Samenvatting jeugdrecht - annemie borms

Jeugdrecht Bachelor Maatschappelijke Veiligheid



DEEL 1: INLEIDING
H1: TERMEN VAN JEUGDRECHT
1. ALGEMEEN JEUGDRECHT

= alle regels die bedoeld zijn om het welzijn en de ontplooiing van ALLE minderjarigen te bevorderen en te
waarborgen

2. BIJZONDER JEUGDRECHT

Enkel de regels die bedoeld zijn voor de volgende groepen jongeren
- Minderjarigen in moeilijkheden (VOS – verontrustende situatie)  jeugdhulprecht
- Delinquente minderjarigen (jeugddelict gepleegd) jeugddelinquentierecht

2 soorten hulp:
- Buitengerechtelijke jeugdhulp  vrijwillig

- Gerechtelijke interventies  gedwongen opgelegd door een gerechtelijk orgaan (jeugdrechtbank)

3. ANDERE TERMEN

Jeugdbeschermingsrecht: volledig jeugdrecht of recht voor minderjarige delinquenten  verouderde term


H2: WIE IS BEVOEGD VOOR HET
JEUGDRECHT?
1. HET PRINCIPE

Bijzonder jeugdrecht = persoonsgebonden aangelegenheden  geregeld door gemeenschappen

2. DE UITZONDERINGEN

5 aspecten waarvoor de federale overheid bevoegd is:

1. Burgerrechtelijke regels m.b.t. het statuut van de minderjarigen en van de familie
o Vaststellen van leeftijd van meerderjarigheid
o Regels m.b.t. ouderlijk gezag, voogdijgezag en pleegvoogdij
o Regels m.b.t. de handelings(on)bekwaamheid van minderjarigen, adoptie, ontvoogding etc
2. De strafrechtelijke regels waarbij gedragingen die een inbreuk plegen op de jeugdbescherming, als
misdrijf worden omschreven en waarbij op die inbreuken straffen worden gesteld, met inbegrip
van de bepalingen die betrekking hebben op de vervolgingen
o Verbod om identiteit van partijen in jeugdzaken te publiceren
o Tewerkstellingsverbod van kinderen
o Bestraffen van volwassenen die hun medewerking verlenen aan jeugddelinquentie
3. Organisatie van de jeugdrechten, hun territoriale bevoegdheid en de rechtspleging voor die
gerechten
o Inrichting van jeugdrechtbanken en jeugdkamers
o Vastleggen van benoemingsvoorwaarden voor jeugdrechters
o Vaststellen van de procedureregels voor de jeugdrechtbanken

1 2019-2020

,Jeugdrecht Bachelor Maatschappelijke Veiligheid


4. Uitvoering van de straffen uitgesproken ten aanzien van minderjarigen die een als misdrijf
omschreven feit hebben gepleegd die uit handen zijn gegeven, behalve voor het beheer van
centra die bestemd zijn voor de opvang van deze jongeren tot de leeftijd van 23 jaar
o Vanaf 2014:
 Minderjarige die NIET uit handen zijn gegeven  gemeenschap bevoegd
 Minderjarige die WEL uit handen zijn gegeven  federale overheid bevoegd
! beheer van opvangcentra voor uit handen gegeven jongeren jonger dan
23jaar is een gemeenschapsbevoegdheid !
o voor 2014:
 federale overheid bevoegd om te bepalen welke maatregelen aan
jeugddelinquenten kunnen worden gegeven
 maatregelen lagen vast in “jeugdwet” van 2006
5. de ontzetting ban het ouderlijk gezag en toezicht op de gezinsbijslag of andere sociale uitkeringen
o 2 maatregelen die de jeugdrechter kan uitspreken ten aanzien van ouders


H3: BRONNEN VAN BIJZONDER
JEUGDRECHT
Belangrijkste basisbronnen:

