Longitudinale patiënt week 3
Kennisvraag week 2: uitzaaiingen long
Meneer Jansen komt een jaar later in de apotheek. Hij heeft nu ook metastasen in de longen. Hij
heeft iets gehoord over een middel tegen longkanker Erlotinib. Het zou het nieuwste van het
nieuwste zijn en heel goed werken.
Is Erlotinib geschikt voor meneer Jansen, waarom wel of niet?
Geregistreerde indicaties Erlotinib
Erlotinib is geregistreerd voor niet-kleincellig longcarcinoom met EGFR-activerende mutaties en voor
niet-kleincellig longcarcinoom zonder EGFR-activerende mutaties indien alle andere behandelopties
ongeschikt zijn. Daarnaast is het geregistreerd voor gemetastaseerde pancreas carcinoom.
De behandeling is altijd gericht op de initiële tumor. In dit geval is dat een sigmoïdcarcinoom vlakbij
de endeldarm. Het longcarcinoom is een metastase en niet de primaire tumor. Erlotinib is niet
geregistreerd voor colorectaal carcinomen en is daarom niet geschikt om toe te dienen aan meneer
Jansen.
Wat voor genotypering speelt een rol bij Erlotinib?
Genotypering van EGFR. Erlotinib is eerstelijnsbehandeling van lokaal gevorderd of gemetastaseerd
niet-kleincellig longcarcinoom met EGFR-activerende mutaties (exon 19 deletie of exon 21 L858R-
mutatie).
Werkingsmechanisme: erlotinib remt de intracellulaire fosforylering van epidermale
groeifactorreceptor (EGFR of HER1). Dit leidt tot blokkade van de verdere signaaltransductie en zo tot
remming van tumorgroei, voorkomt metastase en angiogenese en leidt tot een toename van
apoptose bij EGFR-positieve tumoren.
Erlotinib zou theoretisch wel werken bij colorectaalcarcinomen als er sprake is van overexpressie van
EGFR. Het is onduidelijk of er sprake is van EGFR-positieve tumoren bij meneer Jansen. 37% met
colorectaalcarcinoom heeft CMS2 type en hierbij vindt overexpressie van EGFR plaats. Het zou dus
best kunnen dat meneer dit heeft.
Resistentie: Ras-mutatie
Patiënten met subtype CMS2 hebben mogelijk een Ras-mutatie, waardoor er lager in de
signaaltransductie een constitutief actief eiwit zit. Er is dan sprake van bypassdownstream activatie
, en daardoor resistentie tegen erlotinib. Een Ras-mutatie in een tumor heeft een negatieve
voorspellende waarde voor de effectiviteit van anti-EGFR therapie, zoals Erlotinib. Deze therapie
dient alleen toegepast te worden bij patiënten met een Ras-wildtype tumor.
Bij patiënten met een KRAS-wildtype tumor wordt in de eerstelijn nog wel de klassieke
chemotherapie gegeven, maar kan er bij resistentie of progressie uitgeweken worden naar anti-
EGFR-therapie in combinatie met chemotherapie of in latere lijn zelfs als monotherapie.[richtlijn
colorectaalcarcinoom 3.0]
Figuur 1: subtypen colorectaalcarcinomen
Hoeveel kost een behandeling met Erlotinib?
oraal (als hydrochloride): volwassenen 150 mg 1x per dag continu, zo nodig dosering verlagen met
stappen van 50 mg. Erlotinib tabletten heel innemen. Erlotinib tablet 150 mg kost 77,06 per stuk.
Volgens ZIN kost erlotinib 2300,- per 30 stuks. De therapie kost zo’n 30.000 euro per patiënt per jaar.
Wat is het effect van bevacizumab op de progressievrije overleving
en op de overall survival?
Bevacizumab is een monoklonaal antilichaam dat VEGF (vasculaire-endothelialegroeifactor) en het
neutraliseert diens biologische activiteit. Het vermindert daardoor de angiogenese en remt hiermee
de tumorgroei en metastasering.
