Les 7: Humane genetica en
farmacogenetica: Translationeel
onderzoek
Het belang van translationeel onderzoek
- Muizen zijn niet altijd een relevant model
- 1990: muizen zijn niet ethisch
- Muizen kunnen we genezen van kanker -> dat is niet het geval in mensen
- Heel veel zaken struikelen bij de vertaling van muizen naar patienten
Klinisch oncologie – the basics
When to Suspect Cancer?
- Heel veel symptomen kunnen wijzen op kanker maar niet altijd even duidelijk
- Alarmsymtomen: bloed (occult bloed, bloed in de stoelgang), pijn (vooral voortuderende pijn),
obstructive (niet meer kunnen eten, moeilijkheid met ademenen), bol die begint te groeien
(groeiende lymfeklieren), gewichtsverlies (veel aspecifieker), parneoplastische symptomen
(epilepsie door een overreactie van het IS op een bepaalde kanker → heel zeldzaam)
- Wat te doen?
o Preventie: levensstijl aanpassen
o Vroege detectie door bevolkingsonderzoek bv. FOBT test
o Classificatie
▪ Hoe ziet de kanker eruit? In welk stadium zit de kanker? Grading
o Behandeling
o Opvolging en secundaire preventive (bv. Mastectomie)
- Welke wapens om het te bestrijden?
o US, CT, MRI / MRCP, 18FDG-PET/CT
o Endoscopy, EUS, ERCP
o Nieuze technologiën
Preventie
- 4 in 10 kankers kunnen voorkomen worden
- Ga niet naar de zonnenbank
- Rook niet
- Houd uw gewicht onder controle
- ...
Screening
- Bv. Darmkanker
o FOPT test: we kunnen kanker detecteren en voorloopstadia van kanker (bv. Poliepen).
Behandeling
- Curatieve (genezing) vs palliatief (levenskwaliteit)
o Eender welke ongeneeslijke behandeling is een palliatieve behandeling -> iemand die
ongeneeslijk is en behandeld wordt om de levenskwaliteit te verbeteren -> heel andere
manier van omgang met patient: hoe gaan we een balans maken tussen kwantitatief en
kwalitatief?
- Neoadjuvant (behandeling voor chirurgie) vs adjuvant (operatie gevolgd door behandeling bv.
chemotherapie)
- Locale behandeling
o Chirurgie
o Radiotherapie
, o ESD/EMR
o Stents en tubes
- Systemische behandeling
o Chemotherapie
▪ Schiet op alles dat beweegt
o Hormonale therapie
▪ Bv. Borstkanker en prostaatkanker
o Doelgerichte therapie
o Immunotherapie
Een aantal andere concepten die belangrijk zijn
- Overall Survival (OS)
o Tijd tussen start behandeling en sterfte van de patien
o Er zijn andere factoren die dat kunnen beinvloeden + neemt tijd
- Disease free survival (DFS)
- Progression-free survival (PFS)
o Patient krijgt behandeling en er wordt gekeken hoe lang het gat duren dat de ziekte gaat
groeien of gaat sterven
- Time-to-progression (TTP)
o Hier is dat de tijd tot progressie, maar overleving wordt niet in rekening gebracht
- Time to first subsequent therapy (TFST)
o Patient krijgt therapie en men gaat kijken hoe lang het zal duren om een nieuwe therapie
te krijgen aangezien de vorige niet meer
werkt
- …
- QoL/PROM
- PREM
➔ In essentie richt QoL zich op het algehele
welzijn van een persoon, PROMs meten
specifieke aspecten van
gezondheidstoestand gerapporteerd door
de patiënt, en PREMs meten de ervaringen
van patiënten met de gezondheidszorg.
RECIST (Response evaluation criteria in solid tumors)
- Complete Response (CR) = disappearance of all laesions + pathological LN
o Alle ziekte is weg
o Dat is helaas de minderheid
- Partial response (PR) = ≥30% reduction in (sum of) long-axis diameter
o Krimp van meer dan 30% over alle kankers heen
- Progressive Disease (PD) = ≥20% increase of (sum of) long-axis diameter
o Meer dan 20% groei
- Stable Disease (SD) = nor PR/CR, nor PD
o Tussen krimp van 30% en groei van 20%
Behandeling van kanker
Chemotherapie
- Alle sneldelende cellen in het lichaam ga je behandelen
- ‘Dom wapen’
o Haarverlies, diarree... -> heel wat nevenwerkingen
Radiotherapie
- Aantal cellen bestralen
- Meestal extern: vanuit buitenaf bestraald
farmacogenetica: Translationeel
onderzoek
Het belang van translationeel onderzoek
- Muizen zijn niet altijd een relevant model
- 1990: muizen zijn niet ethisch
- Muizen kunnen we genezen van kanker -> dat is niet het geval in mensen
- Heel veel zaken struikelen bij de vertaling van muizen naar patienten
Klinisch oncologie – the basics
When to Suspect Cancer?
