Samenvatting Begrippenlijst van het boek De samenleving

Begrippen hf 1
 Drie kernvragen:
1. Hoe is sociale orde mogelijk
2. Hoe is sociale (on)gelijkheid mogelijk
3. Hoe zit de samenleving er nu uit en hoe ontwikkelt de maatschappij zich
 Sociologisch perspectief: persoonlijke problemen tot maatschappelijke vraagstukken transformeren.
 Mondiaal perspectief: het plaatsen van de eigen samenleving in de globale context. Het bestuderen
van de wereld in zijn geheel en de plaats die onze samenleving daarin inneemt.
 Moderniteit: een maatschappij die het resultaat is van industrialisering
 Industrialsering (industriële revolutie): nieuwe energiebronnen rond 1800. O.a. stoommachines
waardoor ander transport (treinen) en nieuwe werkplaatsen (fabrieken)
 Van gemeinschaft naar gesellschaft
- Ferdinand tonniës
- Kleine hechte groepen  anonieme groepen: verminderen wij gevoel, levensdoel en conservatief
- Toename sociale diversiteit: diverse steden en uiteenlopende beroepen
- persoonlijke keuzemogelijkheden: individuele vrijheid
- tijdsbewustzijn en toekomstgericht: klok, minder traditioneel en meer wetenschap
 Emile Durkheim: arbeidsverdeling
- Alle burgers worden zeer afhankelijk van elkaar door specialisatie van de arbeid
- sociale cohesie: afhankelijkheid
- anomie: gebrek aan morele richtlijnen door te grote verschillen en egocentrisch gedrag door nadruk
op individu
 Max Weber: rationalisering
- Toename gebruik van het verstand/ de rede
- IJzeren Kooi: protocollen en systemen
- Vervreemding: controle, wegvallen van zekerheid en verlies van je identiteit.
 Karel Marx: kapitalisme
- Nieuwe economie. De machtige landeigenaren (landheren) verliezen macht door industriële
revolutie. De nieuwe manier geld verdienen: ondernemers en fabriekseigenaren nemen de macht
over voor winstmaximalisatie
- Dominante klasse (bourgeoisie): doel: zo efficiënt mogelijk geld verdienen
- Onderdanige klasse (proletariaat): gevolg: uitbuiting en revolutie (socialisme)

Hoofdstuk 3

 Cultuur: de wijzen van denken, de wijzen van handelen, de symbolen en de materiële objecten die in
combinatie de levenswijze van een volk vormen
- Taal: een systeem van symbolen dat mensen instaat stelt om met elkaar te communiceren.
- Symbool: een verschijnsel dat een bepaalde betekenis heeft die door mensen met dezelfde
achtergrond herkend wordt
- Normen en waarden:
 Waarden: cultureel gedefinieerde standaarden waarmee mensen bepalen wat wenselijk, goed en
mooi is, en die als algemene richtlijnen voor het maatschappelijk leven fungeren
 Normen: regels en verwachtingen waarmee een samenleving het gedrag van haar leden reguleert
 Immateriële cultuur: de leden van een samenleving ontwikkelde ideeën, variërend van kunstuitingen
tot spiritualiteit.
 Materiële cultuur: materiële objecten gecreëerd door de leden van de samenleving, variërend van
bankstellen en ritssluitingen tot petjes.

,  Cultuurschok: een gevoel van desoriëntatie als we met een ons onbekende levenswijze
geconfronteerd worden.
 Natiestaat: een politieke eenheid met een eigen afgebakend grondgebied
 Samenleving: mensen die in een bepaald gebied leven en een bepaalde cultuur gemeenschappelijk
hebben.
 Cultuuroverdracht: het proces waarmee een generatie een cultuur doorgeeft aan de volgende
generatie of aan mensen elders
 Sapir-whorfthese: mensen de wereld zien en begrijpen door het culturele perspectief van taal.
 Overtuigingen: specifieke uitspraken die mensen als waar aannemen
 10 waarden van westerse wereld:
- Gelijke kansen
- Individuele prestaties en persoonlijke successen
- Materiële welstand
- Activiteit en werk
- Praktisch en efficiënt zijn
- Vooruitgang
- Wetenschap
- Individuele rechten
- Vrijheid
- Superioriteitsgevoelens
 Belangenconflict: conflict waarbij 2 strijdende partijen er beide belang bij hebben om eruit te komen,
bv. Omdat ze elkaar later weer nodig hebben.
 Waardenconflict: een conflict over diepgewortelde opvattingen, die wegens hun aard moeilijk met
elkaar te verenigen zijn en waarvoor moeilijk 1 gemeenschappelijke taal te vinden is. (bv euthanasie
of abortus)
 Mores: normen die we in veel situaties kunnen waarnemen en een grote morele betekenis hebben.
 Traditionele gebruiken: normen voor routinematige of vluchtige interacties (bv. Begroeten van
mensen, kleding gebruik)
 Sociale controle: pogingen van de samenleving om gedrag en gedachten van mensen te beïnvloeden
 Elitaire of hoge cultuur: culturele patronen die de elite van een samenleving onderscheidt van de rest
van de samenleving
 Populaire (lage of volks-) cultuur: culturele patronen die wijdverbreid onder de leden van de
samenleving voorkomen.
 Subcultuur: cultuurpatronen die een bepaald segment van de populatie van de samenleving
afscheiden van de rest
 Multiculturalisme: perspectief dat de culturele diversiteit in een samenleving onderkent en respect
 Eurocentrisme: het domineren van europeese cultuurpatronen
 Tegencultuur: cultuurpatronen die duidelijk in strijd zijn met de op grote schaal geaccepteerde
cultuurpatronen in een samenleving.
 Culturele-integratieprincipe: de nauwe relaties tussen verschillende elementen van een
cultuursysteem
 cultuurlag: het feit dat sommige elementen van een cultuur sneller veranderen dan andere
elementen verstoort het functioneren van een cultuursysteem.
 Etnocentrisme: een andere cultuur wordt aan de hand van de normen van de eigen cultuur
beoordeeld.
 Cultuurrelativisme: is een alternatief voor etnocentrisme: een cultuur wordt aan de hand van haar
eigen normen beoordeeld.