Samenvatting PW1

Psychodiagnotische werken 1
Hoofdstuk 1
Wat is Psychodiagnostiek
= de leer van het stellen van een diagnose binnen het terrein van de psychologie
 Psycho = ziel/adem.
 Diagnose = nauwkeurig leren kennen.
Belangrijk om menselijke gedrag op een wetenschapeplijke manier te onderzoeken: door evidence
based  psychologische testen
Voornaamste doel: cliënt helpen + juiste ondersteuning beiden: belangrijk om juiste diagnose te
stellen
- Bijdrage stellen aan diagnose
- Profielanalyse maken (sterkte-zwakte profiel)
- Bepalen van oriëntatie/behandelingskeuze
DUS psychodiagnostiek is:
 Een cyclisch proces
 Kennis + gebruik van test materiaal
 Vertrekt vanuit statische kennis
 Stilstaan bij betrouwbaarheid en validiteit

2 dingen nodig bij psychodiagnostiek
1) Eigen inhoudelijke kennis
2) Testen zijn gebaseerd op iets: diagnotische testinstrumenten (moeten voldeon aan
kwalitatieve eisen)
MIDDEL
 Testen: vragenlijsten en opdrachten (in kaart brengen hoe mensen onderling verschillen)
 Observaties
 Gestructureerde/klinische interview
 Betrekken van achtergrond informatie, dossierstudie

= Een gesystematiseerde en theoretisch onderbouwde manier om te komen tot beschrijven,
classificeren, voorspellen en verklaren van gedrag.

 Voorspellen en verklaren van gedrag = doel van de psychodiagnostiek
 Beschrijven van: gedrag, sociale omgeving, ontwikkeling over tijd, letterlijk beschrivjen
zonder interpretatie, wat we waarnemen
 Ordenen/classificeren: reduceren tot een handelbaar patroon, gedrag, psychologische
eigenschappen, kenmerken die toebehoren bij een bepaalde stoornis
Classificatiesysteem: wat zijn nu specificieke onderdelen van stoornissen en welke
stoornissen horen daar bij (symptomen linken met ziektes)
Voordeel: gemeenschappelijk

2 verschillende soorten systemen
1)categoriaal
2)Dimensioneel: pscyhologisch eigenschappen op een continuem geplaatst VB. introvert VS
extravert en daar zit nog heel veel tussen (gradaties van ernst)

Voorwaarden om te spreken van een stoornis
1) Welke kenmerken moeten aanwezig zijn?
2) Hoeveel van die kenmerken moeten aanwezig zijn?
3) Hoelang moeten ze aanwezig zijn?

1

,  Verklaren van: oorzaak, verschillen met anderen (vergelijken) = hpothese toetsen
 Voorspellen: toekomstig gedrag

= bijdrage aan het stellen van diagnoses (BV. ADHD,ASS, dyslexie, …), profielanalyse maken, bepalen
van oriëntatie/behandelingskeuze


Psychodiagnostisch proces
Waarom is het psychodiagnostisch proces?
 Een cyclisch proces
 Kennis + gebruik van test materiaal
 Vertrekt vanuit statische kennis
 Stilstaan bij betrouwbaarheid en validiteit
 Fouten vermijden

Empirische cyclus
= basis van wetenscchapeplijk denken en handelen
Doel: onze onderzoeksvraag beantwoorden

Evaluatie: reflecteren
Observeren: beschrijven
Inductie: we leiden 1 of meer stellingen af van een al
dan niet omvattende theorie
Deductie: uit hypothese concrete voorspelling afleiden,
voorspellen op basis van zaken die je al weet
Toesten: data verzamelen
Evaluatie: kunnen we die hypothesen behouden of
verwerken?




Psychodiagnotisch proces
De belangrijkste stappen
1. Vertrek vanuit de hulpvraag;
2. Een probleemstelling afbakenen
Hypothese= stelling waar je waar of onwaar op kan antwoorden
3. Psychodiagnostische methoden kiezen  hypotheses geven richting
4. Psychodiagnostische methoden afnemen  steeds in functie van de hypothese
hulpvragen stellen
5. Resultaten verwerken;
2

, 6. Een beeld vormen –> we kennen de client nu wat beter. Beantwoording van de
hypothese en hulpvraag is (misschien) mogelijk
7. Advies vormen.




Hoofdstuk 3: testbenaderingen
Psychologische test
= een psychometrische onderbouwde beoordelingsprocedure
Zegt iets over het kunnen (prestaties) en zijn (gedragswijze) van mensen.
We bekijken interindividuele en intra-individuele verschillen.

Beoordelen van individuen
 Sterktes en zwaktes
 Voorspellen: over toekomstig gedrag  criterium VB. gaat iemand al dan niet een studie
afmaken
 Keuzemogelijkheden: kwalitatieve of van niveau VB. voor welk soort studie heeft deze
persoon meer aanleg, welke opleiding past bij mij
 Vergleijkend onderzoek (longitudinaal onderzoek): Testprestaties vergelijken dat die vroeger
gedaan heeft en nu hoe is die persoon geëvolueerd
 Beschrijvingen/verklaringen: Beschrijving van een bepaald persoon vb. als ouders naar de
psycholoog gaan om een verklarende beschrijving krijgen van het kind
 Probleemanalyse: binnen het therapeutisch proces ga je zoeken wat het probleem is en dat is
dus een probleemanalyse maken voor dat je verder kunt met u therapie

Beoordelen van groepen
Waarom zouden psychologische testen kunnen gebruikt worden in een groep? VB. IQ testen om
de norm te vinden
 Vergelijkend onderzoek
 Individuen vergelijken met een groep:
VB. test die wordt vergeleken met een groep (geslacht vb.)
VB. je hebt een 6 op 10 en de rest een 10 dan is er iets mis gelopen
 Diagnosses

Beoordelen van situaties en methoden
 Conclusies inzake variërende experimentele variabelen  conclusies trekken en ook
groepsonderzoeken doen
VB. een bepaalde wiskunde methode: welke wiskunde methode is het beste om ervoor te zorgen dat
de leerlingen zo goed mogelijk mee zijn. (test verschillende wiskunde methodes uit)

3

, VB. groottes van een klas groep: wat voor impact heeft de grootte van de klasgroep op de
welbevinden van de leerlingen, leerkrachten. En hoe zit het in een kleinere klasgroep




registratie van psychologische eigenschappen (meer weten over het kunnen en zijn van mensen)
psychologische eigenschappen
 Onderlinge prestaties: wat mensen kunnen = prestaties (IQ, capaciteiten, niveau,…)
 Gedragswijze: wat mensen zijn = gedragswijze (persoonlijkheid, karakter, motivatie en
interesse)




Hieraan kunnen we trekken (traits) (= iets dat eerder stabiel doorheen de tijd VB persoonlijkheid) of
toestanden (states) (VB emotie die kan veranderen doorheen de tijd) koppelen
Uitdaging: niet rechtstreeks waarneembaar, vormen abstracte hypothetische constructies.

Het operationalisatie van psychologische eigenschappen
= het meetbaar maken van abstracte hypothetische constructen


4