1. Decreet van 12 juli 2013 betreffende de integrale jeugdhulp
o Basisbron voor het jeugdhulprecht
2. Decreet van 15 februari 2019 betreffende het jeugddelinquentierecht
o Basisbron voor jeugddelinquentenrecht
o Meeste bepalingen van het decreet zijn in werking getreden op 1 september 2019
 Uitzonderingen:
 Bepalingen over de gesloten oriëntatie, gesloten begeleiding en lange
detentie (ten laatste 1 september 2022)
 Bepalingen over de terbeschikkingstelling (pas na samenwerkingsakkoord
tss VL gem en fed staat)
 Plaatsing in gesloten instelling gebeurd voorlopig nog volgens de vroegere
regelgeving: wet betreffende jeugdbescherming, het ten laste nemen van
minderjarigen die een als misdrijf omschreven feit hebben gepleegd en het herstel
van de door dit feit veroorzaakte schade = jeugdwet
3. Decreet van 7 mei 2004 betreffende de rechtspositie van de minderjarige in de integrale
jeugdhulp en binnen het kader van decreet betreffende het jeugddelinquentie recht
o Decreet rechtspositie of decreet rechtspositie minderjarigen genoemd
o Vroeger: enkel gericht op minderjarigen, vanaf 1/9/2019 ook voor jeugddelinquenten




2 2019-2020

,Jeugdrecht Bachelor Maatschappelijke Veiligheid



H4: DE ACTOREN IN HET BIJZONDER
JEUGDRECHT




1. MINDERJARIGE

- Belang van de minderjarige staat centraal  inspraak en participatie
- 2 soorten minderjarigen:
o Minderjarigen in moeilijkheden
o Minderjarige delinquenten

2. DE DIRECTE OMGEVING VAN DE MIDNERJARIGE

- Speelt een belangrijke rol in jeugdrecht
- Gezinsgerichte werking  cliëntsysteem
o Ouders van de minderjarige
o Eventueel opvoedingsverantwoordelijken (bv: pleegouders)
o Andere personen met wie de minderjarige samenwoont (vb: broer of zus)




3 2019-2020

, Jeugdrecht Bachelor Maatschappelijke Veiligheid


3. JEUGDHULPAANBIEDERS

3.1 ALGEMEEN

A. EEN RUIM AANBOD, IN DIVERSE SECTOREN UIT HET WELZIJNSVELD

Jeugdhulpaanbieders = natuurlijke personen of voorzieningen die concrete jeugdhulpverlening aanbieden

Diverse sectoren uit het welzijnsveld:
- Algemeen welzijnswerk (vb: Jongeren Advies Centrum)

- Geestelijke gezondheidszorg

- CLB’s

- Voorzieningen onder agentschap Kind en Gezin

o Voorbeeld:

 Centra voor kinderzorg en gezingsondersteuning (CKG)

 Voor gezinnen met kinderen tot 12 jaar of in basisonderwijs

 Opvoedingsproblematiek is van die aard dat ze nog gekeerd kan worden
zodat ouders de opvoeding verder op eigen kracht kunnen aanpakken

 Inloopteams en preventieteams van kind en gezin

- Voorzieningen onder het Vlaams Agentschap voor Personen met een Handicap

- Voorzieningen onder Agentschap Jongerenwelzijn

o Pleegzorgdiensten

 Soorten pleegzorg:

 Ondersteunende pleegzorg

o Ter ondersteuning van het gezin van het pleegkind

o Kan zowel voor een kort aaneengesloten verblijf als afwissend
verblijf

o Kan als aanvulling op verblijf in voorziening (bv: internaat)

 Perspectiefzoekende pleegzorg

o Gedurende max 1 jaar

o Duidelijk perspectief voor pleegkind ontwikkeld

 Kind oriënteren en begeleiden naar duurzame oplossing (terug naar huis,
voorziening, zelfstandig wonen…)

 Perspectief-biedende pleegzorg


4 2019-2020