- Heel veel symptomen kunnen wijzen op kanker maar niet altijd even duidelijk
- Alarmsymtomen: bloed (occult bloed, bloed in de stoelgang), pijn (vooral voortuderende pijn),
obstructive (niet meer kunnen eten, moeilijkheid met ademenen), bol die begint te groeien
(groeiende lymfeklieren), gewichtsverlies (veel aspecifieker), parneoplastische symptomen
(epilepsie door een overreactie van het IS op een bepaalde kanker → heel zeldzaam)
- Wat te doen?
o Preventie: levensstijl aanpassen
o Vroege detectie door bevolkingsonderzoek bv. FOBT test
o Classificatie
▪ Hoe ziet de kanker eruit? In welk stadium zit de kanker? Grading
o Behandeling
o Opvolging en secundaire preventive (bv. Mastectomie)
- Welke wapens om het te bestrijden?
o US, CT, MRI / MRCP, 18FDG-PET/CT
o Endoscopy, EUS, ERCP
o Nieuze technologiën
Preventie
- 4 in 10 kankers kunnen voorkomen worden
- Ga niet naar de zonnenbank
- Rook niet
- Houd uw gewicht onder controle
- ...
Screening
- Bv. Darmkanker
o FOPT test: we kunnen kanker detecteren en voorloopstadia van kanker (bv. Poliepen).
Behandeling
- Curatieve (genezing) vs palliatief (levenskwaliteit)
o Eender welke ongeneeslijke behandeling is een palliatieve behandeling -> iemand die
ongeneeslijk is en behandeld wordt om de levenskwaliteit te verbeteren -> heel andere
manier van omgang met patient: hoe gaan we een balans maken tussen kwantitatief en
kwalitatief?
- Neoadjuvant (behandeling voor chirurgie) vs adjuvant (operatie gevolgd door behandeling bv.
chemotherapie)
- Locale behandeling
o Chirurgie
o Radiotherapie
, o ESD/EMR
o Stents en tubes
- Systemische behandeling
o Chemotherapie
▪ Schiet op alles dat beweegt
o Hormonale therapie
▪ Bv. Borstkanker en prostaatkanker
o Doelgerichte therapie
o Immunotherapie
Een aantal andere concepten die belangrijk zijn
- Overall Survival (OS)
o Tijd tussen start behandeling en sterfte van de patien
o Er zijn andere factoren die dat kunnen beinvloeden + neemt tijd
- Disease free survival (DFS)
- Progression-free survival (PFS)
o Patient krijgt behandeling en er wordt gekeken hoe lang het gat duren dat de ziekte gaat
groeien of gaat sterven
- Time-to-progression (TTP)
o Hier is dat de tijd tot progressie, maar overleving wordt niet in rekening gebracht
- Time to first subsequent therapy (TFST)
o Patient krijgt therapie en men gaat kijken hoe lang het zal duren om een nieuwe therapie
te krijgen aangezien de vorige niet meer
werkt
- …
- QoL/PROM
- PREM
➔ In essentie richt QoL zich op het algehele
welzijn van een persoon, PROMs meten
specifieke aspecten van
gezondheidstoestand gerapporteerd door
de patiënt, en PREMs meten de ervaringen
van patiënten met de gezondheidszorg.
RECIST (Response evaluation criteria in solid tumors)
- Complete Response (CR) = disappearance of all laesions + pathological LN
o Alle ziekte is weg
o Dat is helaas de minderheid
- Partial response (PR) = ≥30% reduction in (sum of) long-axis diameter
o Krimp van meer dan 30% over alle kankers heen
- Progressive Disease (PD) = ≥20% increase of (sum of) long-axis diameter
o Meer dan 20% groei
- Stable Disease (SD) = nor PR/CR, nor PD
o Tussen krimp van 30% en groei van 20%
Behandeling van kanker
Chemotherapie
- Alle sneldelende cellen in het lichaam ga je behandelen
- ‘Dom wapen’
o Haarverlies, diarree... -> heel wat nevenwerkingen
Radiotherapie
- Aantal cellen bestralen
- Meestal extern: vanuit buitenaf bestraald
