrijgesteld
inde bloedbaan en gaan verder in het lichaam binden op de weefsels met de juiste
receptoren => hormoon receptor complex = boodschap = intracellulaire respons)
Doelwitweefsels met gepaste receptoren
Endocrien systeem trager effect dan het zenuwstelsel (neuronen) met directe actie
Paracrien = op naburige cellen
Endocrien = op andere locatie via het bloed
Autocrien = op de cel zelf
Exocrien = afvoergang naar buitenwereld zoals zweetklieren
Zeer belangrijk feedback systeem (zowel negatief als positief) voor het behoud van
homeostase
Meestal negatieve feedback (dus signaal stop releasing)
Enkel positieve feedback bij oestrogenen (want je wilt er meer om een ovulatie te hebben) en
thrombine voor de bloedstollingscascade in gang te zetten
Feedbacksysteem: CZ -> hypothalamus -> hypofyse -> neuronaal en endocrien systeem
HYPOTHALAMUS
Ligt in het diencephalon onder de thalamus en ligt op de bodem van 3 e ventrikel
Is HET regelcentrum van autonome zenuwstelsel en endocrien systeem
Knooppunt tussen ons limbisch systeem (emoties); formatio reticularis (ontvangt alle prikkels
van de omgeving bvb we weten dat we rondlopen in een bos) en de middenhersenen
(motorische reacties regelen = betere doorbloeding om weg te lopen bvb)
Verschillende kernen:
De supraoptische (afgifte ADH en oxytocine door de magnocellulaire neuronen)
De paraventriculaire (afgifte ADH en oxytocine)
De ventromediale
Je hebt 1 groot preprohormoon en thv het cellichaam van eht neuron heb je grote
magnocellulaire kernen in de hypothalamus en langs het axon mondt die uit in de
neurohypofyse waar je het overblijfsel hebt van je prepro hormoon waarin vesikels van
oxytocine en ADH zitten en wanneer er een prikkel is komt er een actiepotentiaal over
het axon en die zorgt dat in de neurohypofyse oftewel oxytocine oftewel ADH wordt
vrijgesteld
VB: prikkel => intracellulaire influx van Ca en exocrien oxytocine in de bloedbaan =>
melkafgifte; baarmoedercontracties
ADH wordt vrijgesteld om meer water te reabsorberen
Secretie releasing en inhibitor factoren via het portaalsysteem naar de hypofysevoorkwab
Functie van bijniermerg wordt gereguleerd via hersenstam; ruggenmerg en n. splanchnicus
Releasing factoren = peptide hormonen :
TSH-RF = thyroliberine => thyroidstimulerend hormoon
Gn-RF
STH-RF = GRF = somatoliberine => groeihormoon stimuleren
ACTH-RF = CRF = corticoliberine = werkt in op bijniercortex waardoor er cortisol wordt
geproduceerd
MSH-RF = melanine
Inhibitie factoren :
3
HYPOTHALAMO-HYPOFYSAIRE AS
2023-2024
UGENT
Morgane De Samblanc
,Inhoudsopgave
FYSIO 2: INLEIDING.................................................................................................................................3
ALGEMENE INLEIDING........................................................................................................................3
HYPOTHALAMUS................................................................................................................................3
HYPOFYSE...........................................................................................................................................4
REGULATIE VAN DE SECRETIE..............................................................................................................5
BIOLOGISCHE RITMES.........................................................................................................................6
FYSIO 2 : SCHILDKLIER.............................................................................................................................7
ANATOMIE..........................................................................................................................................7
SYNTHESE SCHILDKLIERHORMONEN..................................................................................................7
SECRETIE EN TRANSPORT SCHILDKLIERHORMONEN..........................................................................8
METABOLISME SCHILDKLIERHORMONEN...........................................................................................8
REGULATIE VAN DE SYNTHESE EN DE SECRETIE..................................................................................8
FUNCTIE SCHILDKLIERHORMONEN.....................................................................................................8
AFWIJKENDE CONCENTRATIES............................................................................................................9
FYSIO 2 DEEL BIJNIER............................................................................................................................12
WERKING HYPOTHALAMO HYPOFYSAIRE AS....................................................................................12
ALGEMENE MORFOLOGISCHE GEGEVENS OVER DE BIJNIEREN........................................................12
HORMONEN GEPORDUCEERD IN DE BIJNIERCORTEX.......................................................................13
HORMONEN GEPRODUCEERD IN DE BIJNIER MEDULLA...................................................................13
FYSIOLOGISCHE BETEKENIS BIJNIERSCHORS.....................................................................................13
DE PARTUSINDUCTIE.........................................................................................................................14
PARTUS INDUCEREN DOOR EXOGEEN CORTISONE, OXYTOCINE OF PROSTAGLANDINES..................14
WERKING HYPOTHALAMUS HORMONEN.........................................................................................14
POMC................................................................................................................................................15
ACTH.................................................................................................................................................15
DOPAMINE........................................................................................................................................16
