GGZ: Lieve herexamen
Hoofdstuk 1: Therapeutische denkkaders
PSYCHOANALYSE
Wat is catharsis?
= De behandeling bestaat er dan in ‘vergeten’ (later is dit ‘verdringing’ volgens
Lacan) gebeurtenissen en emoties terug tot het bewustzijn te brengen, waardoor
er een ontlading van het affect mogelijk is (= catharsis) waarna de symptomen
verdwijnen
- Ontladingen kunnen schreeuwen, kloppen, praten etc. zijn
- Deze ontladingen zijn tijdelijk en hierna zal de spanning gaan dalen
- Hierin zal een trauma herbeleefd worden met bijhorende affecten
Van welke belangrijke technieken maakt Freud gebruik om
toegang te krijgen tot het onbewuste?
= Droomduiding
- Freud maakte meer gebruik van droomduiding en vrije associaties om
toegang te krijgen tot het onbewuste
o Vrije associatie gebaseerd op het praten wat de persoon te
binnen schiet, waardoor men de kern ervan kan raken
Wat is Topiek 1 (1900) bij Freud?
Hierin verklaart Freud hoe het psychisch apparaat functioneert via
Topieken
- Het Bewuste
o = gedachten, waarnemingen, emoties, ervaringen die je bewust
ervaart
Bv. ik ben aan het praten
- Het Voorbewuste
o = datgene waarvan je je niet onmiddellijk bewust van bent, maar je
je toch met enige moeite van bewust gemaakt kan worden
Bv. Wat heb je deze middag gegeten?
- Het Onbewuste
o = datgene dat bedreigend is om tot het bewustzijn te worden
toegelaten, dit gaat over allerlei gedachten, waarnemingen, emoties
die evt. angst kunnen oproepen
Bv. wat heeft je vader gezegd als je je schoolrapport op het
einde van het 2de leerjaar hebt afgegeven?
Freud spreekt in de driftleer over 3 vormen van driften, welke?
IK- DRIFT
= instincten zoals voeden, reflexen, territorium en zijn erfelijk
,GESLACHTSDRIFT
= omvat de seksueel- erotische wensen en de drift tot zelfbehoud wordt gezien
als een verlangen
DOODSDRIFT
= heeft het doel de dood te bereiken, wij streven naar de dood aangezien
sommige driften als doel destructie, vernietiging, lijden en dood hebben
Welke zijn de 9 neurotische verdedigingsmechanismen bij Freud?
1. Verdringing
2. Verplaatsing
3. Reactieformatie
4. Isolering
5. Rationaliseren
6. Ongedaan maken
7. Somatiseren
8. Conversie
9. Vermijding
1. Verdringing
= onaanvaardbare gedachten, gevoelens, wensen etc. worden naar het
onbewuste verbannen en deze wordt in het geheel zeer onbewust verlopen
2. Verplaatsing
= gevoelens die verbonden zijn aan een bepaalde situatie of persoon worden
gericht op een andere situatie of persoon ( overdracht)
- Bv. boos zijn op iemand, maar het uitwerken op een ander
3. Reactieformatie (omkering door het tegendeel)
= een onaanvaardbare of onbereikbare wens, impuls die geneutraliseerd wordt
door het gedrag te vertonen dat er lijnrecht tegenover staat
- Bv. een leraar die de studenten die hij het aardigst vindt extra streng
beoordeelt
4. Isolering
= een gedachte of gedrag wordt afgesneden van het bijhorend gevoel, dit maakt
een vrije associatie moeilijk waardoor het uitmaakt van de aanrakingstaboe
5. Rationaliseren
= een rationele verklaring wordt geconstrueerd voor bepaald gedrag om
emotionele motieven te verhullen
6. Ongedaan maken
= het subject dat een bepaalde gedachten uit wist door iets magisch te doen
- Bv. 3x schudden met het hoofd om de perverse gedachten te verdrijven
, 7. Somatiseren
= onbewuste wensen komen vermomd tot uitdrukking in lichamelijke klachten
8. Conversie
= een psychisch probleem wordt omgezet in een lichamelijke stoornis
- Bv. verlamming, spraakstoornis etc.
9. Vermijding
= gedachten of situaties die gepaard gaan met angst of schaamte worden
vermeden
Welke zijn de 4 primitieve verdedigingsmechanismen bij Freud?
1. Ontkenning
2. Loochening
3. Splitsing
4. Projectie
1. Ontkenning
= dit mechanisme is gericht tegen de overrompelende werkelijkheid buiten de
persoon
- Bv. ‘Je moet niet denken dat ik je graag zie’
2. Loochening
= dit zal neigen naar psychose waarin de objectieve werkelijkheid geweigerd
wordt
- Bv. een vrouw heeft haar kind verloren 3 dagen na de bevalling en
sindsdien wieg ze de hele dag een pop
3. Splitsing
= er worden tegengestelde gevoelens van elkaar gescheiden, dit wordt niet
alleen innerlijk toegepast maar kan ook uitgespeeld worden naar de omgeving
4. Projectie
= iemand schrijft onbewuste gevoelens van zichzelf toe aan iemand anders
- Bv. boos Ik ben boos op iemand, ik wil van mezelf niet toegeven dat ik
boos ben wat dat laat ik mezelf niet toe, dus projecteer ik deze gevoelens
door te zeggen ‘jij bent agressief tegen mij’
Wat is Topiek 2 (1920) bij Freud?
