Samenvatting Module 1
Geschiedenis maatschappelijk werk:
Voor de 16e eeuw:
- Vanaf de 12e eeuw ontstaan de eerste gasthuizen die opvang bieden aan
vondelingen, weeskinderen, ouderen en zieken. Dit was geen professionele
zorg en draaide op geloof/gebed
- Vanaf de 13e eeuw beginnen de kerken met armentafels, gedoneerd door
rijken aan armen (charitas) en er komt opvang voor daklozen om overlast te
beperken.
- Vanaf de 15e eeuw worden psychiatrische patiënten opgevangen in
"dolhuizen", voornamelijk draaiende op kloosters, fondsen en verenigingen.
16e eeuw:
- De lokale overheid kwam met invoeren van sociale wetgeving, armoede
diende te worden voorkomen door betere zorg en onderwijs. Men werd
verplicht om te werken, niemand was werkonbekwaam, kinderen konden
assisteren en “gekken” werden opgesloten.
17e en 18e eeuw:
- Charitas staat centraal, de rijken betalen meer dan de armen om zo de
behoeftigen meer ruimte te geven. Psychiatrische patiënten werden bevrijd
van boeien en gevangenschap en kregen in plaats hiervan therapie.
Begin 19e eeuw:
- De zorg blijft in handen van de middenklasse, kerken en sociale bewegingen
op een onprofessionele manier. De kerk bepaalde bijvoorbeeld hoe mensen
zich moesten gedragen om hulp te mogen ontvangen. Er ontstonden wat
sociale wetten.
- De Armenwet (1854) bepaalde dat de zorg geen directe verantwoordelijkheid
van de overheid was maar van particulieren. De overheid was hierdoor
beperkt in zorg verlenen aan burgers.
Eind 19e eeuw:
- Vanaf 1870 komt de nadruk op onderzoek, persoonlijke (werk)begeleiding van
de armen. Nieuwe werksoorten ontstaan. Voorbeelden zijn : onderwijs en
opvang voor doven en blinden, reclassering, kinderopvang, verslavingszorg,
wijkverpleging, psychiatrie en lvb zorg.
- in 1899 de eerste opleiding voor sociale arbeid met als specialisaties
kinderbescherming, armenzorg, woningwerk, volksontwikkeling en jeugdwerk.
Hier ligt de markering van professionalisering van sociaal werk.
, - Eind 19e eeuw komen er diverse wetten als school/leerplicht om kinderarbeid
tegen te gaan.
Begin 20e eeuw:
- Sociaal werk wordt geprofessionaliseerd en clubhuizen, buurthuizen en
opbouw organisaties ontstaan en social casework ontstaat (individu met
problemen staat centraal) met als uitgangspunt de zelfstandigheid van de
burger en er ontstaat ruis over het zelfbeschikkingsrecht en religieus
missiewerk.
- Het dringt langzaam door dat welzijn en welvaart van de burgers ook de
verantwoordelijkheid is van de overheid.
1945-1965:
- Landelijke overheid begint met ondersteunen van sociaal werk en
welzijnsbesef. Na de Tweede Wereldoorlog waren de burgers toe aan
bestaanszekerheid. (bescherming door de overheid tegen armoede en
persoonlijk leed)
- In de jaren na de oorlog ontstond de verzorgingsstaat (een sociaal systeem
waarbij het welzijn van de burgers de verantwoordelijkheid is van de overheid)
Er komen specifieke wet- en regelgeving en financiële inzet voor de
gezondheidszorg, werkgelegenheid, sociale zekerheid en onderwijs.
- In 1957 wordt het staatspensioen (AOW, Algemene ouderdomswet)
ingevoerd
- In 1965 werd de ABW (Algemene Bijstandswet) ingevoerd en kwam er een
bestaansminimum. Alle burgers moeten financieel kunnen rondkomen en
voldoende voedsel hebben om van te leven.
1965-1980:
- In 1966 word de WAO ingevoerd. De Wet op de Arbeidsongeschiktheid
- in 1968 word de AWBZ ingevoerd. Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten
- In 1974 komt de “knelpuntnota”, hierin staat dat er een onbeheerste groei is
van regelingen, voorzieningen, activiteiten en subsidies. Burgers moeten
voortaan meer betrokken worden in de zorg voor elkaar en men moet minder
afhankelijk worden.
Eind 20e eeuw:
- De vermaatschappelijking komt op gang, mensen met een beperking krijgen
een zinvolle plek in de samenleving en krijgen in de wijk verzorging ipv een
instelling. De focus ligt op mogelijkheden ipv beperkingen.
- negatieve gevolgen zijn dat mensen met psychische problemen op straat
komen te staan, gezinsproblematiek neemt toe en mensen vereenzamen
sneller en de sociaal werker moet in vergelijking met de knelpuntnota juist
weer outreachend werken, op de burger afstappen en de ruimte krijgen om
zonder beperking van protocollen en regels te handelen.
