Plichtenleer samenvatting+ notities

Plichtenleer en ethisch Alleen dit en PowerPoint te kennen, geen boek


Ethiek en Moraal(vanaf p34)
Begrippenkader
Filosofie
- philos=houden van + sophia=wijsheid.
- 1e natuurfilosofen: natuur, wereld rondom, kosmos
- 800-400 V C oude griekenland/ turkije
- Athene
- Democratie ontstond
- Diende als vermaak aangeboden aan de burgers

 Logica
 Fysica
 Ethica
Empirisme: Waarneming en ervaring (inductief)
Rationalisme: mogelijkheden van menselijke rede als basis (deductief)
- Parmenides (515-450) vs Herakleitos (540-480)
- Betrouwbaarheid van kennis
Zijn vs worden

Ethiek
 Èthos- gewoonten, gebruiken of zeden, houding
 Deel van de filosofie
 Centrale vraag= welke menselijke beslissingen zijn goed of toelaatbaar en welke slecht en
niet toelaatbaar
 Reflecteren over onderzoeken van ethische waarden (vindt ik dit juist of fout)(geloof ik het?
wat vindt ik ervan?)

Socrates de centrale figuur
 Maak iets van je leven
 Onderzoek je leven
 Zelf nadenken
 Wat is een goed leven leiden?
 Ging op wandel en bevroeg de burgers.

Moraal
 Niet zoals Ethiek= Aristoteles
 Evolutionair biologische wortels
 Geheel van waarden en normen van gemeenschap
 Vb. frauderen is een moraal maar bent ethisch lackbaar




1

,Plichtenleer en ethisch Alleen dit en PowerPoint te kennen, geen boek


Ethisch dilemma of waarden conflict
 Een tegenstelling tussen professionele waarden
 Onderworpen aan moreel oordeel
 Stelt een keuze tussen meerdere alternatieven
 Handeling is moreel juist als er rekening is gehouden met rechten belangen en wensen van
derden

Moreel oordeel
In praktijk brengen van ethiek als er een dilemma is(waardenconflict)
 Vb. moreel oordeel is een antwoord op de vraag of handeling of het juist is
 Volgens bepaalde redenering onderbouwd met argumenten
 Een perspectief dat evenwaardig naast een financieel economisch/praktische van een situatie
kan staan.
Ethisch handelen
Jeurissen:
 Is het handelen in overeenstemming is met de waarden en normen waaraan we onszelf en
anderen in redelijkheid gehouden achten.
 Gebaseerd op zelfonderzoek
 Hoe interageer ik met professioneel met anderen
 Hou ik rekening met rechten en belangen van derden
 Andere betrokkenen?

Individueel niveau (micro)


Organisatieniveau (meso)


Economisch (macro)


Integriteit =geheel van gedragsvormen (Vertrouwen!!!!)
Handelen vanuit de verantwoordelijkheden die bij je taak en positie horen.
 Je beroep uitoefenen met oog op welzijn, de belangen en rechten van alle derden
 Regelgeving en ethische (beroepscodes)
 Beperken van verleiding (risico’s)
 Vaardigheid van moreel oordelen
 Houding intentie en openstaan
Individuele integriteit: doen wat je zegt, zeggen wat je doet, eerlijk en oprecht, betrokkenheid, …
Sociale integriteit: verleidingen weerstaan uit je omgeving, machtsmisbruik, …
Individueel= doen wat je zegt, zeggen wat je doet, oprechtheid
Sociaal= verleidingen, machtspositie, misbruiken
Deels integriteit werkt niet je bent helemaal integer


2

,Plichtenleer en ethisch Alleen dit en PowerPoint te kennen, geen boek


Vertrouwen: geheel van gedragsvormen, kennis en attitudes om vertrouwen te creeren en te
behouden.
Waarden; wat is nastrevenswaardig als beginsel?
- Eerlijkheid
- Rechtvaardigheid
- Vrijheid
- Schoonheid
- Solidariteit
- Gastvrijheid
 Sterk sociaal-cultureel bepaald!
- Politiek
- Organisatie-bedrijven
- Kunst en cultuur
- Subculturen
- Religie en levensbeschouwing
 Een set van beginselen die richtinggevend zijn voor mensen die deze waarden
onderschrijven voor het oordeel dat ze hebben over zichzelf en de anderen.
Normen
Uitdrukking van waarden, hoe we ze omzetten in de praktijk (wetten en regels)
 Concrete gedragsregels, wat wordt verwacht
 Bepaald door en voor een bepaalde groep (school, sportclub, ..)
 Tijdsgebonden
 Bepaald door een bepaalde groep/ beroep (beroepscodes)
Juridische en morele rechten
Ethiek en ethisch handelen niet gelijk juridische aansprakelijkheid alleen
- Legaliteit (overeenstemming met de wet handelen) is niet hetzelfde als ethische legitimiteit.
- Rechtvaardiging van een beslissing of handeling
- (rassenwetten van de nazi’s, economisch wetten die kinderarbeid niet verbieden, fiscale
fraude, …)
- Wetgeving ontstaat soms uit rechtspraak over situaties die ethisch laakbaar zijn
Recht en rechtvaardig gaan niet altijd samen.




3

, Plichtenleer en ethisch Alleen dit en PowerPoint te kennen, geen boek


- Juridische rechten vanuit eengoed functionerende rechtsorde zijn absoluut
noodzakelijk.
- Regel-en wetgeving beogen altijd iets te beschermen en bieden rechtszekerheid.
Meer situaties dan regels
EN… Perfect en blind de regels volgen zonder om te kijken naar de medemens zorgt ervoor
dat:
- De regelgeving niet verbetert
- Vanuit ethisch oogpunt je gedrag aan het immorele grenst
Oorsprong van de moraal




Charles Darwin (1809-1882)
 Bekend door ‘Origin of species’ survival of the fittest (aangepaste soort overleeft)
 The descent of the man benadert het eerst biologisch en niet religieus of filosofisch
 We delen meer met de dieren dan we vermoeden
 Eerste biologische en niet religieus
 Elk dier beschikt over sociale instincten bezit onvermijdelijk de kiemen voor een morele zin of
geweten.
 De mens is mentaal een verderzetting van de hogere zoogdieren, uit voort in de lijn met
zijn evolutietheorie
 Primaten kennen een zin voor rechtvaardigheid en trouw (aan elkaar) vanuit instinct.
Frans De Waal
 50jaar onderzoek bij primaten
 Empathie
 Wederkerigheid
 Rechtvaardigheid




4