Kennisvraag week 2: uitzaaiingen long
Meneer Jansen komt een jaar later in de apotheek. Hij heeft nu ook metastasen in de longen. Hij
heeft iets gehoord over een middel tegen longkanker Erlotinib. Het zou het nieuwste van het
nieuwste zijn en heel goed werken.
Is Erlotinib geschikt voor meneer Jansen, waarom wel of niet?
Geregistreerde indicaties Erlotinib
Erlotinib is geregistreerd voor niet-kleincellig longcarcinoom met EGFR-activerende mutaties en voor
niet-kleincellig longcarcinoom zonder EGFR-activerende mutaties indien alle andere behandelopties
ongeschikt zijn. Daarnaast is het geregistreerd voor gemetastaseerde pancreas carcinoom.
De behandeling is altijd gericht op de initiële tumor. In dit geval is dat een sigmoïdcarcinoom vlakbij
de endeldarm. Het longcarcinoom is een metastase en niet de primaire tumor. Erlotinib is niet
geregistreerd voor colorectaal carcinomen en is daarom niet geschikt om toe te dienen aan meneer
Jansen.
Wat voor genotypering speelt een rol bij Erlotinib?
Genotypering van EGFR. Erlotinib is eerstelijnsbehandeling van lokaal gevorderd of gemetastaseerd
niet-kleincellig longcarcinoom met EGFR-activerende mutaties (exon 19 deletie of exon 21 L858R-
mutatie).
Werkingsmechanisme: erlotinib remt de intracellulaire fosforylering van epidermale
groeifactorreceptor (EGFR of HER1). Dit leidt tot blokkade van de verdere signaaltransductie en zo tot
remming van tumorgroei, voorkomt metastase en angiogenese en leidt tot een toename van
apoptose bij EGFR-positieve tumoren.
Erlotinib zou theoretisch wel werken bij colorectaalcarcinomen als er sprake is van overexpressie van
EGFR. Het is onduidelijk of er sprake is van EGFR-positieve tumoren bij meneer Jansen. 37% met
colorectaalcarcinoom heeft CMS2 type en hierbij vindt overexpressie van EGFR plaats. Het zou dus
best kunnen dat meneer dit heeft.
Resistentie: Ras-mutatie
Patiënten met subtype CMS2 hebben mogelijk een Ras-mutatie, waardoor er lager in de
signaaltransductie een constitutief actief eiwit zit. Er is dan sprake van bypassdownstream activatie
, en daardoor resistentie tegen erlotinib. Een Ras-mutatie in een tumor heeft een negatieve
voorspellende waarde voor de effectiviteit van anti-EGFR therapie, zoals Erlotinib. Deze therapie
dient alleen toegepast te worden bij patiënten met een Ras-wildtype tumor.
Bij patiënten met een KRAS-wildtype tumor wordt in de eerstelijn nog wel de klassieke
chemotherapie gegeven, maar kan er bij resistentie of progressie uitgeweken worden naar anti-
EGFR-therapie in combinatie met chemotherapie of in latere lijn zelfs als monotherapie.[richtlijn
colorectaalcarcinoom 3.0]
Figuur 1: subtypen colorectaalcarcinomen
Hoeveel kost een behandeling met Erlotinib?
oraal (als hydrochloride): volwassenen 150 mg 1x per dag continu, zo nodig dosering verlagen met
stappen van 50 mg. Erlotinib tabletten heel innemen. Erlotinib tablet 150 mg kost 77,06 per stuk.
Volgens ZIN kost erlotinib 2300,- per 30 stuks. De therapie kost zo’n 30.000 euro per patiënt per jaar.
Wat is het effect van bevacizumab op de progressievrije overleving
en op de overall survival?
Bevacizumab is een monoklonaal antilichaam dat VEGF (vasculaire-endothelialegroeifactor) en het
neutraliseert diens biologische activiteit. Het vermindert daardoor de angiogenese en remt hiermee
de tumorgroei en metastasering.