CUSHING HOND VS PAARD VS MENS................................................................................................16
WERKING ACTH................................................................................................................................17
REGULATIE VAN VRIJSTELLING ACTH................................................................................................17
METABOLISME VAN DE CORTICOSTEROIDEN....................................................................................17
SCHEIKUNDIGE EIG BIJNIERCORTEX HORMONEN.............................................................................18
WERKING VAN DE GLUCOCORTICOSTEROIDEN................................................................................18
SYNDROOM CUSHING.......................................................................................................................22
PPID BIJ PAARDEN.............................................................................................................................23
1
, ADDISON ZIEKTE...............................................................................................................................24
FYSIO 2 : GROEIHORMOON..................................................................................................................24
INLEIDING.........................................................................................................................................24
GROEIHORMOON RECEPTOR............................................................................................................25
VERBAND TUSSEN GH EN IGF...........................................................................................................25
FUNCTIE GH......................................................................................................................................26
SECRETIEPATROON GH......................................................................................................................27
REGULATIE GH SECRETIE...................................................................................................................27
FACTOREN DIE SECRETIE BEINVLOEDEN...........................................................................................27
GHRELINE..........................................................................................................................................28
AFWIJKENDE GH VRIJSTELLING.........................................................................................................28
FYSIO 2 : PROLACTINE...........................................................................................................................29
INLEIDING.........................................................................................................................................29
FUNCTIE PRL.....................................................................................................................................30
BEINVLOEDING PRL VRIJSTELLING....................................................................................................31
REGULATIE PRL VRIJSTELLING...........................................................................................................31
AFWIJKENDE SECRETIE.....................................................................................................................31
2
, FYSIO 2: INLEIDING
ALGEMENE INLEIDING
Endocrien systeem : werking via hormonen (meestal)
Weefselhormonen (onmiddellijke omgeving van de weefsels) VS systemische (vrijgesteld
inde bloedbaan en gaan verder in het lichaam binden op de weefsels met de juiste
receptoren => hormoon receptor complex = boodschap = intracellulaire respons)
Doelwitweefsels met gepaste receptoren
Endocrien systeem trager effect dan het zenuwstelsel (neuronen) met directe actie
Paracrien = op naburige cellen
Endocrien = op andere locatie via het bloed
Autocrien = op de cel zelf
Exocrien = afvoergang naar buitenwereld zoals zweetklieren
Zeer belangrijk feedback systeem (zowel negatief als positief) voor het behoud van
homeostase
Meestal negatieve feedback (dus signaal stop releasing)
Enkel positieve feedback bij oestrogenen (want je wilt er meer om een ovulatie te hebben) en
thrombine voor de bloedstollingscascade in gang te zetten
Feedbacksysteem: CZ -> hypothalamus -> hypofyse -> neuronaal en endocrien systeem
HYPOTHALAMUS
Ligt in het diencephalon onder de thalamus en ligt op de bodem van 3 e ventrikel
Is HET regelcentrum van autonome zenuwstelsel en endocrien systeem
Knooppunt tussen ons limbisch systeem (emoties); formatio reticularis (ontvangt alle prikkels
van de omgeving bvb we weten dat we rondlopen in een bos) en de middenhersenen
(motorische reacties regelen = betere doorbloeding om weg te lopen bvb)
Verschillende kernen:
De supraoptische (afgifte ADH en oxytocine door de magnocellulaire neuronen)
De paraventriculaire (afgifte ADH en oxytocine)
De ventromediale
Je hebt 1 groot preprohormoon en thv het cellichaam van eht neuron heb je grote
magnocellulaire kernen in de hypothalamus en langs het axon mondt die uit in de
neurohypofyse waar je het overblijfsel hebt van je prepro hormoon waarin vesikels van
oxytocine en ADH zitten en wanneer er een prikkel is komt er een actiepotentiaal over
het axon en die zorgt dat in de neurohypofyse oftewel oxytocine oftewel ADH wordt
vrijgesteld
VB: prikkel => intracellulaire influx van Ca en exocrien oxytocine in de bloedbaan =>
melkafgifte; baarmoedercontracties
ADH wordt vrijgesteld om meer water te reabsorberen
Secretie releasing en inhibitor factoren via het portaalsysteem naar de hypofysevoorkwab
Functie van bijniermerg wordt gereguleerd via hersenstam; ruggenmerg en n. splanchnicus
Releasing factoren = peptide hormonen :
TSH-RF = thyroliberine => thyroidstimulerend hormoon
Gn-RF
STH-RF = GRF = somatoliberine => groeihormoon stimuleren
ACTH-RF = CRF = corticoliberine = werkt in op bijniercortex waardoor er cortisol wordt
geproduceerd
MSH-RF = melanine
Inhibitie factoren :
3
