Volledige samenvatting SOCIOLOGIE (15/20)

Sociologie
Hoofdstuk 1: Sociologie, een eerste kennismaking

1.1. Inleiding: niet iedereen leeft even lang

- Niet alle mensen zijn even krachtig  toevallig? of zijn er kenmerken uit de samenleving die
ertoe leiden dat sommige mensen sneller ziek worden of minder lang leven?

- Grafiek 1 (p.2): levensverwachting uiteengezet volgens geslacht en diploma
o Vrouwen: langere levensverwachting dan mannen
o Zowel mannen als vrouwen met diploma hoger onderwijs hebben hogere
levensverwachting dan zij met lager onderwijsniveau

- Grafiek 2 (p.2): gezonde levensverwachting
o Naarmate mensen hoger diploma behalen  betere gezondheid

 VERKLARING: relaties tussen mensen
o Opleidingsverschillen leiden tot sociale ongelijkheid, verschillen in levenskansen
 Hoge opleiding stimuleert vermogen om ingewikkelde problemen in te
schatten
 Diploma (hoge opleiding) leidt naar een job
 Hoog diploma  goede job  hoger loon  beter buurten om in te
wonen  betere gezondheid
 Goede job  gezondere arbeidsomstandigheden + hogere
arbeidstevredenheid  persoon voelt zich beter in zijn/ haar vel

 Conclusie: hogere opleiding zorgt voor materiële voordelen + bepaalt persoonlijke vorming
 dit leidt tot hogere levensverwachting




- Voorbeeld van een sociologische redenering
o Niet voor iedereen logisch  focus op biologische en psychologische componenten
o MAAR toch is sociale omgeving een cruciale factor

1.2. De sociologische verbeelding

Hebben mensen een vrije wil?

- Je kan heel veel verschillende kanten uit van bij de geboorte (van braaf tot stout kind)
- Jef Vermassen over iemand die zijn vrouw met messteken om het leven bracht
o Volgens hem: geen misdrijf WANT persoon had op dat moment geen vrije wil 
overmant door passie

, - De hersenwetenschappen
o Veel verschillende delen in onze hersenpan, die elk iets anders aansturen

o Beslissen?  Dat doen de hersenen voor je
 Je bent je daar niet ten volle van bewust
 Je moet beslissing maken  centrum genot vs. centrum pijn  sterkste
centrum zal domineren
 Bv. Telefoon
o Centrum genot: sport volgen, tiktok, muziek luisteren,…
o Centrum pijn: prijs

 Zorgt toch voor kritiek
o Karel De Gucht (liberaal, dus pro vrije wil)
 Als er geen vrije wil meer is, is er ook geen persoonlijke verantwoordelijkheid
meer, waardoor we bv. geen misdadigers kunnen veroordelen
 99% heeft vrije wil
 Er zijn altijd nog uitzonderingen (bv. ontoerekeningsvatbare mensen)

Voorbeeld: Persoon x: geboren in middenklasse-familie in Vlaanderen

- Opleiding
o De kans dat iemand hoogopgeleid is, is hoger als de ouders ook hoogopgeleid zijn
 DUS opleidingsniveau wordt doorgegeven aan de kinderen

- Werkloosheid
o Land waarin je geboren bent  bepaalt kans op hebben van een job
o OOK verschil tussen migranten en niet-migranten
 Kans op werk is minder groot als je een migratieachtergrond hebt

- Kijk naar de wereld/ tolerantie van 18-34 jarigen
o Nederlanders zijn over het algemeen toleranter (zie voorbeeld dia 13)

- Man-vrouwrelaties
o Verschillende klassen hebben een ander idee over man-vrouwrelaties
 Middenklasse en hogere klassen: man en vrouw gelijkwaardig
 Lagere klasse: vrouw moet alles doen

o Voorbeeld: verschil vrouwen UK en Zweden
 In Zweden: meeste taken 50/50 verdeeld

 Conclusie: geboren in middenklasse-familie in Vlaanderen
o Hoog opleidingsniveau
o Werk, hoog inkomen, weinig risico op werkloosheid
o Niet al te openminded, niet al te veel wordt getolereerd
o Respect voor vrouwen
o Hoge levensverwachting

, - DUS we hebben een vrije wil + hersencentra die dingen beslist voor ons
- MAAR we hebben ook een omgeving (vrienden, familie, buren, bedrijven, regering,…)
rondom ons  hebben gigantische impact op ons functioneren

 Sociologie: kijken hoe die omgeving een impact heeft op ons functioneren

De sociologische verbeelding

- Stap 1: kijken naar de biografie
o Levensloop van een individu
 Naar jeugdbeweging?
 Kiezen van school?
 In een rusthuis?
 Kinderen en kinderen krijgen?

o Wat zijn de verklaringen?
 Waarom gaan sommige kinderen naar de jeugdbeweging?

- Stap 2: Levensloop gelinkt aan sociale omgeving
o Voorbeeld: ouders willen rust op zondagnamiddag  kinderen moeten het huis uit
 oplossing: Chiro
 Onze sociale omgeving (onze ouders) hebben ons daar gebracht

- Stap 3: Sociale omgeving = resultaat van historische ontwikkeling
o Vroeger: industrialisatie
 Iedereen moest hard werken, kinderen ook
 MAAR we zijn rijker geworden  er kwam vrije tijd
 Vrije tijd moest opgevuld worden, nood aan meer privacy voor de
ouders
 Gevolg: jeugdbewegingen

Voorbeeld: kiezen voor universiteit

- Stap 1: Biografie
o Pas vanaf jaren 60-70: meer studenten
o Eerst meer jongens
o NU: meer meisjes dan jongens studeren aan de universiteit

- Stap 2: Sociale omgeving
o Bedrijven vragen hooggeschoolden

- Stap 3: Historisch proces
o We leven in een kennissamenleving in de late-industrialisatie
 Is overal gegroeid in de voorbije decennia


Voorbeeld: de huisman

- Stap 1: Biografie

, o Grootvader zou nooit aan strijken denken
o Voor vader is strijken niet belangrijk

- Stap 2: Sociale omgeving
o Vandaag: steeds meer gendergelijkheid  ook mannen moeten strijken

- Stap 3: Historisch proces
o Modernisatie in de 20ste eeuw

Voorbeeld: telefoon kopen

- Stap 1: Biografie
o Kopen telefoon

- Stap 2: Sociale omgeving
o Bedrijven bieden telefoons aan
o Jeugd krijgt veel zakgeld van ouders

- Stap 3: Historisch proces
o Er is ontwikkeling van de technologie
o Er is toename van de levensstandaard  mensen hebben geld voor telefoons

Moraalfilosoof Jan Verplaetse

- Vrije wil = het vermogen om zelf, oorzaakloos, te beslissen wat en hoe je het doet
o MAAR er gebeurt van alles in ons brein  we beslissen niet oorzaakloos
 Brein = geleider van sociale en politieke oorzaken
 Bewust of min of meer onbewust

 Conclusie: we handelen zelf, op basis van context


1.3. Van gedrag tot samenleving, de bouwstenen van de
samenleving

- Bouwstenen van de biografie en de maatschappelijke omgeving + samenhang
o Gedrag
o Sociaal handelen
o Interactie Omgeving
o Context
o Structuur
o Cultuur
Sociale interactie Gedrag




1.3.1. Gedrag