- ES (= ID)
o = driftmatige impulsen en datgene wat verdrongen is, het wordt
beheerst door het lustprincipe
Hoofdstuk 1: Therapeutische denkkaders
PSYCHOANALYSE
Wat is catharsis?
= De behandeling bestaat er dan in ‘vergeten’ (later is dit ‘verdringing’ volgens
Lacan) gebeurtenissen en emoties terug tot het bewustzijn te brengen, waardoor
er een ontlading van het affect mogelijk is (= catharsis) waarna de symptomen
verdwijnen
- Ontladingen kunnen schreeuwen, kloppen, praten etc. zijn
- Deze ontladingen zijn tijdelijk en hierna zal de spanning gaan dalen
- Hierin zal een trauma herbeleefd worden met bijhorende affecten
Van welke belangrijke technieken maakt Freud gebruik om
toegang te krijgen tot het onbewuste?
= Droomduiding
- Freud maakte meer gebruik van droomduiding en vrije associaties om
toegang te krijgen tot het onbewuste
o Vrije associatie gebaseerd op het praten wat de persoon te
binnen schiet, waardoor men de kern ervan kan raken
Wat is Topiek 1 (1900) bij Freud?
Hierin verklaart Freud hoe het psychisch apparaat functioneert via
Topieken
- Het Bewuste
o = gedachten, waarnemingen, emoties, ervaringen die je bewust
ervaart
Bv. ik ben aan het praten
- Het Voorbewuste
o = datgene waarvan je je niet onmiddellijk bewust van bent, maar je
je toch met enige moeite van bewust gemaakt kan worden
Bv. Wat heb je deze middag gegeten?
- Het Onbewuste
o = datgene dat bedreigend is om tot het bewustzijn te worden
toegelaten, dit gaat over allerlei gedachten, waarnemingen, emoties
die evt. angst kunnen oproepen
Bv. wat heeft je vader gezegd als je je schoolrapport op het
einde van het 2de leerjaar hebt afgegeven?
Freud spreekt in de driftleer over 3 vormen van driften, welke?
IK- DRIFT
= instincten zoals voeden, reflexen, territorium en zijn erfelijk
,GESLACHTSDRIFT
= omvat de seksueel- erotische wensen en de drift tot zelfbehoud wordt gezien
als een verlangen
DOODSDRIFT
= heeft het doel de dood te bereiken, wij streven naar de dood aangezien
sommige driften als doel destructie, vernietiging, lijden en dood hebben
Welke zijn de 9 neurotische verdedigingsmechanismen bij Freud?
1. Verdringing
2. Verplaatsing
3. Reactieformatie
4. Isolering
5. Rationaliseren
6. Ongedaan maken
7. Somatiseren
8. Conversie
9. Vermijding
1. Verdringing
= onaanvaardbare gedachten, gevoelens, wensen etc. worden naar het
onbewuste verbannen en deze wordt in het geheel zeer onbewust verlopen
2. Verplaatsing
= gevoelens die verbonden zijn aan een bepaalde situatie of persoon worden
gericht op een andere situatie of persoon ( overdracht)
- Bv. boos zijn op iemand, maar het uitwerken op een ander
3. Reactieformatie (omkering door het tegendeel)
= een onaanvaardbare of onbereikbare wens, impuls die geneutraliseerd wordt
door het gedrag te vertonen dat er lijnrecht tegenover staat
- Bv. een leraar die de studenten die hij het aardigst vindt extra streng
beoordeelt
4. Isolering
= een gedachte of gedrag wordt afgesneden van het bijhorend gevoel, dit maakt
een vrije associatie moeilijk waardoor het uitmaakt van de aanrakingstaboe
5. Rationaliseren
= een rationele verklaring wordt geconstrueerd voor bepaald gedrag om
emotionele motieven te verhullen
6. Ongedaan maken
= het subject dat een bepaalde gedachten uit wist door iets magisch te doen
- Bv. 3x schudden met het hoofd om de perverse gedachten te verdrijven
, 7. Somatiseren
= onbewuste wensen komen vermomd tot uitdrukking in lichamelijke klachten
8. Conversie
= een psychisch probleem wordt omgezet in een lichamelijke stoornis
- Bv. verlamming, spraakstoornis etc.
9. Vermijding
= gedachten of situaties die gepaard gaan met angst of schaamte worden
vermeden
Welke zijn de 4 primitieve verdedigingsmechanismen bij Freud?
1. Ontkenning
2. Loochening
3. Splitsing
4. Projectie
1. Ontkenning
= dit mechanisme is gericht tegen de overrompelende werkelijkheid buiten de
persoon
- Bv. ‘Je moet niet denken dat ik je graag zie’
2. Loochening
= dit zal neigen naar psychose waarin de objectieve werkelijkheid geweigerd
wordt
- Bv. een vrouw heeft haar kind verloren 3 dagen na de bevalling en
sindsdien wieg ze de hele dag een pop
3. Splitsing
= er worden tegengestelde gevoelens van elkaar gescheiden, dit wordt niet
alleen innerlijk toegepast maar kan ook uitgespeeld worden naar de omgeving
4. Projectie
= iemand schrijft onbewuste gevoelens van zichzelf toe aan iemand anders
- Bv. boos Ik ben boos op iemand, ik wil van mezelf niet toegeven dat ik
boos ben wat dat laat ik mezelf niet toe, dus projecteer ik deze gevoelens
door te zeggen ‘jij bent agressief tegen mij’
Wat is Topiek 2 (1920) bij Freud?
- ES (= ID)
o = driftmatige impulsen en datgene wat verdrongen is, het wordt
beheerst door het lustprincipe