, Tot 2015:
- In 2000 is er een kostenstijging, mede door de vergrijzing. Er zijn meer
ouderen die een beroep doen op de zorg, en de verzorgingsstaat maakt de
burgers nog altijd afhankelijk. Als er niets verandert wordt het onbetaalbaar.
Het nieuwe beleid wordt : WELZIJN NIEUWE STIJL.
Zelfredzaamheid en actief burgerschap bevorderen en daarmee participatie
vergroten. De sociaal werker moet integraal werken (samenwerken, meerdere
disciplines kijken naar de situatie), maatwerk leveren en het netwerk van de
burger betrekken bij de ondersteuning (mantelzorg)
Vanaf 2015:
- De verzorgingsstaat wordt officieel losgelaten en er word gewerkt aan een
participatiesamenleving.
- De Participatiewet gaat van kracht (Burgers met een beperking worden
geholpen bij het vinden van een baan met aanpassingen en een werkplek op
maat) Mensen met een arbeidsbeperking moeten de arbeidsmarkt op.
Welzijn Nieuwe Stijl (WNS): thema's die voor de nodige dilemma's zorgen:
- Eigen kracht: Er wordt gekeken naar de zelfredzaamheid van de burger met
als doel weer zelfstandig mee te draaien in de maatschappij. Het vraagstuk is
in hoeverre de burger in staat is zelfstandig bepaalde zaken op zich te
nemen. Balans tussen draagkracht en draaglast is het uitgangspunt, de
autonomie mag niet ten koste gaan van de veiligheid van de burger.
- Actieve of passieve rol: De sociaal werker moet schakelen binnen beide
rollen: Zichtbaar zijn in de wijk maar tegelijkertijd moet de burger de
zelfredzaamheid niet kwijtraken.
- Vraaggericht werken: Kijk naar de vraag achter de vraag, ook als dit tegen de
behoeften en ambities van de burger ingaat maar de professional van belang
acht voor de burger.
- Discretionaire ruimte: De systeemwereld (wereld van wetten en beleid,
vastgelegd in procedures, richtlijnen en protocollen) kan soms tegenwerken
als de burger hulp nodig heeft. Het risico is dat procedures belangrijker
worden dan de vraag of de burger daadwerkelijk geholpen is. Discretionaire
ruimte geeft dan de vrijheid om zelfstandig af te wijken van protocollen om de
burger te helpen vanuit zijn leefwereld.
- 3 hoofddoelstellingen van WNS:
● Gemeenschappelijker (samenwerken)
● Professioneler (effectiever)
● Efficiënter (preventiever)
- 8 bakens van WNS:
Geschiedenis maatschappelijk werk:
Voor de 16e eeuw:
- Vanaf de 12e eeuw ontstaan de eerste gasthuizen die opvang bieden aan
vondelingen, weeskinderen, ouderen en zieken. Dit was geen professionele
zorg en draaide op geloof/gebed
- Vanaf de 13e eeuw beginnen de kerken met armentafels, gedoneerd door
rijken aan armen (charitas) en er komt opvang voor daklozen om overlast te
beperken.
- Vanaf de 15e eeuw worden psychiatrische patiënten opgevangen in
"dolhuizen", voornamelijk draaiende op kloosters, fondsen en verenigingen.
16e eeuw:
- De lokale overheid kwam met invoeren van sociale wetgeving, armoede
diende te worden voorkomen door betere zorg en onderwijs. Men werd
verplicht om te werken, niemand was werkonbekwaam, kinderen konden
assisteren en “gekken” werden opgesloten.
17e en 18e eeuw:
- Charitas staat centraal, de rijken betalen meer dan de armen om zo de
behoeftigen meer ruimte te geven. Psychiatrische patiënten werden bevrijd
van boeien en gevangenschap en kregen in plaats hiervan therapie.
Begin 19e eeuw:
- De zorg blijft in handen van de middenklasse, kerken en sociale bewegingen
op een onprofessionele manier. De kerk bepaalde bijvoorbeeld hoe mensen
zich moesten gedragen om hulp te mogen ontvangen. Er ontstonden wat
sociale wetten.
- De Armenwet (1854) bepaalde dat de zorg geen directe verantwoordelijkheid
van de overheid was maar van particulieren. De overheid was hierdoor
beperkt in zorg verlenen aan burgers.
Eind 19e eeuw:
- Vanaf 1870 komt de nadruk op onderzoek, persoonlijke (werk)begeleiding van
de armen. Nieuwe werksoorten ontstaan. Voorbeelden zijn : onderwijs en
opvang voor doven en blinden, reclassering, kinderopvang, verslavingszorg,
wijkverpleging, psychiatrie en lvb zorg.
- in 1899 de eerste opleiding voor sociale arbeid met als specialisaties
kinderbescherming, armenzorg, woningwerk, volksontwikkeling en jeugdwerk.
Hier ligt de markering van professionalisering van sociaal werk.
, - Eind 19e eeuw komen er diverse wetten als school/leerplicht om kinderarbeid
tegen te gaan.
Begin 20e eeuw:
- Sociaal werk wordt geprofessionaliseerd en clubhuizen, buurthuizen en
opbouw organisaties ontstaan en social casework ontstaat (individu met
problemen staat centraal) met als uitgangspunt de zelfstandigheid van de
burger en er ontstaat ruis over het zelfbeschikkingsrecht en religieus
missiewerk.
- Het dringt langzaam door dat welzijn en welvaart van de burgers ook de
verantwoordelijkheid is van de overheid.
1945-1965:
- Landelijke overheid begint met ondersteunen van sociaal werk en
welzijnsbesef. Na de Tweede Wereldoorlog waren de burgers toe aan
bestaanszekerheid. (bescherming door de overheid tegen armoede en
persoonlijk leed)
- In de jaren na de oorlog ontstond de verzorgingsstaat (een sociaal systeem
waarbij het welzijn van de burgers de verantwoordelijkheid is van de overheid)
Er komen specifieke wet- en regelgeving en financiële inzet voor de
gezondheidszorg, werkgelegenheid, sociale zekerheid en onderwijs.
- In 1957 wordt het staatspensioen (AOW, Algemene ouderdomswet)
ingevoerd
- In 1965 werd de ABW (Algemene Bijstandswet) ingevoerd en kwam er een
bestaansminimum. Alle burgers moeten financieel kunnen rondkomen en
voldoende voedsel hebben om van te leven.
1965-1980:
- In 1966 word de WAO ingevoerd. De Wet op de Arbeidsongeschiktheid
- in 1968 word de AWBZ ingevoerd. Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten
- In 1974 komt de “knelpuntnota”, hierin staat dat er een onbeheerste groei is
van regelingen, voorzieningen, activiteiten en subsidies. Burgers moeten
voortaan meer betrokken worden in de zorg voor elkaar en men moet minder
afhankelijk worden.
Eind 20e eeuw:
- De vermaatschappelijking komt op gang, mensen met een beperking krijgen
een zinvolle plek in de samenleving en krijgen in de wijk verzorging ipv een
instelling. De focus ligt op mogelijkheden ipv beperkingen.
- negatieve gevolgen zijn dat mensen met psychische problemen op straat
komen te staan, gezinsproblematiek neemt toe en mensen vereenzamen
sneller en de sociaal werker moet in vergelijking met de knelpuntnota juist
weer outreachend werken, op de burger afstappen en de ruimte krijgen om
zonder beperking van protocollen en regels te handelen.
, Tot 2015:
- In 2000 is er een kostenstijging, mede door de vergrijzing. Er zijn meer
ouderen die een beroep doen op de zorg, en de verzorgingsstaat maakt de
burgers nog altijd afhankelijk. Als er niets verandert wordt het onbetaalbaar.
Het nieuwe beleid wordt : WELZIJN NIEUWE STIJL.
Zelfredzaamheid en actief burgerschap bevorderen en daarmee participatie
vergroten. De sociaal werker moet integraal werken (samenwerken, meerdere
disciplines kijken naar de situatie), maatwerk leveren en het netwerk van de
burger betrekken bij de ondersteuning (mantelzorg)
Vanaf 2015:
- De verzorgingsstaat wordt officieel losgelaten en er word gewerkt aan een
participatiesamenleving.
- De Participatiewet gaat van kracht (Burgers met een beperking worden
geholpen bij het vinden van een baan met aanpassingen en een werkplek op
maat) Mensen met een arbeidsbeperking moeten de arbeidsmarkt op.
Welzijn Nieuwe Stijl (WNS): thema's die voor de nodige dilemma's zorgen:
- Eigen kracht: Er wordt gekeken naar de zelfredzaamheid van de burger met
als doel weer zelfstandig mee te draaien in de maatschappij. Het vraagstuk is
in hoeverre de burger in staat is zelfstandig bepaalde zaken op zich te
nemen. Balans tussen draagkracht en draaglast is het uitgangspunt, de
autonomie mag niet ten koste gaan van de veiligheid van de burger.
- Actieve of passieve rol: De sociaal werker moet schakelen binnen beide
rollen: Zichtbaar zijn in de wijk maar tegelijkertijd moet de burger de
zelfredzaamheid niet kwijtraken.
- Vraaggericht werken: Kijk naar de vraag achter de vraag, ook als dit tegen de
behoeften en ambities van de burger ingaat maar de professional van belang
acht voor de burger.
- Discretionaire ruimte: De systeemwereld (wereld van wetten en beleid,
vastgelegd in procedures, richtlijnen en protocollen) kan soms tegenwerken
als de burger hulp nodig heeft. Het risico is dat procedures belangrijker
worden dan de vraag of de burger daadwerkelijk geholpen is. Discretionaire
ruimte geeft dan de vrijheid om zelfstandig af te wijken van protocollen om de
burger te helpen vanuit zijn leefwereld.
- 3 hoofddoelstellingen van WNS:
● Gemeenschappelijker (samenwerken)
● Professioneler (effectiever)
● Efficiënter (preventiever)
- 8 bakens van WNS:
